Czym są adaptogeny?
Adaptogeny to grupa surowców pochodzenia naturalnego, wykorzystywanych od lat w tradycyjnych systemach zielarskich. Należą do nich ashwagandha, różeniec górski, żeń-szeń, bacopa monnieri, czy cytryniec chiński. Każda z tych roślin zawiera inne charakterystyczne związki, dlatego nie należy traktować wszystkich adaptogenów tak samo. Jednym ze składników zaliczanych do tej szerokiej grupy jest również soplówka jeżowata, najczęściej spotykana wybierając suplementy na pamięć i koncentrację.
Dla kogo przeznaczone są adaptogeny?
Po adaptogeny najczęściej sięgają osoby funkcjonujące pod dużą presją, intensywnie pracujące lub uczące się, a także osoby aktywne fizycznie. Zainteresowanie nimi jest szczególnie duże w okresach zwiększonego obciążenia psychicznego i fizycznego. Przy intensywnym trybie życia dieta może być uzupełniana również o składniki mineralne. Przykładem jest magnez, który pomaga w zmniejszeniu uczucia zmęczenia i znużenia oraz pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego.
Czym różnią się poszczególne adaptogeny?
Rośliny zaliczane do adaptogenów różnią się pochodzeniem oraz zawartością charakterystycznych substancji.
- Ashwagandha – znana również jako witania ospała (Withania somnifera). Charakterystyczną grupę jej związków stanowią witanolidy. Jeden z wariantów Promaker dostarcza 600 mg ekstraktu i 42 mg witanolidów w kapsułce.
- Różeniec górski – Rhodiola rosea to roślina występująca naturalnie w chłodniejszych rejonach Europy i Azji. Preparat Promaker zawiera 500 mg ekstraktu z korzenia standaryzowanego na 1% salidrozydów, czyli 5 mg w kapsułce.
- Żeń-szeń – jego charakterystycznymi składnikami są ginsenozydy. W Promaker występuje w preparatach wieloskładnikowych, w których jest łączony z innymi ekstraktami roślinnymi.
- Cytryniec chiński i maca – to kolejne surowce wykorzystywane w rozbudowanych formułach. Preparaty łączące różne ekstrakty roślinne obejmują również suplementy na męską kondycję, w których maca czy żeń-szeń mogą występować obok innych składników aktywnych.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze adaptogenów?
Pierwszym kryterium jest rodzaj rośliny i część, z której pozyskano surowiec. Kolejne to ilość ekstraktu w dziennej porcji i jego standaryzacja. Warto również sprawdzić liczbę kapsułek, zalecany sposób stosowania oraz obecność dodatkowych składników. Sama wysoka liczba miligramów nie wystarcza do rzetelnego porównania dwóch preparatów, szczególnie jeśli zawierają ekstrakty z różnych roślin.
Czego unikać przy wyborze adaptogenów?
Nie warto kierować się wyłącznie dużą liczbą miligramów widoczną na froncie opakowania. Ostrożność powinny wzbudzać preparaty, w których trudno ustalić zastosowaną część rośliny, ilość ekstraktu w porcji lub jego parametry. Czytelna etykieta powinna umożliwiać sprawdzenie, co dokładnie znajduje się w kapsułce i w jakiej ilości. W przypadku produktów wieloskładnikowych należy dodatkowo zweryfikować, czy podano ilości poszczególnych składników.
Ograniczenia i przeciwwskazania
Naturalne pochodzenie adaptogenów nie oznacza, że mogą być stosowane przez każdego. Przeciwwskazania zależą od konkretnego surowca, dlatego przed rozpoczęciem suplementacji należy zapoznać się z informacjami producenta. Szczególnej ostrożności wymagają ciąża, karmienie piersią, choroby przewlekłe oraz jednoczesne stosowanie leków. Nie należy również przekraczać zalecanej dziennej porcji suplementu.
FAQ — najczęstsze pytania dotyczące adaptogenów
Jakie są najpopularniejsze adaptogeny?
Do najbardziej znanych należą ashwagandha, różeniec górski i żeń-szeń. Do tej szerokiej grupy zalicza się także m.in. bacopę, macę czy cytryniec chiński. Poszczególne surowce różnią się składem, dlatego nie należy traktować ich jako zamienników.
Na co stosuje się ashwagandhę, a na co różeniec górski?
Ashwagandha cieszy się zainteresowaniem osób prowadzących intensywny tryb życia i funkcjonujących w okresach zwiększonego napięcia. Po różeniec górski często sięgają natomiast osoby aktywne fizycznie i umysłowo oraz odczuwające zmęczenie.
Czy adaptogeny są tylko dla sportowców?
Nie. Po adaptogeny sięgają również osoby pracujące umysłowo, uczące się, czy prowadzące intensywny tryb życia. Sportowcy są tylko jedną z grup zainteresowanych tego rodzaju suplementacją.
Kiedy stosować adaptogeny?
Sposób stosowania zależy od konkretnego surowca i preparatu. Należy kierować się porcją oraz sposobem użycia podanym przez producenta na etykiecie. Nie należy przekraczać zalecanej dziennej porcji.
Jak rozpoznać dobry suplement z adaptogenem?
Podstawą jest czytelny skład określający zastosowany surowiec i ilość ekstraktu w porcji. W przypadku ekstraktów standaryzowanych istotna jest również deklarowana zawartość charakterystycznych związków. Dzięki temu można porównać rzeczywiste parametry kilku preparatów.
