Glutamina czy EAA po treningu: czy któryś produkt jest potrzebny
Glutamina czy EAA po treningu? Jeśli jesz dość białka (stanowisko ISSN: 1,4–2,0 g na kg masy ciała dziennie dla większości osób ćwiczących), żaden z tych produktów nie jest potrzebny [1]. Gdy w okolicy treningu nie zjesz posiłku z białkiem i chcesz dołożyć aminokwasy, EAA są tylko opcjonalnym uzupełnieniem aminokwasów: porcja 8 g zawiera według karty ok. 7,2 g sumy deklarowanych mas aminokwasów (w tym lizyny w formie chlorowodorku, której ekwiwalent L-lizyny nie jest potwierdzony) i kosztuje ok. 1,23 zł [3], ale przedstawione dalej badania nie pozwalają przypisać temu produktowi wykazanego efektu ani przewagi nad posiłkiem lub pełnowartościowym białkiem. Glutamina (4,4 g w porcji, ok. 0,66 zł [4]) w opisanych niżej pracach o kilkutygodniowym treningu nie poprawiała siły ani masy mięśni [8]. UE nie dopuściła oświadczeń zdrowotnych ani dla glutaminy, ani dla EAA [2].
Cztery aminokwasy PROMAKER zestawiamy w porównaniu aminokwasy PROMAKER 2026, a pełną ofertę znajdziesz w kategorii aminokwasy w sklepie.
Spis treści
- Glutamina czy EAA: tabela różnic
- Czy po treningu potrzebujesz glutaminy albo EAA, jeśli jesz dość białka?
- Co mówią badania o glutaminie i EAA u osób trenujących
- Kiedy EAA ma sens, a kiedy glutamina
- Ile kosztuje porcja: glutamina, EAA i odżywka białkowa
- Co wybrać: glutamina, EAA czy odżywka białkowa
- Kto powinien uważać
- Najczęściej zadawane pytania
- Podsumowanie
- Źródła
Polecamy: aminokwasy PROMAKER według sytuacji
- Jeśli w okolicy treningu nie zjesz posiłku z białkiem i mimo wystarczającej podaży białka w ciągu dnia chcesz opcjonalnie dołożyć aminokwasy, możesz rozważyć EAA 500 g: porcja 8 g, ok. 7,2 g sumy deklarowanych mas aminokwasów (lizyna jako chlorowodorek) i 477,9 mg L-cytruliny, ok. 1,23 zł za porcję [3].
- Jeśli mimo diety bogatej w białko chcesz sprawdzić glutaminę, wybierz Gold Glutamine 500 g: 4400 mg L-glutaminy w porcji 5 g (karta nie wyjaśnia pozostałych 600 mg), 100 porcji, ok. 0,66 zł za porcję [4].
Aminokwasy Glutamina Promaker Gold Glutamine 500g
Glutamina czy EAA: tabela różnic
Glutamina to pojedynczy aminokwas, a EAA to komplet dziewięciu aminokwasów egzogennych z dodatkiem L-cytruliny, więc te produkty nie są zamiennikami.
Na telefonie przesuń tabelę w bok.
| Cecha | Gold Glutamine 500 g | EAA 500 g |
|---|---|---|
| Skład | L-glutamina; karta deklaruje 4400 mg w porcji 5 g i nie wyjaśnia pozostałych 600 mg [4] | 9 aminokwasów egzogennych i L-cytrulina; kwas cytrynowy, barwnik, sukraloza i acesulfam-K [3] |
| Porcja i zawartość | 5 g (1 miarka): 4400 mg L-glutaminy [4] | 8 g (1 miarka): ok. 7,2 g sumy deklarowanych mas aminokwasów, w tym lizyna jako chlorowodorek (ekwiwalent L-lizyny niepotwierdzony), 2389,5 mg leucyny i 477,9 mg L-cytruliny [3] |
| Opakowanie, cena porcji | 100 porcji, 66 zł; ok. 0,66 zł za porcję [4] | ok. 62 porcje, 75,99 zł; ok. 1,23 zł za porcję [3] |
| Oświadczenie zdrowotne UE | brak [2] | brak [2] |
Glutamina nie zawiera słodzików (karta deklaruje jedną substancję, bez wyjaśnienia różnicy w masie porcji), a EAA dziewięć aminokwasów oraz sukralozę i acesulfam-K [3][4]. Wykaz oświadczeń z rozporządzenia 432/2012 nie przewiduje dla żadnego z nich oświadczenia zdrowotnego [2], dlatego wybór opieramy na składzie, porcji i cenie, a wyniki badań opisujemy osobno.
Czy po treningu potrzebujesz glutaminy albo EAA, jeśli jesz dość białka?
Nie: jeśli posiłki pokrywają zapotrzebowanie na białko, żaden z tych dwóch produktów nie jest potrzebny. Zakres 1,4–2,0 g na kg masy ciała dziennie oznacza przy 70 kg od 98 do 140 g białka [1]. W metaanalizie Mortona i wsp. (49 badań, 1863 osoby) suplementacja białka zwiększała przyrost beztłuszczowej masy ciała średnio o 0,30 kg (95% CI od 0,09 do 0,52), a powyżej łącznego spożycia ok. 1,62 g/kg dziennie nie dawała dalszych przyrostów [5]; to dane o białku, nie o wolnych aminokwasach. Białko z jedzenia zawiera też EAA: w analizie Gorissena i wsp. serwatka miała 43% EAA, mleko 39%, jajo 32% [6].
Gdy po zsumowaniu trzech typowych dni brakuje Ci białka, prostsze niż aminokwasy w proszku jest uzupełnienie go odżywką: Pro WPC 2000 g ma 21,6 g białka i 112,5 kcal w porcji 30 g, ok. 3,64 zł za porcję [7]. Gramy dla celu rozpisujemy w tekście ile białka dziennie.
Co mówią badania o glutaminie i EAA u osób trenujących
Badania nie pokazują, że dodanie glutaminy poprawia siłę lub masę mięśni u zdrowych osób trenujących, a prace o EAA mierzą krótkotrwałą syntezę białek mięśniowych, a nie przyrost mięśni. Pięć prac z abstraktów w PubMed; dawki z badań nie są dawkami produktów.
Na telefonie przesuń tabelę w bok.
| Praca | Populacja | Dawka i czas | Wynik | Ograniczenie |
|---|---|---|---|---|
| Candow i wsp. 2001, glutamina [8] | 31 młodych dorosłych, trening oporowy | 0,9 g na kg beztłuszczowej masy ciała dziennie, 6 tygodni | bez istotnej różnicy w sile, beztłuszczowej masie ciała i rozpadzie białek mięśniowych | mała grupa; brak różnicy przy tej dawce nie dowodzi, że zadziała inna |
| Legault i wsp. 2015, glutamina [9] | 16 zdrowych osób, badanie naprzemienne | 0,3 g na kg dziennie przez 72 godziny po wysiłku ekscentrycznym jednej nogi | większy względny moment obrotowy po 72 godzinach (91% wobec 86%) i niższa ocena bólu mięśni | jeden wysiłek jedną nogą; nie opisuje treningu przez tygodnie |
| Ramezani Ahmadi i wsp. 2019, glutamina [10] | sportowcy, metaanaliza 25 prób | różne dawki i protokoły | brak wpływu na odporność, wydolność tlenową i skład ciała; niższa masa ciała (−1,36 kg; 95% CI od −2,55 do −0,16) | różne dawki i formy glutaminy |
| Rasmussen i wsp. 2000, EAA [11] | 6 osób po treningu oporowym | jednorazowo 6 g EAA z 35 g sacharozy, 1 lub 3 godziny po ćwiczeniach | wzrost syntezy białek mięśniowych wobec placebo | 6 osób; napój z sacharozą; pomiar krótkoterminowy |
| Churchward-Venne i wsp. 2012, EAA [12] | 24 mężczyzn, wysiłek oporowy | jednorazowo 25 g serwatki albo 6,25 g serwatki z EAA (poza leucyną) do ich ilości w 25 g | w 1–3 godziny synteza podobna we wszystkich grupach; w 3–5 godzinie podwyższona tylko po 25 g serwatki | jedna porcja, młodzi mężczyźni; synteza, nie przyrost mięśni |
Dawki glutaminy w pracach Legaulta i Candowa były wielokrotnie większe niż porcja produktu: 0,3 g na kg u Legaulta to ok. 21 g przy 70 kg, a 0,9 g na kg beztłuszczowej masy u Candowa to 45 g przy 50 kg [8][9]. Porcja Gold Glutamine ma 4,4 g L-glutaminy, więc te wyniki nie opisują jej działania. Szerzej o glutaminie piszemy we wpisie glutamina: co daje, kiedy brać i komu się przyda.
Kiedy EAA ma sens, a kiedy glutamina
EAA ma sens, gdy chcesz dołożyć aminokwasy w okolicy treningu, a nie zjesz wtedy posiłku z białkiem; w sześciotygodniowym badaniu Candowa dodanie glutaminy nie zwiększyło przyrostów siły ani beztłuszczowej masy ciała względem placebo, więc jej zakup to decyzja opcjonalna, a osobno trzeba ocenić, czy podaż białka jest wystarczająca. U Churchward-Venne i wsp. mała porcja serwatki uzupełniona EAA dała w 1–3 godziny podobną syntezę białek jak 25 g serwatki, ale w 3–5 godzinie podwyższona pozostała tylko po pełnej porcji [12]. Wynik dotyczy tej konkretnej interwencji (serwatka z EAA) i nie potwierdza takiego działania samodzielnego produktu EAA PROMAKER ani samej mieszaniny EAA bez serwatki. Twierdzenie, że EAA są lepsze na czczo, nie wynika z żadnej pracy w tabeli: żadna nie porównywała treningu na czczo i po posiłku. Przy diecie z małą ilością białka najpierw sprawdź całkowitą podaż białka [5]. Różnice między EAA a BCAA opisujemy we wpisie EAA czy BCAA.
Ile kosztuje porcja: glutamina, EAA i odżywka białkowa
Cena porcji rośnie od 0,66 zł do 3,64 zł, ale w przeliczeniu na gram substancji różnice są małe: 1 g EAA i 1 g białka z Pro WPC kosztują po ok. 0,17 zł.
Na telefonie przesuń tabelę w bok.
| Produkt | Porcja | Zawartość w porcji | Cena porcji | Cena 1 g substancji |
|---|---|---|---|---|
| Gold Glutamine 500 g | 5 g | 4,4 g L-glutaminy | ok. 0,66 zł | ok. 0,15 zł za 1 g glutaminy |
| EAA 500 g | 8 g | ok. 7,2 g sumy deklarowanych mas aminokwasów (w tym lizyny HCl) i 0,48 g L-cytruliny | ok. 1,23 zł | ok. 0,17 zł za 1 g EAA (0,16 zł za 1 g wszystkich aminokwasów) |
| Pro WPC 2000 g | 30 g | 21,6 g białka i 112,5 kcal | ok. 3,64 zł | ok. 0,17 zł za 1 g białka |
Dla białka rejestr UE dopuszcza oświadczenia, że białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i do utrzymania masy mięśniowej, dla żywności będącej co najmniej źródłem białka [2]; w porcji Pro WPC białko to ok. 77% energii (21,6 × 4 / 112,5, przeliczenie własne), a próg źródła białka to 12% [14]. Trzy odżywki białkowe PROMAKER porównujemy w zestawieniu odżywki białkowe PROMAKER; zamówienia od 189 zł mają darmową dostawę.
Co wybrać: glutamina, EAA czy odżywka białkowa
Wybieraj według tego, czego brakuje w diecie, a gdy niczego nie brakuje, nie kupuj żadnego z trzech produktów.
- Jeśli białko z jedzenia mieści się w zakresie 1,4–2,0 g na kg, nie kupuj żadnego z tych produktów [1][5].
- Jeśli brakuje Ci białka w ciągu dnia, wybierz odżywkę białkową: Pro WPC, a gdy nie pijesz mleka, Vegan Protein 900 g (22,5 g białka w porcji 30 g, ok. 2,67 zł za porcję [15]).
- Jeśli w okolicy treningu nie zjesz posiłku z białkiem, a podaż białka w ciągu dnia jest wystarczająca, EAA nie są potrzebne; jako opcjonalne uzupełnienie możesz rozważyć 8 g w 150–200 ml wody, ok. 1,23 zł za porcję [3], bez wykazanej korzyści tego produktu.
- Jeśli mimo wszystko chcesz sprawdzić glutaminę, możesz rozważyć Gold Glutamine w wariancie Natural: 4400 mg L-glutaminy w porcji 5 g (karta nie wyjaśnia pozostałych 600 mg porcji), 100 porcji w opakowaniu [4].
Kto powinien uważać
Ostrożność dotyczy dzieci, kobiet w ciąży i karmiących oraz osób z chorobami nerek i wątroby albo przyjmujących leki. Karty Gold Glutamine i EAA wykluczają dzieci, ciążę i karmienie, a przy lekach i chorobach, zwłaszcza nerek lub wątroby, nakazują konsultację z lekarzem [3][4]. Obserwowany bezpieczny poziom (OSL) glutaminy to 14 g dziennie z suplementów u zdrowych dorosłych; to wynik oceny ryzyka, a nie zalecenie dawkowania [13]. Pro WPC zawiera białko mleka i lecytynę sojową [7].
Produkty opisane w artykule
Najczęściej zadawane pytania
Odpowiedzi opierają się na kartach produktów i pracach z tekstu.
Czy można brać glutaminę i EAA razem?
Karty obu produktów nie zakazują łączenia, a składniki się nie dublują, bo EAA nie zawierają glutaminy [3][4]. Nie opisujemy jednak badań nad ich łącznym stosowaniem, a brak opisanej interakcji nie jest dowodem bezpieczeństwa, więc przy lekach lub chorobach nerek i wątroby skonsultuj się z lekarzem.
Co lepsze po treningu: glutamina czy EAA?
Żadna z opisanych prac nie porównała tych aminokwasów ze sobą. Dla EAA są wyniki krótkotrwałej syntezy białek mięśniowych [11][12], a glutamina w kilkutygodniowym treningu nie zmieniała siły ani masy mięśni [8]; przy dostatecznej ilości białka nie jest potrzebny żaden z nich, a EAA to co najwyżej opcjonalne uzupełnienie.
Czy EAA można zastąpić odżywką białkową?
Częściowo: pełnowartościowa odżywka serwatkowa naturalnie dostarcza EAA razem z całym białkiem [6], a porcja Pro WPC daje według karty 21,6 g białka [7]; bez analizy aminogramu tego produktu nie podajemy jednak potwierdzonej ilości EAA w porcji. Jest ok. trzy razy droższa za porcję niż EAA, ale daje więcej białka i energii.
Ile glutaminy i EAA dziennie?
Karta Gold Glutamine zaleca 1 miarkę (5 g) dziennie, a przy intensywnym treningu pozwala rozważyć 2 porcje [4]. Karta EAA podaje 1 porcję (8 g) dziennie [3].
Czy EAA i glutaminę można brać w dni bez treningu?
Karty to dopuszczają: EAA przy stałej podaży aminokwasów, glutaminę rano przed śniadaniem [3][4]. Przytoczone badania nie rozstrzygają, czy stosowanie wyłącznie w dni treningowe daje inne wyniki niż stosowanie także w dni wolne.
Podsumowanie
Trzy wnioski z porównania:
- Gdy białka jest dość (1,4–2,0 g na kg), żaden z tych produktów nie jest potrzebny [1].
- Gdy w okolicy treningu nie zjesz posiłku z białkiem, a białka w ciągu dnia jest dość, EAA nie są potrzebne (opcjonalnie ok. 1,23 zł za porcję); gdy brakuje białka w ciągu dnia, pomaga odżywka białkowa [3][7].
- Glutamina (ok. 0,66 zł za porcję) nie ma oświadczenia UE, a w opisanych pracach o treningu nie poprawiała siły ani masy mięśni [2][8].
Źródła
Wartości produktów pochodzą z kart sklepu promaker.eu (odczyt 10.11.2026), wyniki badań z abstraktów w PubMed, a przepisy z tekstów rozporządzeń UE.
- Jäger R., Kerksick C.M., Campbell B.I. i wsp., 2017, International Society of Sports Nutrition Position Stand: protein and exercise, Journal of the International Society of Sports Nutrition, 14: 20 (stanowisko; ogólna dzienna podaż białka 1,4 do 2,0 g na kg masy ciała wystarcza większości osób ćwiczących do budowy i utrzymania masy mięśniowej). DOI: 10.1186/s12970-017-0177-8
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci, Dz.U. UE L 136 z 25.5.2012, s. 1, z późn. zm. (białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i do utrzymania masy mięśniowej, dla żywności będącej co najmniej źródłem białka; wykaz nie zawiera pozycji dla glutaminy ani EAA, sprawdzono w tekście załącznika 10.11.2026). eur-lex.europa.eu
- Karta produktu PROMAKER EAA 500 g (ID 15), promaker.eu, odczyt strony 10.11.2026 (porcja 8 g; suma EAA i L-cytruliny ponad 7600 mg; leucyna 2389,5 mg, walina 1051,4 mg, lizyna HCl 1051,4 mg, fenyloalanina 860,2 mg, treonina 716,8 mg, histydyna 430,1 mg, izoleucyna 334,5 mg, metionina 238,9 mg, tryptofan 95,6 mg, L-cytrulina 477,9 mg; suma deklarowanych mas 9 aminokwasów 7168,4 mg, w tym 1051,4 mg lizyny HCl (masa soli, ekwiwalent L-lizyny niepotwierdzony), przeliczenie własne; ok. 62 porcje; substancje słodzące sukraloza i acesulfam-K; 1 porcja w 150 do 200 ml zimnej wody przed treningiem lub po nim; dzieci, ciąża, karmienie, leki, choroby nerek i wątroby; wariant Truskawka, kombinacja 22, 75,99 zł; cena porcji 75,99 zł / 62 = 1,23 zł, przeliczenie własne). promaker.eu – EAA 500 g
- Karta produktu PROMAKER Gold Glutamine 500 g (ID 18), promaker.eu, odczyt strony 10.11.2026 (porcja 5 g, 4400 mg L-glutaminy; 100 porcji; jedyny składnik L-glutamina; 1 miarka w 250 ml wody lub soku przed treningiem lub zaraz po nim, w dni wolne rano; do 2 porcji dla trenujących intensywnie; nie dla osób poniżej 18 lat, w ciąży i karmiących; leki, choroby nerek i wątroby; wariant Natural, kombinacja 38, 66 zł; cena porcji 66 zł / 100 = 0,66 zł, przeliczenie własne). promaker.eu – Gold Glutamine 500 g
- Morton R.W., Murphy K.T., McKellar S.R. i wsp., 2018, A systematic review, meta-analysis and meta-regression of the effect of protein supplementation on resistance training-induced gains in muscle mass and strength in healthy adults, British Journal of Sports Medicine, 52(6): 376-384 (49 badań, 1863 osoby; masa beztłuszczowa +0,30 kg, 95% CI 0,09 do 0,52; brak dalszych przyrostów powyżej łącznego spożycia ok. 1,62 g/kg dziennie). DOI: 10.1136/bjsports-2017-097608
- Gorissen S.H.M., Crombag J.J.R., Senden J.M.G. i wsp., 2018, Protein content and amino acid composition of commercially available plant-based protein isolates, Amino Acids, 50(12): 1685-1695 (zawartość EAA: serwatka 43%, mleko 39%, kazeina 34%, jajo 32%; owies 21%, łubin 21%, pszenica 22%). DOI: 10.1007/s00726-018-2640-5
- Karta produktu PROMAKER Pro WPC 2000 g (ID 32), promaker.eu, odczyt strony 10.11.2026 (porcja 30 g: 112,5 kcal, białko 21,6 g; 66 porcji; zawiera białko mleka i lecytynę sojową, może zawierać śladowe ilości glutenu, jaj i orzechów; śladowe ilości laktozy; wariant wanilia, kombinacja 105, 239,99 zł; cena porcji 239,99 zł / 66 = 3,64 zł, udział energii z białka 21,6 × 4 / 112,5 = 77%, przeliczenia własne). promaker.eu – Pro WPC 2000 g
- Candow D.G., Chilibeck P.D., Burke D.G., Davison K.S., Smith-Palmer T., 2001, Effect of glutamine supplementation combined with resistance training in young adults, European Journal of Applied Physiology, 86(2): 142-149 (31 osób, 18-24 lata; 0,9 g glutaminy na kg beztłuszczowej masy ciała dziennie wobec maltodekstryny, 6 tygodni; bez istotnej różnicy między grupami w sile, momencie obrotowym, beztłuszczowej masie ciała i rozpadzie białek mięśniowych). DOI: 10.1007/s00421-001-0523-y
- Legault Z., Bagnall N., Kimmerly D.S., 2015, The influence of oral L-glutamine supplementation on muscle strength recovery and soreness following unilateral knee extension eccentric exercise, International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism, 25(5): 417-426 (16 zdrowych osób, badanie naprzemienne; 0,3 g L-glutaminy na kg dziennie przez 72 godziny; moment obrotowy przy 180° na sekundę po 72 godzinach 91 ± 8% wobec 86 ± 7%; niższa ocena bólu mięśni). DOI: 10.1123/ijsnem.2014-0209
- Ramezani Ahmadi A., Rayyani E., Bahreini M., Mansoori A., 2019, The effect of glutamine supplementation on athletic performance, body composition, and immune function: a systematic review and a meta-analysis of clinical trials, Clinical Nutrition, 38(3): 1076-1091 (47 badań w przeglądzie, 25 prób w metaanalizie; brak wpływu na układ odpornościowy, wydolność tlenową i skład ciała; masa ciała WMD −1,36 kg, 95% CI od −2,55 do −0,16). DOI: 10.1016/j.clnu.2018.05.001
- Rasmussen B.B., Tipton K.D., Miller S.L., Wolf S.E., Wolfe R.R., 2000, An oral essential amino acid-carbohydrate supplement enhances muscle protein anabolism after resistance exercise, Journal of Applied Physiology, 88(2): 386-392 (6 osób; 6 g EAA i 35 g sacharozy 1 lub 3 godziny po wysiłku; wzrost syntezy białek mięśniowych wobec placebo). DOI: 10.1152/jappl.2000.88.2.386
- Churchward-Venne T.A., Burd N.A., Mitchell C.J. i wsp., 2012, Supplementation of a suboptimal protein dose with leucine or essential amino acids: effects on myofibrillar protein synthesis at rest and following resistance exercise in men, Journal of Physiology, 590(11): 2751-2765 (24 mężczyzn; 25 g serwatki albo 6,25 g serwatki z leucyną lub z EAA poza leucyną; synteza w 1-3 godziny bez różnic, w 3-5 godzinie podwyższona tylko po 25 g serwatki). DOI: 10.1113/jphysiol.2012.228833
- Shao A., Hathcock J.N., 2008, Risk assessment for the amino acids taurine, L-glutamine and L-arginine, Regulatory Toxicology and Pharmacology, 50(3): 376-399 (obserwowany bezpieczny poziom glutaminy 14 g dziennie dla zdrowych dorosłych; dla większych ilości dane niewystarczające do oceny długotrwałego bezpieczeństwa). DOI: 10.1016/j.yrtph.2008.01.004
- Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, Dz.U. UE L 404 z 30.12.2006, s. 9, z późn. zm. (załącznik: źródło białka, gdy co najmniej 12% wartości energetycznej żywności pochodzi z białka). eur-lex.europa.eu
- Karta produktu PROMAKER Vegan Protein 900 g (ID 160), promaker.eu, odczyt strony 10.11.2026 (porcja 30 g: 114 kcal, białko 22,5 g; 30 porcji; wariant Natural, kombinacja 336, 79,99 zł; cena porcji 79,99 zł / 30 = 2,67 zł, przeliczenie własne). promaker.eu – Vegan Protein 900 g