Glutamina: co daje, kiedy brać i komu się przyda?
Glutamina to aminokwas, który organizm wytwarza sam i dostaje z wieloma produktami białkowymi, a w badaniach u sportowców metaanaliza nie wykazała istotnej poprawy wydolności tlenowej, masy beztłuszczowej, odsetka tłuszczu ani ogólnej korzyści immunologicznej [1]. W rejestrze UE nie ma zatwierdzonego oświadczenia zdrowotnego dla glutaminy [2], dlatego nie obiecujemy po niej regeneracji, odporności ani lepszych jelit, a wyniki badań opisujemy dopiero niżej, z populacją, dawką i ograniczeniami. Gold Glutamine bierzesz według karty produktu: jedna miarka 5 g rozpuszczona w 250 ml wody lub soku, przed treningiem albo zaraz po nim [3]; badania nie wskazały lepszej pory. Przyda się osobie dorosłej, która chce ją sprawdzić na sobie jako aminokwas, który według karty jest jedynym składnikiem, w niskiej cenie porcji, a nie komuś, kto liczy na przyrost masy lub zdrowie jelit.
Gold Glutamine: porcja, cena i skład
Na tej stronie opisujemy produkty sklepu Promaker według ich kart z 3.10.2026. Gold Glutamine to proszek, którego skład według karty to sama L-glutamina (do potwierdzenia na etykiecie): porcja to miarka 5 g, opakowanie 500 g ma 100 porcji, a cena z karty to 66 zł, czyli około 0,66 zł za porcję (66 zł podzielone przez 100) [3]. Produkt należy do kategorii glutaminy w sklepie Promaker.
Aminokwasy Glutamina Promaker Gold Glutamine 500g
Karta ma dwie niespójności, których nie rozstrzygamy. Tabela wartości odżywczych podaje 4400 mg L-glutaminy w porcji 5 g, a obok 85 g na 100 g, z czego wynikałoby 4250 mg w 5 g; w tekście używamy wartości z tabeli, 4400 mg, i zaznaczamy, że to wartość z karty, a nie własny pomiar [3]. Opis nazywa produkt bezsmakowym i jednoskładnikowym, a w sklepie dostępne są warianty Natural, Truskawka, Arbuzowy, Cytryna, Jagoda i Pomarańcza [3]; karta nie podaje osobnego składu wersji smakowych, więc przy takich wariantach sprawdź skład na etykiecie.
Który produkt do czego: porcja i cena porcji
Tabela zestawia trzy produkty Promaker z kategorii aminokwasów i białek, które 3.10.2026 miały stan większy od zera. Porcje i ceny nie mówią, co działa lepiej; wyniki badań omawiamy niżej, a karty białek nie podają zawartości glutaminy, więc jej nie przeliczamy.
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Produkt | Co jest w porcji | Porcja i liczba porcji | Cena | Cena porcji | Dla kogo |
|---|---|---|---|---|---|
| Gold Glutamine (ID 18) | 4400 mg L-glutaminy według tabeli [3] | 5 g (1 miarka), 100 porcji [3] | 66 zł | 0,66 zł | Dla dorosłej osoby, która chce sprawdzić sam aminokwas; skład i zawartość glutaminy potwierdź na etykiecie |
| Pro WPC 2000 g (ID 32) | 21,6 g białka w porcji; zawartość glutaminy nie jest podana [4] | 30 g, 66 porcji [4] | 239,99 zł | 3,64 zł | Dla osoby, której brakuje białka w diecie; dla żywności będącej źródłem białka dopuszczono oświadczenie UE o masie mięśniowej [5] |
| Vegan Protein 900 g (ID 160) | 22,5 g białka w porcji; zawartość glutaminy nie jest podana [6] | 30 g, 30 porcji [6] | 79,99 zł | 2,67 zł | Dla osoby na diecie roślinnej lub unikającej białka z mleka |
Odżywka Białkowa Koncentrat Promaker Pro WPC 2000g
Czym jest glutamina i ile dostajesz jej z jedzenia?
Glutamina to najliczniej występujący aminokwas w organizmie, a w sytuacjach silnego katabolizmu, na przykład ciężkiej choroby lub urazu, może stać się niezbędna, czyli organizm nie nadąża z jej produkcją; dlatego mówi się o aminokwasie warunkowo egzogennym [7]. U zdrowego dorosłego, który się dobrze odżywia, nie jest to powód do suplementacji. Glutamina jest składnikiem białek, więc dostarczają jej mięso, jaja, nabiał i rośliny strączkowe: w analizie z bazy opartej na sekwencjach białek jej zawartość wynosiła od 0,01 do 9,49 g w 100 g żywności i od 1 do 33% białka, a średnie spożycie u 70 356 amerykańskich pielęgniarek (dane z 1984 roku) wyniosło 6,84 g dziennie [8]. Sportowcy mogą mieć wyższe spożycie, bo jedzą więcej białka i sięgają po odżywki białkowe, hydrolizaty i wolne aminokwasy [9]. Białko z odżywek omawiamy w poradniku o tym, ile białka dziennie potrzebuje osoba trenująca. Karty Pro WPC i Vegan Protein nie podają aminogramu z glutaminą, więc ilości glutaminy w ich porcji nie znamy.
Co daje glutamina w badaniach sportowców?
W badaniach nad sportowcami suplementacja glutaminą nie dała spójnej poprawy wydolności, składu ciała ani odporności, a jedyne dodatnie wyniki pochodzą z pojedynczych, małych badań. Tabela zestawia sześć prac, a pod nią opisujemy je szerzej. Wyniki dotyczą glutaminy jako składnika i nie przekładają się na konkretny produkt.
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Praca | Kto | Dawka i czas | Wynik | Ograniczenia |
|---|---|---|---|---|
| Gleeson, 2008 [9] | Przegląd badań u sportowców i osób trenujących | Różne dawki i schematy | Stężenie glutaminy we krwi spada po długim wysiłku, ale suplementacja nie zapobiegała zmianom w odporności po wysiłku | Autor ocenia, że powody stosowania glutaminy mają niewielkie poparcie w dobrze kontrolowanych badaniach u zdrowych, dobrze odżywionych osób |
| Ramezani Ahmadi i wsp., 2019 [1] | 47 badań w przeglądzie, 25 w metaanalizie; sportowcy powyżej 18 lat | Różne dawki i czas; wyszukiwanie do stycznia 2017 | Bez istotnej poprawy wydolności tlenowej, masy beztłuszczowej, odsetka tłuszczu i ogólnej korzyści immunologicznej; wyjątki: niższa masa ciała (istotna statystycznie, p = 0,02; jednostki w abstrakcie nie podano, więc liczb nie przytaczamy) i mniej neutrofili przy dawkach powyżej 200 mg/kg | Zróżnicowane dawki i formy glutaminy; badania do 2017 roku |
| Moreira i wsp., 2007 [10] | 45 badań, 1603 osoby, w tym 8 badań glutaminy; sportowcy | Różne dawki i czas | Brak poparcia dla roli glutaminy w zapobieganiu osłabieniu odporności po wysiłku | Badania niejednorodne, jakość metodologiczna większości słaba |
| Castell i wsp., 1996 [11] | 151 sportowców (kwestionariusz po wysiłkach o różnym charakterze) | Dwa napoje z glutaminą lub placebo: zaraz po wysiłku i 2 godziny później; dawki nie podano w abstrakcie | Bez infekcji w ciągu 7 dni zgłosiło 81% osób po glutaminie (n = 72) i 49% po placebo (n = 79; p < 0,001) | Zgłoszenia z kwestionariusza; wyniku nie potwierdziły późniejsze przeglądy [9][10] |
| Candow i wsp., 2001 [12] | 31 zdrowych osób w wieku 18–24 lat, trening siłowy | 0,9 g glutaminy na kg masy beztłuszczowej dziennie (n = 17) albo placebo (n = 14), 6 tygodni | Brak istotnej różnicy w sile (przysiad, wyciskanie), momencie obrotowym, masie beztłuszczowej (2% i 1,7%) i rozpadzie białek mięśniowych | Mała próba, 6 tygodni, młodzi zdrowi |
| Legault i wsp., 2015 [13] | 16 zdrowych osób (8 kobiet, 8 mężczyzn; 22 ± 4 lata), badanie krzyżowe | 0,3 g glutaminy na kg dziennie przez 72 godziny po ćwiczeniu ekscentrycznym prostowników kolana | Niższe oceny bolesności po 24, 48 i 72 godzinach (np. 1,7 wobec 2,9 po 72 h) i szybszy powrót momentu obrotowego | 16 osób, jedno ćwiczenie; autorzy sugerują, że efekt na powrót siły może być większy u mężczyzn |
Metaanaliza Ramezani Ahmadi i współpracowników z 2019 roku objęła sportowców powyżej 18 roku życia i nie wykazała istotnej poprawy wydolności tlenowej, masy beztłuszczowej, odsetka tłuszczu ani liczby limfocytów i leukocytów; wyjątkami były niższa masa ciała (tu podajemy tylko kierunek, bo abstrakt nie określa jednostki) oraz mniejsza liczba neutrofili przy dawkach powyżej 200 mg/kg masy ciała, a nie jest to powód, by sięgać po glutaminę na redukcji [1]. W badaniu Candowa i współpracowników z 2001 roku 31 młodych osób trenowało siłowo przez 6 tygodni i grupa przyjmująca glutaminę nie różniła się od grupy z placebo siłą ani masą beztłuszczową [12].
Dodatni wynik dla odporności pochodzi z badania Castella i współpracowników z 1996 roku, w którym sportowcy po wysiłku wypili napoje z glutaminą albo placebo, ale opierał się na kwestionariuszach, a późniejsze przeglądy nie potwierdziły roli glutaminy w zapobieganiu osłabieniu odporności po wysiłku [11][9][10]. Dodatni wynik dla regeneracji pochodzi z badania Legaulta i współpracowników z 2015 roku, w którym 16 osób przyjmowało po 0,3 g glutaminy na kg dziennie przez 72 godziny po ćwiczeniu ekscentrycznym i zgłaszało mniejszą bolesność [13]. Dla osoby ważącej 75 kg to 22,5 g dziennie, czyli około pięć razy więcej niż 4,4 g w porcji Gold Glutamine według karty [3]. Bolesność mięśni i inne sposoby wspierania regeneracji opisujemy w poradniku o suplementach na regenerację po treningu, a różnice między glutaminą, BCAA i EAA w porównaniu EAA i BCAA.
Dlaczego nie obiecujemy odporności, jelit ani regeneracji?
W rejestrze UE oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych jest 25 pozycji dotyczących glutaminy lub jej połączeń (odczyt 3.10.2026), między innymi o odporności, jelitach, naprawie mięśni i wydolności, i wszystkie mają status niezatwierdzonych [2]. Dlatego nie przypisujemy glutaminie tych działań, nawet jeśli pojedyncze badanie coś takiego opisało. Cruzat i współpracownicy opisują, że komórki odpornościowe zużywają glutaminę w tempie zbliżonym do glukozy lub większym, ale przyznają, że w sytuacjach silnego katabolizmu, także u wyczerpanych sportowców, trudno ustalić, czy suplementacja jest potrzebna [7]. Dla zdrowego sportowca, który je dość białka, ten argument nie wystarcza do zakupu. Szukającym pomocy przy dolegliwościach jelit lub nawracających infekcjach polecamy rozmowę z lekarzem, a nie suplement.
Kiedy brać glutaminę i ile?
Karta Gold Glutamine zaleca jedną miarkę 5 g dziennie rozpuszczoną w 250 ml wody lub soku, przed treningiem albo zaraz po nim; w dni bez treningu dopuszcza porcję rano przed śniadaniem [3]. Ta sama karta mówi, by nie przekraczać zalecanej porcji, a osobom trenującym intensywnie pozwala rozważyć dwie porcje dziennie i radzi omówić wyższe dawki ze specjalistą [3]; tej niespójności nie rozstrzygamy. W badaniach nie ustalono optymalnej pory ani dawki: Castell podawał napoje zaraz po wysiłku i 2 godziny później [11], Legault jedną dawkę dziennie przez 72 godziny [13], a Candow dawkę liczoną od masy beztłuszczowej codziennie przez 6 tygodni [12].
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Źródło | Co odmierzano | Kiedy |
|---|---|---|
| Badanie Candowa i wsp. [12] | 0,9 g glutaminy na kg masy beztłuszczowej dziennie (dla 50 kg masy beztłuszczowej to 45 g) | codziennie przez 6 tygodni |
| Badanie Legaulta i wsp. [13] | 0,3 g L-glutaminy na kg masy ciała dziennie (dla 75 kg to 22,5 g) | raz dziennie przez 72 godziny po treningu |
| Karta Gold Glutamine [3] | 5 g proszku, w tym 4400 mg L-glutaminy według tabeli (4250 mg według 85 g na 100 g) | przed lub zaraz po treningu; w dni wolne rano przed śniadaniem |
| Obserwowany bezpieczny poziom (OSL) z oceny ryzyka dla zdrowych dorosłych, nie zalecenie dawkowania [14] | 14 g glutaminy dziennie | z suplementów; dla większych ilości dane nie wystarczają do oceny długotrwałego bezpieczeństwa |
Stosuj produkt zgodnie z kartą i etykietą, trzymając się jednej porcji, a o drugiej porozmawiaj ze specjalistą. Nie zalecamy podnoszenia dawki do wartości z badań, bo w obu opisanych wyżej badaniach z dawką dzienną liczoną od masy ciała wychodzi w naszych przykładach 22,5 g i 45 g, czyli więcej niż 14 g, a wyniki nie dotyczą porcji Promaker. Jeśli po glutaminie pojawią się dolegliwości żołądkowe, przerwij stosowanie i skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą; o ewentualnym powrocie, także z mniejszą dawką, decyduj dopiero po wyjaśnieniu przyczyny.
Czy łączyć glutaminę z białkiem i kreatyną?
Karta Gold Glutamine dopuszcza dosypanie miarki bezpośrednio do shake'a z odżywką białkową oraz łączenie z kreatyną, BCAA i EAA [3], a pojedyncze badanie połączenia kreatyny z glutaminą nie dowodzi dodatkowej korzyści glutaminy. W badaniu Lehmkuhla i współpracowników z 2003 roku 29 lekkoatletów (17 mężczyzn i 12 kobiet) przez 8 tygodni przyjmowało kreatynę (0,3 g/kg dziennie przez tydzień, potem 0,03 g/kg dziennie), kreatynę z 4 g glutaminy dziennie albo placebo; obie grupy z kreatyną miały większy przyrost masy ciała, masy beztłuszczowej i początkowej mocy niż placebo, a abstrakt nie podaje różnicy między kreatyną a kreatyną z glutaminą [15]. Grupy liczyły po 9–10 osób, a dawka glutaminy była niższa niż w porcji z karty, więc nie mówimy, że coś się uzupełnia lub wzmacnia. Odżywka białkowa sama dostarcza glutaminy w ilości, której karty Pro WPC i Vegan Protein nie podają; bez aminogramu nie da się obliczyć całkowitej ilości glutaminy w napoju, a dodana porcja zwiększa jej podaż o ilość z etykiety (4,4 lub 4,25 g według rozbieżnych danych karty) i nie dowodzi dodatkowej korzyści. Gdy zależy ci na masie mięśniowej, pierwszeństwo mają białko, którego dotyczy oświadczenie UE o wzroście i utrzymaniu masy mięśniowej, oraz kreatyna: dla kreatyny dopuszczono oświadczenie o zwiększeniu wydolności przy krótkich, bardzo intensywnych ćwiczeniach, przy spożyciu 3 g kreatyny dziennie [5]. Jak łączyć je w jednym napoju, opisujemy w poradniku o kreatynie i białku, a jaki suplement wybrać na początek, w tekście o suplementach dla początkujących na siłowni.
Bezpieczeństwo: kto powinien uważać na glutaminę?
Shao i Hathcock wyznaczyli dla zdrowych dorosłych obserwowany bezpieczny poziom (OSL) 14 g glutaminy dziennie z suplementów, bo przy takich ilościach dowody braku działań niepożądanych są silne; to nie jest zalecenie dawkowania ani górny poziom spożycia ustalony przez EFSA, a dane dla większych dawek nie wystarczają do pewnej oceny długotrwałego bezpieczeństwa [14]. Ten poziom dotyczy zdrowych dorosłych; nie obejmuje kobiet w ciąży, karmiących, dzieci ani osób z chorobami. Glutaminę stosuje się też w żywieniu medycznym u ciężko chorych, ale to inna populacja i inne dawki, których nie przenosimy na suplement dla zdrowych [7].
Według karty Gold Glutamine nie powinny stosować kobiety w ciąży, karmiące piersią ani osoby poniżej 18. roku życia; przy lekach i chorobach przewlekłych, zwłaszcza nerek lub wątroby, skonsultuj stosowanie z lekarzem przed zakupem [3]. Przy duszności, obrzęku języka lub gardła albo omdleniu po przyjęciu suplementu natychmiast wezwij pomoc pod numerem 112. Przy lżejszych objawach, takich jak wysypka, dolegliwości żołądkowe, ból brzucha lub nudności, przerwij stosowanie i skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą; o powrocie, także z mniejszą dawką, decyduj po wyjaśnieniu przyczyny.
Dla kogo glutamina ma sens, a kto może odpuścić?
Gold Glutamine możesz wybrać, jeśli jesteś dorosły, zdrowy i chcesz sprawdzić sam aminokwas na sobie, ceniąc miarkę 5 g i cenę około 0,66 zł za porcję; karta deklaruje sam aminokwas, ale zawartość glutaminy w porcji (4,4 g według tabeli wobec 4,25 g z przeliczenia karty) i skład wybranego wariantu potwierdź na etykiecie; wiedz przy tym, że metaanaliza nie wykazała istotnej poprawy wydolności tlenowej, masy beztłuszczowej ani ogólnej korzyści immunologicznej [1]. Odpuść, jeśli jesteś w ciąży, karmisz piersią lub nie masz 18 lat, a przy chorobach nerek lub wątroby najpierw zapytaj lekarza. Odpuść też, jeśli szukasz sposobu na przyrost masy: ważniejsze są wtedy białko i kreatyna oraz dobrze ułożony trening.
Najczęściej zadawane pytania
Jakie są skutki uboczne glutaminy?
W badaniach u zdrowych dorosłych nie opisano systematycznego wzorca działań niepożądanych przy dawkach do 14 g dziennie [14]. Karta Gold Glutamine wspomina o rzadkich łagodnych dolegliwościach żołądkowych [3]; jeśli się pojawią, przerwij stosowanie i skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, a o powrocie, także z mniejszą dawką, decyduj po wyjaśnieniu przyczyny.
Z czym nie łączyć glutaminy?
Karta Gold Glutamine nie wymienia żadnych zakazanych połączeń i nie znaleźliśmy w cytowanych pracach opisu interakcji z innymi suplementami [3]. Przy przyjmowaniu leków lub chorobach przewlekłych porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą przed zakupem.
Czy glutamina pomaga na redukcji?
Metaanaliza sportowców wykazała niższą masę ciała po glutaminie, ale bez istotnej poprawy masy beztłuszczowej i odsetka tłuszczu [1], więc nie ma podstaw, by traktować ją jako suplement na redukcję.
Czy glutamina działa na jelita?
W cytowanych badaniach sportowych nie oceniano jelit jako wyniku, a oświadczenia o jelitach mają w rejestrze UE status niezatwierdzonych [2]. Przy dolegliwościach jelit zacznij od rozmowy z lekarzem.
Czy glutaminę można brać w dni bez treningu?
Karta dopuszcza w takie dni jedną porcję rano przed śniadaniem [3]. W cytowanych badaniach nie porównano osobno stosowania w dni treningowe i wolne, więc nie ustalono, czy taki schemat ma przewagę [12][13].
Czy kobiety mogą stosować glutaminę?
Karta nie wskazuje płci jako ograniczenia: produkt jest dla dorosłych, z wyłączeniem kobiet w ciąży i karmiących piersią, a przy lekach i chorobach przewlekłych potrzebna jest konsultacja z lekarzem [3]. W badaniu Legaulta było 8 kobiet, co ogranicza pewność wniosków dla tej grupy [13].
Podsumowanie
- Glutamina powstaje w organizmie i jest składnikiem wielu białek z diety; u zdrowego dorosłego, który je dość białka, nie ma potwierdzonej potrzeby suplementacji [7][8].
- Metaanaliza u sportowców nie wykazała istotnej poprawy wydolności tlenowej, masy beztłuszczowej, odsetka tłuszczu ani ogólnej korzyści immunologicznej (wyjątki: niższa masa ciała i mniej neutrofili przy dużych dawkach); przegląd Moreiry nie poparł roli glutaminy w odporności po wysiłku [1][10].
- Wynik dla odporności (badanie Castella, dawki w abstrakcie nie podano) i wynik dla bolesności (badanie Legaulta, dawka wyższa niż porcja z karty) pochodzą z pojedynczych, małych badań [11][13].
- W rejestrze UE wszystkie 25 pozycji z glutaminą mają status niezatwierdzonych, więc nie obiecujemy regeneracji, odporności ani jelit [2].
- Gold Glutamine: 5 g proszku, 4400 mg L-glutaminy według tabeli, 100 porcji, około 0,66 zł za porcję; karta ma rozbieżność 4400 i 4250 mg [3].
- Nie dla kobiet w ciąży i karmiących ani dla osób poniżej 18. roku życia; przy chorobach nerek i wątroby zapytaj lekarza, a przy duszności lub obrzęku dzwoń pod 112 [3].
Glutamina i białko Promaker
Źródła
- Ramezani Ahmadi A., Rayyani E., Bahreini M., Mansoori A., The effect of glutamine supplementation on athletic performance, body composition, and immune function: A systematic review and a meta-analysis of clinical trials, Clinical Nutrition, 2019; 38(3): 1076–1091 (47 badań w przeglądzie, 25 w metaanalizie, sportowcy powyżej 18 lat, różne dawki i czas, wyszukiwanie do stycznia 2017; bez związku glutaminy z wydolnością tlenową, składem ciała i układem odpornościowym; masa ciała niższa (istotna statystycznie, p = 0,02; jednostka w abstrakcie niepodana); liczba neutrofili niższa po dawkach powyżej 200 mg/kg; wyższa glukoza po wysiłku po dipeptydzie glutaminy). DOI: 10.1016/j.clnu.2018.05.001
- Komisja Europejska, Rejestr UE oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych (EU register of nutrition and health claims), Food and Feed Information Portal, odczyt API 3.10.2026 (2337 pozycji, w tym 269 dopuszczonych; 25 pozycji z glutaminą w polu substancji, m.in. odporność, jelita, naprawa mięśni, wydolność, funkcje poznawcze, wszystkie ze statusem niedopuszczonych; brak dopuszczonych oświadczeń dla glutaminy). ec.europa.eu
- Karta produktu Promaker Gold Glutamine 500 g (ID 18: porcja 5 g, 4400 mg L-glutaminy według tabeli i 85 g na 100 g, 100 porcji, sposób użycia 250 ml wody lub soku przed lub zaraz po treningu, środki ostrożności; warianty Natural, Truskawka, Arbuzowy, Cytryna, Jagoda, Pomarańcza; cena 66 zł), sklep promaker.eu, odczyt API i strony 3.10.2026: promaker.eu
- Karta produktu Promaker Pro WPC 2000 g (ID 32: porcja 30 g, 21,6 g białka, 66 porcji, cena 239,99 zł; karta nie podaje aminogramu ani zawartości glutaminy), sklep promaker.eu, odczyt API i strony 3.10.2026: promaker.eu
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności (białko przyczynia się do wzrostu i utrzymania masy mięśniowej: dla żywności będącej co najmniej źródłem białka; kreatyna zwiększa wydolność fizyczną przy następujących po sobie krótkich, bardzo intensywnych ćwiczeniach, przy spożyciu 3 g kreatyny dziennie, dla dorosłych wykonujących takie ćwiczenia; wykaz nie zawiera oświadczeń dla glutaminy; skonsolidowanej wersji nie sprawdzano). eur-lex.europa.eu
- Karta produktu Promaker Vegan Protein 900 g (ID 160: porcja 30 g, 22,5 g białka, 30 porcji, cena 79,99 zł; karta nie podaje aminogramu ani zawartości glutaminy), sklep promaker.eu, odczyt API i strony 3.10.2026: promaker.eu
- Cruzat V., Macedo Rogero M., Noel Keane K., Curi R., Newsholme P., Glutamine: Metabolism and Immune Function, Supplementation and Clinical Translation, Nutrients, 2018; 10(11): 1564 (przegląd; glutamina jako najliczniejszy aminokwas w organizmie, zużycie przez komórki odpornościowe podobne do glukozy lub większe; w stanach katabolicznych może stać się niezbędna; obecnie część protokołów żywienia klinicznego; w wielu sytuacjach, także u wyczerpanych sportowców, trudno ustalić, czy suplementować). DOI: 10.3390/nu10111564
- Lenders C.M., Liu S., Wilmore D.W., Sampson L., Dougherty L.W., Spiegelman D., Willett W.C., Evaluation of a novel food composition database that includes glutamine and other amino acids derived from gene sequencing data, European Journal of Clinical Nutrition, 2009; 63(12): 1433–1439 (baza zawartości glutaminy w żywności z sekwencji białek: 0,01–9,49 g w 100 g żywności, 1–33% białka; średnie spożycie glutaminy 6,84 ± 2,19 g/dzień u 70 356 uczestniczek Nurses Health Study, 1984). DOI: 10.1038/ejcn.2009.110
- Gleeson M., Dosing and efficacy of glutamine supplementation in human exercise and sport training, Journal of Nutrition, 2008; 138(10): 2045S–2049S (przegląd; sportowcy mogą mieć wysokie spożycie glutaminy z białka i suplementów białkowych; suplementacja nie zapobiegała zmianom odporności po wysiłku; uzasadnienia stosowania mają niewielkie poparcie w dobrze kontrolowanych badaniach u zdrowych, dobrze odżywionych osób). DOI: 10.1093/jn/138.10.2045S
- Moreira A., Kekkonen R.A., Delgado L., Fonseca J., Korpela R., Haahtela T., Nutritional modulation of exercise-induced immunodepression in athletes: a systematic review and meta-analysis, European Journal of Clinical Nutrition, 2007; 61(4): 443–460 (45 badań, 1603 osoby, w tym 8 badań glutaminy; badania niejednorodne, jakość metodologiczna większości słaba; dostępne dowody nie potwierdziły roli innych suplementów niż witamina C w zapobieganiu osłabieniu odporności po wysiłku). DOI: 10.1038/sj.ejcn.1602549
- Castell L.M., Poortmans J.R., Newsholme E.A., Does glutamine have a role in reducing infections in athletes?, European Journal of Applied Physiology and Occupational Physiology, 1996; 73(5): 488–490 (151 sportowców po wysiłkach o różnym charakterze, kwestionariusz infekcji w ciągu 7 dni; dwa napoje z glutaminą lub placebo, zaraz po wysiłku i 2 godziny później, dawki w abstrakcie nie podano; bez infekcji 81% po glutaminie, n = 72, i 49% po placebo, n = 79, p < 0,001). DOI: 10.1007/BF00334429
- Candow D.G., Chilibeck P.D., Burke D.G., Davison K.S., Smith-Palmer T., Effect of glutamine supplementation combined with resistance training in young adults, European Journal of Applied Physiology, 2001; 86(2): 142–149 (31 osób w wieku 18–24 lat, badanie podwójnie ślepe; glutamina 0,9 g/kg masy beztłuszczowej dziennie, n = 17, albo placebo z maltodekstryny, n = 14, przez 6 tygodni treningu siłowego; bez istotnej różnicy w sile 1RM, momencie obrotowym, masie beztłuszczowej (2% wobec 1,7%) i rozpadzie białek mięśniowych). DOI: 10.1007/s00421-001-0523-y
- Legault Z., Bagnall N., Kimmerly D.S., The Influence of Oral L-Glutamine Supplementation on Muscle Strength Recovery and Soreness Following Unilateral Knee Extension Eccentric Exercise, International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism, 2015; 25(5): 417–426 (16 zdrowych osób, 8 kobiet i 8 mężczyzn, 22 ± 4 lata, badanie podwójnie ślepe, krzyżowe, z placebo; L-glutamina 0,3 g/kg/dzień z 0,3 g/kg maltodekstryny albo placebo 0,6 g/kg maltodekstryny, raz dziennie przez 72 godziny po ćwiczeniu ekscentrycznym; niższe oceny bolesności po 24 godz. 2,8 wobec 3,4, po 48 godz. 2,6 wobec 3,9, po 72 godz. 1,7 wobec 2,9; względny moment obrotowy przy 180°/s po 72 godz. 91 ± 8% wobec 86 ± 7%; efekt na siłę być może większy u mężczyzn). DOI: 10.1123/ijsnem.2014-0209
- Shao A., Hathcock J.N., Risk assessment for the amino acids taurine, L-glutamine and L-arginine, Regulatory Toxicology and Pharmacology, 2008; 50(3): 376–399 (ocena ryzyka metodą obserwowanego bezpiecznego poziomu dla zdrowych dorosłych; glutamina do 14 g dziennie z suplementów: silne dowody braku działań niepożądanych; OSL to nie zalecenie dawkowania ani UL EFSA; brak systematycznego wzorca działań niepożądanych, dane dla większych ilości niewystarczające do wniosku o długotrwałym bezpieczeństwie). DOI: 10.1016/j.yrtph.2008.01.004
- Lehmkuhl M., Malone M., Justice B., Trone G., Pistilli E., Vinci D., Haff E.E., Kilgore J.L., Haff G.G., The effects of 8 weeks of creatine monohydrate and glutamine supplementation on body composition and performance measures, Journal of Strength and Conditioning Research, 2003; 17(3): 425–438 (29 lekkoatletów, 17 mężczyzn i 12 kobiet, losowo do grup: kreatyna n = 10, kreatyna z glutaminą n = 10, placebo n = 9; kreatyna 0,3 g/kg dziennie przez tydzień, potem 0,03 g/kg dziennie przez 7 tygodni, w grupie łączonej dodatkowo 4 g glutaminy dziennie; obie grupy z kreatyną miały większy przyrost masy ciała i masy beztłuszczowej oraz początkowej mocy niż placebo; abstrakt nie podaje różnicy między kreatyną a kreatyną z glutaminą; małe grupy, trening przedsezonowy). DOI: 10.1519/1533-4287(2003)017<0425:teowoc>2.0.co;2
Grafika główna tego artykułu została przygotowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu promaker.eu.
