Witaminy na włosy: które mają oświadczenie zdrowotne UE?
Oświadczenie zdrowotne o włosach dopuszczone w UE mają tylko cztery składniki: biotyna, cynk i selen (każdy pomaga zachować zdrowe włosy) oraz miedź, która pomaga w utrzymaniu prawidłowej pigmentacji włosów; warunkiem jest co najmniej 15% referencyjnej wartości spożycia (RWS) w porcji dziennej [1][18][19]. Oświadczenie potwierdza rolę składnika w diecie, ale nie dowodzi, że suplement poprawi włosy u osoby prawidłowo odżywionej [9][10]. Z witamin na tej liście jest więc wyłącznie biotyna, a wszystkie cztery składniki w dawkach spełniających warunek ma 1 kapsułka Multivitamin Complex PROMAKER: 75 µg biotyny, 7,5 mg cynku, 100 µg selenu i 0,5 mg miedzi za ok. 0,32 zł dziennie [2]. Gdy włosy wypadają garściami albo plackami, przyczyną bywa niedobór żelaza, choroba tarczycy lub łysienie i wtedy zacznij od lekarza [3][4][5].
Spis treści
- Które witaminy na włosy mają oświadczenie zdrowotne w UE?
- Biotyna na włosy: ile jej potrzeba i co pokazują badania?
- Cynk i selen na włosy: jaka dawka jest bezpieczna?
- Suplementy na włosy PROMAKER: który wybrać?
- Suplementy na skórę i paznokcie: co z tej listy działa także na nie?
- Wypadanie włosów: kiedy do lekarza zamiast po suplement?
- Najczęściej zadawane pytania
- Podsumowanie
- Źródła
Najkrótsze odpowiedzi
- Jakie witaminy na włosy mają dopuszczone oświadczenie zdrowotne UE? Z witamin tylko biotyna; z minerałów cynk, selen i miedź (pigmentacja) [1]. U osób bez niedoboru poprawy włosów po suplementacji badania nie potwierdzają [9][10].
- Co wybrać, gdy chcesz wszystkie cztery naraz? Multivitamin Complex PROMAKER: biotyna 150% RWS, cynk 75%, selen 181,8%, miedź 50%, 1 kapsułka, 28,99 zł za 90 dni [2].
- A jeśli wolisz same witaminy B? B-Complex PROMAKER: 50 µg biotyny (100% RWS) i 7 pozostałych witamin B za ok. 0,37 zł dziennie [6].
- Kolagen, krzem, keratyna? Żaden z nich nie ma w rejestrze UE oświadczenia o włosach [1].
- Kiedy do lekarza? Przy łysych plackach, wypadaniu po odchudzaniu lub chorobie i przy objawach tarczycy [3][4][5].
Pełne zestawienie witamin marki z ceną porcji znajdziesz w porównaniu 6 produktów z witaminami PROMAKER, a preparaty wieloskładnikowe w kategorii multiwitaminy na promaker.eu. Składy i ceny pochodzą z kart produktów odczytanych 24 października 2026 roku.
Które witaminy na włosy mają oświadczenie zdrowotne w UE?
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 dopuszcza dla włosów cztery oświadczenia i każde wymaga, by porcja była co najmniej źródłem składnika, czyli dawała 15% RWS [1][18][19]. Witamina A, C, D, E, kwas foliowy, kolagen czy krzem nie mają oświadczenia o włosach, choć często stoją na opakowaniach z hasłem włosy, skóra, paznokcie. Tabela zestawia brzmienie rozporządzenia z zawartością jednej kapsułki dwóch produktów PROMAKER [1][2][6].
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Składnik | Oświadczenie (rozp. 432/2012) | Warunek | Multivitamin Complex | B-Complex |
|---|---|---|---|---|
| Biotyna | Biotyna pomaga zachować zdrowe włosy. | od 7,5 µg | 75 µg (150% RWS) | 50 µg (100% RWS) |
| Cynk | Cynk pomaga zachować zdrowe włosy. | od 1,5 mg | 7,5 mg (75% RWS) | brak |
| Selen | Selen pomaga zachować zdrowe włosy. | od 8,25 µg | 100 µg (181,8% RWS) | brak |
| Miedź | Miedź pomaga w utrzymaniu prawidłowej pigmentacji włosów. | od 0,15 mg | 0,5 mg (50% RWS) | brak |
| Cena porcji | ok. 0,32 zł (28,99 zł / 90) | ok. 0,37 zł (32,99 zł / 90) |
Próg 15% RWS wynika z definicji źródła witaminy lub składnika mineralnego w rozporządzeniu nr 1924/2006, które odsyła do znaczącej ilości składnika [18]. Suplement diety podaje zawartość składników w zalecanej porcji dziennej, dlatego warunek liczymy na 1 kapsułkę dziennie [19]. RWS dla dorosłych to 50 µg biotyny, 10 mg cynku, 55 µg selenu i 1 mg miedzi [7]. Multivitamin Complex spełnia wszystkie cztery warunki w jednej kapsułce, B-Complex tylko warunek dla biotyny [2][6].
Biotyna na włosy: ile jej potrzeba i co pokazują badania?
Produkt może nosić oświadczenie o biotynie i włosach, gdy porcja dzienna daje co najmniej 15% RWS, czyli 7,5 µg; to próg zawartości dla oświadczenia, a nie dawka, przy której wykazano poprawę włosów po suplementacji. Pełne dzienne odniesienie to 50 µg [1][7][18]. Oświadczenie opiera się na opinii EFSA z 2010 roku, która uznała związek przyczynowy między spożyciem biotyny a utrzymaniem prawidłowego stanu włosów [8]. Kapsułki z dawką 5000 lub 10000 µg nie dają mocniejszego oświadczenia: brzmienie i warunek są te same, a Multivitamin Complex z 75 µg spełnia go z zapasem [1][2].
W przeglądzie Patel i wsp. z 2017 roku opisano 18 przypadków poprawy włosów lub paznokci po biotynie i u wszystkich chorych występowała choroba lub niedobór, który tłumaczył problem; autorzy nie znaleźli wystarczających danych dla zdrowych osób bez niedoboru [9]. Podobnie ocenia składniki mineralne przegląd Almohanny i wsp. z 2019 roku: niedobory są czynnikiem, który można zmienić, a skuteczność suplementacji u osób z niedoborem trzeba jeszcze potwierdzić w dużych badaniach z placebo [10]. Wniosek dla kupującego: suplement uzupełnia dietę, której brakuje tych składników, i właśnie w tej roli działa oświadczenie z rejestru.
Biotyna może zmieniać wyniki badań tarczycy, dlatego przed pobraniem krwi poinformuj lekarza, że ją przyjmujesz [11]. Więcej o kompletach witamin B piszemy w poradniku witamina B complex: kiedy ją brać i jak wybrać.
Cynk i selen na włosy: jaka dawka jest bezpieczna?
1,5 mg cynku i 8,25 µg selenu w porcji dziennej to próg zawartości (15% RWS), od którego produkt może stosować oświadczenie o włosach; nie jest to dawka, przy której potwierdzono poprawę włosów po suplementacji [1][7][18]. Górny tolerowany poziom spożycia (UL) dla dorosłych wynosi 25 mg cynku i 255 µg selenu dziennie ze wszystkich źródeł [12][13]. Sama kapsułka Multivitamin Complex zawiera 7,5 mg cynku i 100 µg selenu, czyli ilości poniżej UL dla dorosłych [2][12][13]; ocenę całkowitego spożycia trzeba jednak oprzeć na własnej diecie i wszystkich stosowanych preparatach.
W badaniu Kil i wsp. z 2013 roku 302 pacjentów z różnymi typami wypadania włosów (po wykluczeniach z 312 zakwalifikowanych) miało średnio niższe stężenie cynku w surowicy niż 32 osoby z grupy kontrolnej: 84,33 wobec 97,94 µg/dl; stężenie miedzi nie różniło się [14]. To badanie przekrojowe, więc pokazuje związek, a nie dowód, że dodatkowy cynk zatrzyma wypadanie. Ile cynku daje dieta i jak go dawkować przy treningu, wyjaśniamy we wpisie cynk: ile dziennie i kiedy brać.
Przy selenie więcej nie znaczy lepiej. EFSA w 2023 roku uznała łysienie za wczesny objaw nadmiaru selenu: w badaniu SELECT więcej przypadków łysienia obserwowano przy ok. 330 µg dziennie, a UL 255 µg wyprowadzono z tej wartości z marginesem niepewności, więc nie jest to próg pojawienia się objawów [13]. EFSA ostrzegła też, że limit mogą przekraczać osoby regularnie biorące suplementy z wysoką dawką selenu albo jedzące dużo orzechów brazylijskich [13]. Nie łącz więc dwóch preparatów z selenem i cynkiem bez zsumowania dawek.
Suplementy na włosy PROMAKER: który wybrać?
Suplement na włosy z kompletem czterech oświadczeń UE to Multivitamin Complex PROMAKER, bo łączy biotynę, cynk, selen i miedź w jednej kapsułce dziennie [2]. Kapsułka zawiera też 7 mg żelaza, 60 mg wapnia i witaminę A, więc przy hemochromatozie, w ciąży i podczas karmienia piersią karta wymaga konsultacji z lekarzem [2]. Jeśli przyjmujesz lewotyroksynę na niedoczynność tarczycy, odstęp między lekiem a preparatem z żelazem i wapniem uzgodnij z lekarzem lub farmaceutą, bo NHS wymienia suplementy żelaza i wapnia wśród produktów, które mogą kolidować z tym lekiem; leczenia nie zmieniaj na własną rękę [2][11]. Otoczka jest z żelatyny wołowej, czyli produkt nie jest dla wegan [2].
B-Complex wybierzesz, gdy dostajesz cynk i selen z diety albo z innego suplementu i nie chcesz ich dublować, a zależy ci na biotynie i pozostałych witaminach B po 100% RWS [6]. Obu produktów naraz nie potrzebujesz: biotyna w Multivitamin Complex już spełnia warunek oświadczenia [1][2]. Zasady łączenia z innymi preparatami zebraliśmy w tabeli łączeń witamin i minerałów.
Jeśli chcesz jedną kapsułkę na włosy z czterema składnikami z rejestru UE, wybierz Multivitamin Complex za ok. 0,32 zł dziennie; jeśli zależy ci wyłącznie na biotynie i witaminach B, wybierz B-Complex PROMAKER za ok. 0,37 zł dziennie [2][6].
Suplementy na skórę i paznokcie: co z tej listy działa także na nie?
Te same składniki mają w rejestrze UE oświadczenia o skórze i paznokciach: biotyna i cynk pomagają zachować zdrową skórę, a cynk i selen pomagają zachować zdrowe paznokcie [1]. Dla skóry dochodzi witamina C, która pomaga w prawidłowej produkcji kolagenu w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania skóry; Multivitamin Complex ma jej 40 mg (50% RWS) [1][2].
Wypadanie włosów: kiedy do lekarza zamiast po suplement?
Do lekarza idź, gdy wypadanie cię niepokoi, a zwłaszcza gdy pojawiają się łyse placki, włosy wypadają po chorobie, odchudzaniu czy stresie albo towarzyszą temu inne objawy [3][5]. Utrata 50–100 włosów dziennie mieści się w normie według NHS, a łysienie androgenowe ma podłoże rodzinne i nie wynika z braku witamin [3].
- Tarczyca: przy niedoczynności suche włosy lub ich wypadanie idą w parze ze zmęczeniem, marznięciem i przybieraniem na wadze, przy nadczynności przerzedzenie lub placki z kołataniem serca i chudnięciem mimo apetytu; rozstrzyga badanie krwi [4][5].
- Żelazo: w badaniu Kantora i wsp. z 2003 roku kobiety z łysieniem androgenowym miały średnią ferrytynę 37,3 ng/ml, a z łysieniem plackowatym 24,9 ng/ml, wobec 59,5 ng/ml u 11 kobiet bez wypadania włosów [15]. To badanie przekrojowe: pokazuje związek, ale nie dowodzi, że niski poziom żelaza wywołał wypadanie ani że podawanie żelaza je zatrzyma [15][16].
- Obfite miesiączki: według przeglądu Trosta i wsp. z 2006 roku to główna przyczyna niedoboru żelaza u kobiet przed menopauzą; ferrytynę lekarz interpretuje razem z morfologią i obrazem klinicznym, bo w stanie zapalnym może być podwyższona i prawidłowy wynik nie zawsze wyklucza niedobór; przyczynę niedoboru też ustala lekarz [16].
Suplementu żelaza nie zaczynaj na własną rękę, bo dawkę dobiera się do wyników badań [16]. Multivitamin Complex z 7 mg żelaza jest uzupełnieniem diety, a nie leczeniem niedoboru [2].
Produkty opisane w artykule
Najczęściej zadawane pytania
Po jakim czasie ocenić suplement na włosy?
Nie ma jednego terminu z badań dla zdrowych osób, bo u nich poprawy po suplementacji nie potwierdzono [9][10]. Opakowanie 90 kapsułek Multivitamin Complex lub B-Complex wystarcza na 90 dni przy 1 kapsułce dziennie, ale to czas zużycia opakowania, a nie termin wystąpienia czy oceny poprawy włosów [2][6]. Jeśli lekarz rozpoznał niedobór, termin kontroli zależy od jego przyczyny i zaleceń lekarza [16].
O której porze brać witaminy na włosy?
Karta Multivitamin Complex zaleca 1 kapsułkę dziennie z posiłkiem, a karta B-Complex 1 kapsułkę rano lub w pierwszej połowie dnia z posiłkiem [2][6]. Kapsułkę popij wodą i stosuj się do aktualnej etykiety. Zalecenia dotyczą dorosłych: RWS na kartach podano dla osoby dorosłej, a B-Complex według karty nie jest przeznaczony dla dzieci [2][6]. Suplementację u nastolatków, podczas karmienia piersią i przy przyjmowaniu leków uzgodnij najpierw z lekarzem lub farmaceutą; przy lewotyroksynie dotyczy to też odstępu od kapsułki z żelazem i wapniem [2][6][11].
Czy mężczyźni mogą brać te same witaminy na włosy co kobiety?
Tak, oświadczenia UE nie zależą od płci, a karta Multivitamin Complex opisuje formułę jako uniwersalną dla kobiet i mężczyzn [1][2]. Co jeszcze powinna mieć multiwitamina dla trenujących mężczyzn, opisujemy we wpisie multiwitamina dla mężczyzn, którzy trenują.
Czy kreatyna powoduje wypadanie włosów?
Dowodu na to nie ma. Badanie, na które powołują się zwolennicy tej tezy, czyli praca van der Merwe i wsp. z 2009 roku, objęło 20 rugbystów: po 7 dniach 25 g kreatyny dziennie stężenie DHT wzrosło o 56%, ale włosów w ogóle nie oceniano [17]. Włosy zbadano bezpośrednio dopiero w badaniu Ashtary-Larky i wsp. z 2025 roku: 45 trenujących siłowo mężczyzn w wieku 18–40 lat przez 12 tygodni brało 5 g monohydratu kreatyny dziennie albo placebo i nie stwierdzono różnic między grupami w stężeniu DHT i testosteronu ani w parametrach włosów, takich jak liczba, gęstość, grubość i fazy wzrostu [20]. Wynik dotyczy młodych mężczyzn, dawki 5 g i 12 tygodni, więc nie obejmuje kobiet ani dłuższego stosowania [20]. Szerzej piszemy o tym w tekście kreatyna: skutki uboczne, fakty i mity.
Czy można brać witaminy na włosy w ciąży?
Tylko po rozmowie z lekarzem: karta Multivitamin Complex wymaga konsultacji ze względu na witaminę A, a karta B-Complex ze względu na kwas foliowy, którego dawkę w ciąży ustala lekarz [2][6].
Podsumowanie
- Oświadczenie UE o włosach mają biotyna, cynk, selen i miedź (pigmentacja), od 15% RWS w porcji; to próg zawartości, a nie dowód poprawy włosów po suplementacji [1][18].
- Multivitamin Complex ma wszystkie cztery w 1 kapsułce za ok. 0,32 zł; B-Complex samą biotynę za ok. 0,37 zł [2][6].
- UL selenu dla dorosłych wynosi 255 µg dziennie ze wszystkich źródeł, a nadmiar selenu może powodować łysienie; UL cynku to 25 mg [12][13].
- Łyse placki, wypadanie po chorobie lub odchudzaniu i objawy tarczycy to powód do wizyty u lekarza i badań: morfologii, ferrytyny i hormonów tarczycy [3][4][16].
Źródła
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci, Dz.U. UE L 136 z 25.05.2012, wersja skonsolidowana (oświadczenia: biotyna, cynk, selen pomagają zachować zdrowe włosy; miedź pomaga w utrzymaniu prawidłowej pigmentacji włosów; biotyna i cynk pomagają zachować zdrową skórę; cynk i selen pomagają zachować zdrowe paznokcie; witamina C pomaga w prawidłowej produkcji kolagenu w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania skóry; warunek: żywność co najmniej źródłem składnika w rozumieniu załącznika do rozporządzenia nr 1924/2006). eur-lex.europa.eu
- Karta produktu Promaker Multivitamin Complex 90 kaps. (ID 13), odczyt 24.10.2026 (1 kapsułka dziennie z posiłkiem: biotyna 75 µg 150% RWS, cynk 7,5 mg 75%, selen 100 µg 181,8%, miedź 0,5 mg 50%, witamina C 40 mg 50%, witamina A 375 µg, żelazo 7 mg 50%, wapń 60 mg 7,5%; RWS dla osoby dorosłej; otoczka z żelatyny wołowej; przy hemochromatozie, w ciąży i podczas karmienia piersią konsultacja z lekarzem; formuła dla kobiet i mężczyzn; cena 28,99 zł, 90 porcji, cena porcji 28,99 / 90 = 0,32 zł, przeliczenie własne). promaker.eu
- NHS, Hair loss (strona przejrzana 24.01.2024, odczyt 22.10.2026; utrata 50–100 włosów dziennie jest normalna; łysienie typu męskiego i żeńskiego zwykle rodzinne i trwałe; przejściowe wypadanie po chorobie, stresie, leczeniu onkologicznym, utracie masy ciała i przy niedoborze żelaza; wizyta u lekarza, gdy wypadanie niepokoi). nhs.uk
- NHS, Underactive thyroid (hypothyroidism): symptoms (strona przejrzana 28.04.2025, odczyt 22.10.2026; objawy m.in. zmęczenie, marznięcie, przybieranie na wadze, sucha skóra, suche włosy lub wypadanie włosów; wizyta u lekarza). nhs.uk
- NHS, Overactive thyroid (hyperthyroidism): symptoms (strona przejrzana 11.04.2023, odczyt 22.10.2026; objawy m.in. kołatanie serca, placki lub przerzedzenie włosów, chudnięcie mimo zwiększonego apetytu; badanie krwi). nhs.uk
- Karta produktu Promaker B-Complex 90 kaps. (ID 64), odczyt 24.10.2026 (1 kapsułka dziennie rano lub w pierwszej połowie dnia z posiłkiem: B1 1,1 mg, B2 1,4 mg, niacyna 16 mg, kwas pantotenowy 6 mg, B6 1,4 mg, biotyna 50 µg, kwas foliowy 200 µg, B12 2,5 µg, każda 100% RWS; RWS dla przeciętnej osoby dorosłej; produkt nie jest przeznaczony dla dzieci; otoczka z żelatyny wołowej; w ciąży i podczas karmienia po konsultacji, kwas foliowy przy planowaniu ciąży z lekarzem; cena 32,99 zł, 90 porcji, cena porcji 32,99 / 90 = 0,37 zł, przeliczenie własne). promaker.eu
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011, załącznik XIII część A (referencyjne wartości spożycia dla dorosłych: biotyna 50 µg, cynk 10 mg, selen 55 µg, miedź 1 mg; przeliczenie własne 15% RWS: 7,5 µg biotyny, 1,5 mg cynku, 8,25 µg selenu, 0,15 mg miedzi). eur-lex.europa.eu
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies, 2010, Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to biotin and maintenance of normal skin and mucous membranes, maintenance of normal hair, maintenance of normal bone, maintenance of normal teeth, maintenance of normal nails, reduction of tiredness and fatigue, contribution to normal psychological functions and contribution to normal macronutrient metabolism, EFSA Journal, 8(10): 1728 (ocena związku przyczynowego między spożyciem biotyny a utrzymaniem prawidłowego stanu włosów; podstawa oświadczenia z rozporządzenia 432/2012). DOI: 10.2903/j.efsa.2010.1728
- Patel D.P., Swink S.M., Castelo-Soccio L., 2017, A Review of the Use of Biotin for Hair Loss, Skin Appendage Disorders, 3(3): 166–169 (przegląd przypadków i badań z PubMed; 18 opisanych przypadków poprawy włosów lub paznokci po biotynie, u wszystkich z chorobą lub niedoborem tłumaczącym problem; brak wystarczających dowodów dla zdrowych osób). DOI: 10.1159/000462981
- Almohanna H.M., Ahmed A.A., Tsatalis J.P., Tosti A., 2019, The Role of Vitamins and Minerals in Hair Loss: A Review, Dermatology and Therapy, 9(1): 51–70 (przegląd literatury do lipca 2018 r. o witaminach A, B, C, D, E, żelazie, selenie i cynku w łysieniu niebliznowaciejącym; niedobory jako modyfikowalny czynnik ryzyka; potrzeba dużych badań z placebo u osób z niedoborem). DOI: 10.1007/s13555-018-0278-6
- NHS, Levothyroxine (strona przejrzana 6.07.2026, odczyt 24.10.2026; suplementy wapnia i żelaza mogą nie łączyć się dobrze z lewotyroksyną; biotyna (witamina B7) może wpływać na wyniki badań tarczycy; przed lekiem poinformuj lekarza o witaminach i suplementach). nhs.uk
- Scientific Committee on Food, Scientific Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies, 2006, Tolerable Upper Intake Levels for Vitamins and Minerals, EFSA (górny tolerowany poziom spożycia cynku dla dorosłych 25 mg dziennie ze wszystkich źródeł). efsa.europa.eu
- EFSA NDA Panel, Turck D., Bohn T., Castenmiller J. i wsp., 2023, Scientific opinion on the tolerable upper intake level for selenium, EFSA Journal, 21(1): 7704 (łysienie jako wczesny objaw nadmiaru selenu i punkt końcowy; LOAEL 330 µg dziennie z badania SELECT, współczynnik niepewności 1,3; UL 255 µg dziennie dla dorosłych; ryzyko przekroczenia przy regularnych suplementach z wysoką dawką selenu i częstym jedzeniu orzechów brazylijskich). DOI: 10.2903/j.efsa.2023.7704
- Kil M.S., Kim C.W., Kim S.S., 2013, Analysis of Serum Zinc and Copper Concentrations in Hair Loss, Annals of Dermatology, 25(4): 405–409 (badanie przekrojowe; według metod i tabeli 1 analizę objęło 302 pacjentów z łysieniem plackowatym, androgenowym męskim i żeńskim oraz telogenowym, po wykluczeniu 10 z 312 zakwalifikowanych, i 32 zdrowe osoby; abstrakt podaje 312 pacjentów i 30 osób kontrolnych; cynk w surowicy 84,33 ± 22,88 wobec 97,94 ± 21,05 µg/dl, p = 0,002; miedź bez różnicy, p = 0,975). DOI: 10.5021/ad.2013.25.4.405
- Kantor J., Kessler L.J., Brooks D.G., Cotsarelis G., 2003, Decreased serum ferritin is associated with alopecia in women, Journal of Investigative Dermatology, 121(5): 985–988 (badanie przekrojowe, kobiety z łysieniem telogenowym n = 30, androgenowym n = 52, plackowatym n = 17, całkowitym n = 7 i 11 bez wypadania włosów; średnia ferrytyna 37,3 ng/ml, 95% CI 28,4–46,1, w łysieniu androgenowym i 24,9 ng/ml, 95% CI 17,2–32,6, w plackowatym wobec 59,5 ng/ml, 95% CI 40,8–78,1; w łysieniu telogenowym różnica nieistotna; układ przekrojowy nie pozwala ocenić przyczynowości ani skuteczności podawania żelaza). DOI: 10.1046/j.1523-1747.2003.12540.x
- Trost L.B., Bergfeld W.F., Calogeras E., 2006, The diagnosis and treatment of iron deficiency and its potential relationship to hair loss, Journal of the American Academy of Dermatology, 54(5): 824–844 (przegląd; u kobiet przed menopauzą główne przyczyny niedokrwistości z niedoboru żelaza to utrata krwi miesiączkowej i ciąża; hemoglobina do przesiewu, ferrytyna do potwierdzenia; ferrytyna jako białko ostrej fazy może być podwyższona m.in. w stanie zapalnym, co utrudnia ocenę; przyczynę niedoboru trzeba ustalić; dane o związku z wypadaniem włosów niejednoznaczne). DOI: 10.1016/j.jaad.2005.11.1104
- van der Merwe J., Brooks N.E., Myburgh K.H., 2009, Three weeks of creatine monohydrate supplementation affects dihydrotestosterone to testosterone ratio in college-aged rugby players, Clinical Journal of Sport Medicine, 19(5): 399–404 (badanie z placebo, układ naprzemienny, 20 rugbystów; 25 g kreatyny dziennie przez 7 dni, potem 5 g przez 14 dni; DHT +56% po 7 dniach i +40% po 21 dniach, testosteron bez zmian; włosów nie oceniano). DOI: 10.1097/JSM.0b013e3181b8b52f
- Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, załącznik, oświadczenie źródło witamin lub składników mineralnych (produkt zawiera co najmniej znaczącą ilość składnika w rozumieniu przepisów o informacji o wartości odżywczej, obecnie załącznik XIII rozporządzenia nr 1169/2011; warunek stosowany w rozporządzeniu 432/2012 do oświadczeń o witaminach i składnikach mineralnych). eur-lex.europa.eu
- Dyrektywa 2002/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do suplementów żywnościowych, art. 8 (ilości składników odżywczych w suplemencie podaje się na porcję produktu zalecaną do dziennego spożycia, także jako procent wartości referencyjnych). eur-lex.europa.eu
- Ashtary-Larky D. i wsp., 2025, Does creatine cause hair loss? A 12-week randomized controlled trial, Journal of the International Society of Sports Nutrition, 22(sup1): 2495229 (randomizowane badanie z placebo, 45 trenujących siłowo mężczyzn w wieku 18–40 lat, 38 ukończyło; 5 g monohydratu kreatyny dziennie przez 12 tygodni; brak interakcji grupa × czas dla testosteronu, DHT i parametrów włosów ocenianych trichogramem i FotoFinder; ograniczenia: mała próba, tylko młodzi mężczyźni, 12 tygodni). DOI: 10.1080/15502783.2025.2495229
Grafika główna tego artykułu została przygotowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu promaker.eu.
