Kategorie

Przejdź do sklepu

Witaminy dla sportowców: które mają znaczenie przy treningu i czy potrzebujesz multiwitaminy?

Biegaczka na ławce w jesiennym parku o poranku trzyma Multivitamin PROMAKER, obok złożony ręcznik

Witaminy i składniki mineralne z udokumentowanym znaczeniem u sportowców to witamina D (zwłaszcza od jesieni do wiosny), witaminy z grupy B, gdy dieta ich nie pokrywa, oraz składnik mineralny żelazo, którego niedobór dotyczy głównie kobiet miesiączkujących i biegaczy [1][2][3][16]. Multiwitaminę można rozważyć, gdy ocena jadłospisu potwierdzi niedostateczną podaż kilku składników, a witaminę D dobiera się osobno, według pory roku, słońca i masy ciała [2][15]. Multivitamin Complex PROMAKER daje w 1 kapsułce 22 składniki, w tym 15 µg witaminy D, 7 mg żelaza i witaminy B, za ok. 0,32 zł dziennie [11].

Preparaty wieloskładnikowe znajdziesz w kategorii multiwitaminy na promaker.eu; składy i ceny pochodzą z kart produktów z 20 października 2026 roku.

Najkrótsze odpowiedzi

  • Jakie witaminy dla sportowców mają znaczenie? Witamina D jesienią i zimą, witaminy B, gdy dieta ich nie pokrywa, i żelazo (składnik mineralny) u kobiet i biegaczy [1][2][16].
  • Czy potrzebujesz multiwitaminy? Preparat można rozważyć, gdy ocena jadłospisu potwierdzi niedostateczną podaż kilku składników; sama redukcja lub eliminacja grupy produktów nie wystarcza [2]. Multivitamin Complex PROMAKER: 22 składniki, 1 kapsułka, ok. 0,32 zł [11].
  • Ile witaminy D zimą? Dorośli 19–65 lat bez letniego słońca: 25–50 µg (1000–2000 IU) dziennie według polskich zaleceń z 2023 roku; kapsułka Multivitamin Complex daje 15 µg [11][15].
  • Witaminy na siłownię: wysiłek może zwiększać zapotrzebowanie na ryboflawinę i witaminę B6 [16]; gdy dieta ich nie pokrywa, B-Complex PROMAKER daje 8 witamin B po 100% RWS (referencyjnej wartości spożycia) za ok. 0,37 zł [12].
  • Witaminy dla biegaczy: oprócz witaminy D liczy się żelazo, składnik mineralny; o suplemencie żelaza decyduje badanie, m.in. ferrytyny [1].


Witaminy dla sportowców: które mają udokumentowane znaczenie?

Według konsensusu Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego (MKOl) z 2018 roku u sportowców należy zwracać uwagę na podaż i status witaminy D, żelaza oraz wapnia, a suplementację rozważać po ocenie diety i odpowiednich badaniach [1]. Tabela: 1 kapsułka Multivitamin Complex i oświadczenia UE z rozporządzenia 432/2012 [9][10][11].

Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.

Składniki o znaczeniu przy treningu: 1 kapsułka Multivitamin Complex PROMAKER
Składnik W 1 kapsułce % RWS Oświadczenie UE (rozp. 432/2012)
Witamina D 15 µg 300% Witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni.
Żelazo (składnik mineralny) 7 mg 50% Żelazo pomaga w prawidłowym transporcie tlenu w organizmie.
Ryboflawina, witamina B6, witamina B12 7,5 mg / 1 mg / 5 µg 535,7% / 71,4% / 200% Ryboflawina przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia (to samo oświadczenie dopuszczono dla witaminy B6 i witaminy B12).
Magnez (składnik mineralny) 90 mg 24% Magnez pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni.
Witamina C 40 mg 50% Witamina C zwiększa przyswajanie żelaza.

Witamina D zimą: ile jej potrzebujesz i kiedy?

Dorośli w wieku 19–65 lat potrzebują według polskich zaleceń z 2023 roku 25–50 µg (1000–2000 IU) witaminy D dziennie, zależnie od masy ciała i diety, jeśli od maja do września nie przebywają na słońcu 30–45 minut dziennie między 10 a 15 z odsłoniętymi przedramionami i nogami, bez filtrów; przy takiej ekspozycji latem suplementacja nie jest konieczna, choć nadal zalecana [15]. Nie myl tej dawki z normą: 15 µg to w Normach NIZP-PZH wystarczające spożycie (AI) ze wszystkich źródeł, a 25–50 µg to dawka profilaktyczna z zaleceń [7][15]. Kapsułka Multivitamin Complex daje 15 µg, czyli część tej dawki; resztę uzupełnia dieta albo osobny preparat dobrany z lekarzem lub farmaceutą, a sumę licz wobec górnego poziomu EFSA 100 µg ze wszystkich źródeł [5][11]. Przy rozpoznanym niedoborze dawkę ustala lekarz według stężenia 25(OH)D we krwi [15].

Żelazo dla biegaczy i kobiet: ile daje dieta, a ile kapsułka?

Kobieta w wieku 19–50 lat potrzebuje według Norm 18 mg żelaza dziennie, mężczyzna 10 mg [7]. Stanowisko Academy of Nutrition and Dietetics, Dietitians of Canada i American College of Sports Medicine (ACSM) z 2016 roku zaleca biegaczom długodystansowym, wegetarianom i krwiodawcom okresowe badania i spożycie żelaza powyżej normy, bez rutynowej, niekontrolowanej suplementacji [2]. MKOl zaleca przy rozpoznanym niedoborze opiekę lekarską, a bez niedoboru odradza wysokie dawki żelaza [1]. Jeśli multiwitamina jest dla ciebie wskazana (sytuacje niżej), kapsułka daje 7 mg żelaza: kobiecie zostaje 11 mg do pokrycia z diety, mężczyźnie 3 mg [7][11]. Więcej w poradniku suplementacja dla kobiet.

Witaminy B na siłownię: kiedy dieta nie pokrywa zapotrzebowania?

Witaminy B warto uzupełniać, gdy ocena diety pokazuje ich małą podaż: według przeglądu Woolf i Manore z 2006 roku wysiłek może zwiększać zapotrzebowanie na ryboflawinę i witaminę B6, a sportowcy z ubogą dietą, zwłaszcza na redukcji lub bez części grup produktów, powinni rozważyć preparat witaminowo-mineralny [16]. Stanowisko z 2016 roku uznaje suplementy za zwykle niepotrzebne przy diecie dającej dużo energii z różnorodnej żywności o dużej gęstości odżywczej [2]. Multivitamin Complex ma po 7,5 mg tiaminy i ryboflawiny, B-Complex po 100% RWS ośmiu witamin B [11][12]. Dawki opisujemy we wpisie o witaminie B complex.

Witaminy C i E: dlaczego wysokie dawki antyoksydantów mogą osłabiać adaptację?

Wysokie dawki witamin C i E brane razem przez cały okres treningu mogą osłabiać adaptację do wysiłku; MKOl ocenia, że nie wiadomo, czy dotyczy to osób dobrze wytrenowanych [1]. W badaniu z randomizacją Paulsena i wsp. z 2014 roku u 54 młodych dorosłych 1 000 mg witaminy C i 235 mg witaminy E dziennie przez 11 tygodni biegania osłabiły wzrost markera mitochondriów COX4, choć VO2max wzrósł w obu grupach o 8% [4]. W krótkim okresie bardzo dużego wysiłku jest inaczej: w przeglądzie Cochrane z 2013 roku u 598 maratończyków, narciarzy i żołnierzy na ćwiczeniach w warunkach subarktycznych regularna witamina C (co najmniej 0,2 g dziennie) zmniejszała ryzyko przeziębienia o połowę, w populacji ogólnej nie, a zaczęta po objawach nie dawała spójnego efektu [17]; MKOl podaje dla osób pod dużym obciążeniem 0,25–1,0 g dziennie [1]. Vit C 1000 mg PROMAKER daje 1 000 mg kwasu L-askorbinowego za ok. 0,29 zł, górną dawkę z tego zakresu, i spełnia warunek oświadczenia UE: witamina C pomaga w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego w trakcie intensywnych ćwiczeń fizycznych i po nich, a korzystne działanie występuje w przypadku spożywania 200 mg witaminy C dziennie powyżej zalecanej dziennej dawki witaminy C [9][13]. Według NHS powyżej 1 000 mg dziennie z suplementów może powodować ból brzucha i biegunkę, więc licz sumę (z Multivitamin Complex 1 040 mg) [8]. Więcej we wpisie witamina C 1000 mg.

Kiedy multiwitamina dla sportowców ma sens, a kiedy nie?

Multiwitaminę można rozważyć, gdy ocena jadłospisu potwierdzi niedostateczną podaż kilku witamin i składników mineralnych naraz; sama redukcja lub eliminacja grupy produktów nie wystarcza [1][2][16]. Nie ma sensu w dwóch sytuacjach: gdy urozmaicona dieta pokrywa normy, bo suplementy nie poprawiają wtedy wyników [2], oraz przy rozpoznanym niedoborze jednego składnika, bo jego dawkę dobiera lekarz [1][2]. Jeśli bierzesz już osobno witaminę D, cynk lub żelazo, przed dołączeniem multiwitaminy zsumuj dawki ze wszystkich preparatów i diety oraz porównaj je z właściwymi limitami EFSA [6]. Sama zima nie jest powodem do multiwitaminy: wtedy sprawdzasz witaminę D, opisaną wyżej [15].

Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.

Produkty PROMAKER dla osób trenujących (ceny z 20.10.2026)
Produkt Dla kogo 1 kapsułka dziennie Cena / porcja
Multivitamin Complex, 90 kaps. ocena jadłospisu potwierdza niedostateczną podaż kilku składników 22 składniki: D 15 µg, żelazo 7 mg, cynk 7,5 mg, selen 100 µg [11] 28,99 zł / ok. 0,32 zł
B-Complex, 90 kaps. dieta z małą podażą witamin B przy pokrytych składnikach mineralnych 8 witamin B po 100% RWS [12] 32,99 zł / ok. 0,37 zł
Vit C 1000 mg, 90 kaps. osoby pod dużym obciążeniem wysiłkiem (zakres MKOl 0,25–1,0 g dziennie) kwas L-askorbinowy 1 000 mg, 1250% RWS [13] 25,98 zł (promocja, regularnie 31,89 zł) / ok. 0,29 zł
Pro Omega 3, 90 kaps. mało tłustych ryb w diecie olej z ryb 1 000 mg: EPA (kwas eikozapentaenowy) 180 mg i DHA (kwas dokozaheksaenowy) 120 mg, czyli kwasy tłuszczowe omega-3 [14] 34,99 zł / ok. 0,39 zł

Jeśli ocena jadłospisu potwierdzi niedostateczną podaż kilku składników, wybierz Multivitamin Complex; jeśli ocena diety pokazuje małą podaż samych witamin B, a składniki mineralne masz pokryte, wybierz B-Complex. Jeśli jesz mało tłustych ryb, po uwzględnieniu pozostałych źródeł EPA i DHA możesz rozważyć Pro Omega 3 PROMAKER: 300 mg EPA i DHA w kapsułce za ok. 0,39 zł; według karty w ciąży i podczas karmienia po konsultacji [14].

Bezpieczeństwo: górne limity (UL), leki i przeciwwskazania

Górny tolerowany poziom spożycia (UL) to według EFSA największe łączne, długotrwałe spożycie z diety i suplementów, przy którym nie oczekuje się szkód [6]. Dla witamin B1, B2, B12 i C oraz biotyny EFSA nie ustaliła UL, a dla żelaza podała bezpieczny poziom 40 mg dziennie; brak UL nie oznacza, że każda ilość jest bezpieczna, więc porcji z karty nie przekraczaj [6][11]. W ciąży i przy karmieniu piersią (Multivitamin Complex zawiera witaminę A) oraz przy hemochromatozie i innych zaburzeniach gospodarki żelazem decyduj z lekarzem, a przy Vit C 1000 mg także przy kamicy nerkowej i niewydolności nerek [11][13]. Jeśli przyjmujesz leki, zwłaszcza lewotyroksynę albo antybiotyki takie jak doksycyklina, sprawdź preparat z lekarzem lub farmaceutą: suplementy z żelazem, wapniem lub cynkiem mogą źle współdziałać z tymi lekami, a odstęp zależy od konkretnego leku i jego ulotki; biotyna (75 µg w Multivitamin Complex, 50 µg w B-Complex) może zaburzać wyniki badań tarczycy [11][12][18][19]. Sumowanie dawek pokazuje tabela łączenia witamin i minerałów.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy brać witaminy: rano czy wieczorem, przed treningiem czy po?

Karta Multivitamin Complex zaleca 1 kapsułkę dziennie rano lub w południe, podczas posiłku, i nie wiąże pory przyjmowania z treningiem [11].

Czy witaminy poprawią wynik na treningu?

Według stanowiska z 2016 roku suplementy witamin i składników mineralnych nie poprawiają wyników, chyba że korygują istniejący niedobór [2].

Czy Multivitamin Complex i B-Complex można brać razem?

Można: razem dają 2,4 mg witaminy B6 (UL 12 mg obejmuje też dietę) i 400 µg kwasu foliowego (UL 1 000 µg dla formy dodawanej do suplementów i żywności wzbogacanej) [6][11][12]. B-Complex dokładasz tylko przy małej podaży witamin B w diecie.

Czy weganin może brać te preparaty?

Nie, wegetarianin też nie: otoczki kapsułek Multivitamin Complex, B-Complex i Vit C 1000 mg są z żelatyny wołowej, a Pro Omega 3 zawiera olej z ryb [11][12][13][14].

Czy nastolatek trenujący może brać multiwitaminę?

Karty B-Complex i Vit C 1000 mg podają, że produkty nie są dla dzieci; poniżej 18 lat suplementację ustala lekarz lub dietetyk [12][13].

Podsumowanie

  • Znaczenie u sportowców mają witamina D (dorośli bez letniego słońca 25–50 µg dziennie), witaminy B, gdy dieta ich nie pokrywa, i żelazo (o suplemencie decyduje badanie) [1][2][3][15][16].
  • Wysokie dawki witamin C i E przez cały okres treningu mogą osłabiać adaptację; witaminę C (0,25–1,0 g dziennie) MKOl wskazuje na okresy bardzo dużego wysiłku [1][4][17].
  • Multiwitaminę można rozważyć, gdy ocena jadłospisu potwierdzi niedostateczną podaż kilku składników (sama redukcja lub eliminacja grupy produktów nie wystarcza), a nie z powodu samej zimy; sumę składników oceniaj razem z dietą [2][6][11].

Źródła

  1. Maughan R.J., Burke L.M., Dvorak J. i wsp., 2018, IOC consensus statement: dietary supplements and the high-performance athlete, British Journal of Sports Medicine, 52(7): 439–455 (konsensus MKOl; jawny niedobór mikroskładnika może mierzalnie obniżać wyniki, np. niedokrwistość z niedoboru żelaza; tabela 1: witamina D, żelazo i wapń jako mikroskładniki często wymagające suplementacji u sportowców; niecelowana suplementacja niezalecana, niedobory najpierw identyfikuje ocena diety i, gdy dostępny, wskaźnik we krwi lub moczu; wielu sportowców zagrożonych niedostatecznym stężeniem witaminy D w ciągu roku, zwłaszcza zimą; dla populacji ogólnej 800 do 1000–2000 IU dziennie, wytyczne dla sportowców nieustalone; brak zgody co do stężeń 25(OH)D definiujących niedobór; żelazo: ferrytyna, wysycenie transferyny, niedobór wymaga opieki lekarskiej, wysokich dawek nie brać bez niedoboru; witamina C 0,25–1,0 g dziennie u osób pod dużym obciążeniem wysiłkiem (przegląd Cochrane, 5 badań, n = 598, ok. 50% mniej objawów infekcji górnych dróg oddechowych), brak korzyści z rozpoczynania witaminy C powyżej 200 mg po wystąpieniu objawów; wysokie dawki witamin C i E mogą osłabiać adaptację, nie wiadomo, czy u dobrze wytrenowanych; tłuste ryby w diecie jako źródło omega-3 zamiast suplementów). DOI: 10.1136/bjsports-2018-099027
  2. Thomas D.T., Erdman K.A., Burke L.M., 2016, Position of the Academy of Nutrition and Dietetics, Dietitians of Canada, and the American College of Sports Medicine: Nutrition and Athletic Performance, Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 116(3): 501–528 (stanowisko trzech organizacji; suplementy witamin i składników mineralnych zwykle niepotrzebne przy diecie dającej dużo energii z różnorodnej żywności o dużej gęstości odżywczej, preparat witaminowo-mineralny może być właściwy przy diecie z ograniczoną energią lub mało urozmaiconej; największe ryzyko niedoborów przy ograniczaniu energii i eliminowaniu grup produktów, najczęściej wapnia, witaminy D, żelaza i niektórych antyoksydantów; pot zawiera sód, potas, wapń i magnez; większe ryzyko niedoboru witaminy D przy treningu w hali, wcześnie rano i wieczorem; biegacze długodystansowi, wegetarianie i krwiodawcy: regularne badania i spożycie żelaza powyżej RDA, bez rutynowej niekontrolowanej suplementacji; suplementy nie poprawiają wyników, chyba że korygują istniejący niedobór). DOI: 10.1016/j.jand.2015.12.006; pełny tekst (wersja poprawiona, grudzień 2016): dietitians.ca
  3. Sim M., Garvican-Lewis L.A., Cox G.R. i wsp., 2019, Iron considerations for the athlete: a narrative review, European Journal of Applied Physiology, 119(7): 1463–1478 (przegląd narracyjny; niedobór żelaza u ok. 15–35% badanych grup sportsmenek i ok. 5–11% grup sportowców, najczęściej w sportach wytrzymałościowych; wysiłek podnosi hepcydynę i ogranicza wchłanianie żelaza). DOI: 10.1007/s00421-019-04157-y
  4. Paulsen G., Cumming K.T., Holden G. i wsp., 2014, Vitamin C and E supplementation hampers cellular adaptation to endurance training in humans: a double-blind, randomised, controlled trial, The Journal of Physiology, 592(8): 1887–1901 (54 młode kobiety i mężczyźni, 11 tygodni treningu biegowego 3–4 razy w tygodniu; 1 000 mg witaminy C i 235 mg witaminy E dziennie lub placebo; VO2max wzrósł o 8 ± 5% w obu grupach; COX4 w placebo +59 ± 97%, w grupie witamin −13 ± 54%; PGC-1α +19 ± 51% vs −13 ± 29%, p ≤ 0,03). DOI: 10.1113/jphysiol.2013.267419
  5. EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), Turck D. i wsp., 2023, Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin D, including the derivation of a conversion factor for calcidiol monohydrate, EFSA Journal, 21(8): e08145 (górny tolerowany poziom spożycia witaminy D dla dorosłych, w tym kobiet w ciąży i karmiących: 100 µg dziennie ze wszystkich źródeł). DOI: 10.2903/j.efsa.2023.8145
  6. EFSA, 2025, Overview on Tolerable Upper Intake Levels as derived by the Scientific Committee on Food (SCF) and the EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA), wersja 11, sierpień 2025 (UL to największe łączne, długotrwałe dzienne spożycie składnika ze wszystkich źródeł w diecie, przy którym nie oczekuje się szkód; UL dla dorosłych: witamina B6 12 mg, foliany 1 000 µg dla form dodawanych do żywności i suplementów, cynk 25 mg, selen 255 µg, witamina D 100 µg; bez UL z braku danych: tiamina, ryboflawina, witamina C, biotyna, kwas pantotenowy; witamina B12 bez określonych działań niepożądanych; żelazo: zamiast UL bezpieczny poziom spożycia 40 mg dziennie u dorosłych; odczyt PDF 20.10.2026): efsa.europa.eu
  7. Jarosz M., Rychlik E., Stoś K., Charzewska J. (red.), 2020, Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny (tabele zbiorcze: żelazo RDA kobiety 19–50 lat 18 mg, mężczyźni 10 mg; witamina D AI dorośli 15 µg; cynk RDA mężczyźni 11 mg, kobiety 8 mg; selen RDA 55 µg; tiamina i ryboflawina RDA mężczyźni 1,3 mg, kobiety 1,1 mg; witamina C RDA mężczyźni 90 mg, kobiety 75 mg; odczyt PDF 20.10.2026): ncez.pzh.gov.pl
  8. NHS, Vitamins and minerals: Vitamin C (strona przejrzana 03.08.2020, odczyt 20.10.2026; dorośli 19–64 lata potrzebują 40 mg dziennie; mniej niż 1 000 mg z suplementów dziennie raczej nie szkodzi; powyżej 1 000 mg dziennie ból brzucha, biegunka, wzdęcia, ustępujące po odstawieniu): nhs.uk
  9. Komisja Europejska, 2012, Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci, Dz.Urz. UE L 136 z 25.5.2012, załącznik (brzmienie dosłowne: Witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni; Żelazo pomaga w prawidłowym transporcie tlenu w organizmie; Magnez pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni; Ryboflawina przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia, w tym samym brzmieniu dla niacyny, kwasu pantotenowego, witaminy B6, folianów i witaminy B12; Tiamina przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu energetycznego; Witamina C zwiększa przyswajanie żelaza; warunek tych oświadczeń: żywność będąca przynajmniej źródłem składnika zgodnie z oświadczeniem ŹRÓDŁO z załącznika do rozporządzenia (WE) nr 1924/2006; Witamina C pomaga w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego w trakcie intensywnych ćwiczeń fizycznych i po nich, warunek: żywność zapewniająca spożycie 200 mg witaminy C dziennie i informacja, że korzystne działanie występuje w przypadku spożywania 200 mg witaminy C dziennie powyżej zalecanej dziennej dawki witaminy C; Kwas eikozapentaenowy (EPA) i kwas dokozaheksaenowy (DHA) przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania serca, warunek: żywność będąca przynajmniej źródłem EPA i DHA i informacja, że korzystne działanie występuje w przypadku spożywania 250 mg EPA i DHA dziennie; odczyt polskiej wersji Dz.Urz. (PDF i Formex z Urzędu Publikacji UE) 20.10.2026): eur-lex.europa.eu; rejestr oświadczeń: ec.europa.eu
  10. Parlament Europejski i Rada, 2011, Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, załącznik XIII (referencyjne wartości spożycia dla dorosłych, m.in. witamina D 5 µg, żelazo 14 mg, cynk 10 mg, magnez 375 mg, witamina C 80 mg; ilość znacząca: co do zasady 15% RWS): eur-lex.europa.eu
  11. Karta produktu Promaker Multivitamin Complex 90 kaps. (1 kapsułka dziennie, najlepiej rano lub w południe podczas posiłku, posiłek z tłuszczem zwiększa wchłanianie witamin A, D, E i K: witamina D 15 µg, 300% RWS; B1 7,5 mg; B2 7,5 mg; B3 16 mg NE; B5 6 mg; B6 1 mg, 71,4% RWS; B12 5 µg; biotyna 75 µg; kwas foliowy 200 µg; witamina C 40 mg, 50% RWS; witamina E 15 mg; witamina A 375 µg RE; żelazo 7 mg z fumaranu żelaza(II), 50% RWS; cynk 7,5 mg, 75% RWS; selen 100 µg; magnez 90 mg, 24% RWS; otoczka z żelatyny wołowej, produkt nie jest odpowiedni dla wegan i wegetarian; konsultacja przy hemochromatozie i innych zaburzeniach gospodarki żelazem, w ciąży ze względu na witaminę A i przy karmieniu; cena 28,99 zł, 90 porcji; odczyt 20.10.2026): promaker.eu
  12. Karta produktu Promaker B-Complex 90 kaps. (1 kapsułka dziennie: B1 1,1 mg, B2 1,4 mg, B3 16 mg, B5 6 mg, B6 1,4 mg, biotyna 50 µg, kwas foliowy 200 µg, B12 2,5 µg, każda 100% RWS; otoczka z żelatyny wołowej; nie dla dzieci; w ciąży i podczas karmienia po konsultacji z lekarzem; cena 32,99 zł, 90 porcji; odczyt 20.10.2026): promaker.eu
  13. Karta produktu Promaker Vit C 1000 mg 90 kaps. (1 kapsułka dziennie z posiłkiem: kwas L-askorbinowy 1 000 mg, 1250% RWS; otoczka z żelatyny wołowej; nie dla dzieci; w ciąży i podczas karmienia po konsultacji; konsultacja przy kamicy nerkowej, hemochromatozie i niewydolności nerek; cena promocyjna 25,98 zł, regularna 31,89 zł, 90 porcji; odczyt 20.10.2026): promaker.eu
  14. Karta produktu Promaker Pro Omega 3 90 kaps. (1 kapsułka dziennie z posiłkiem z tłuszczem: olej z ryb 1 000 mg, w tym EPA 180 mg i DHA 120 mg, witamina E 3,75 mg; otoczka żelatynowa; w ciąży i podczas karmienia po konsultacji; cena 34,99 zł, 90 porcji; odczyt 20.10.2026): promaker.eu
  15. Płudowski P., Kos-Kudła B., Walczak M. i wsp., 2023, Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland, Nutrients, 15(3): 695 (polskie zalecenia, 34 autorów; zdrowi dorośli 19–65 lat: przy przebywaniu na słońcu od maja do końca września 30–45 minut między 10 a 15 z odsłoniętymi przedramionami i nogami, bez filtrów, suplementacja nie jest konieczna, choć zalecana i bezpieczna; w przeciwnym razie cholekalcyferol 1000–2000 IU (25–50 µg) dziennie przez cały rok, zależnie od masy ciała i podaży z dietą; seniorzy powyżej 65 do 75 lat 1000–2000 IU przez cały rok; nadwaga i otyłość zwykle wymagają podwójnej dawki; przy udokumentowanym niedoborze dawkowanie według stężenia 25(OH)D; osobne zalecenia dla dzieci i młodzieży). DOI: 10.3390/nu15030695
  16. Woolf K., Manore M.M., 2006, B-vitamins and exercise: does exercise alter requirements?, International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism, 16(5): 453–484 (przegląd; wysiłek może zwiększać zapotrzebowanie na ryboflawinę i witaminę B6, dla folianów i witaminy B12 dane ograniczone; sportowcy z ubogą dietą, zwłaszcza ograniczający energię lub eliminujący grupy produktów, powinni rozważyć preparat witaminowo-mineralny). DOI: 10.1123/ijsnem.16.5.453
  17. Hemilä H., Chalker E., 2013, Vitamin C for preventing and treating the common cold, Cochrane Database of Systematic Reviews, 2013(1): CD000980 (przegląd systematyczny badań z placebo, dawki co najmniej 0,2 g dziennie; 5 badań, 598 maratończyków, narciarzy i żołnierzy na ćwiczeniach w warunkach subarktycznych: regularna witamina C, RR przeziębienia 0,48, 95% CI 0,35–0,64; populacja ogólna, 10 708 osób: RR 0,97, 95% CI 0,94–1,00; witamina C zaczęta po wystąpieniu objawów, 3249 epizodów: brak spójnego wpływu na czas trwania i nasilenie). DOI: 10.1002/14651858.CD000980.pub4
  18. NHS, Levothyroxine (strona przejrzana 06.07.2026, odczyt 20.10.2026; suplementy wapnia i żelaza mogą źle współdziałać z lewotyroksyną; biotyna (witamina B7) może wpływać na wyniki badań tarczycy; przed rozpoczęciem leku poinformuj lekarza o witaminach i suplementach): nhs.uk
  19. NHS, Taking doxycycline with other medicines and herbal supplements (strona przejrzana 05.09.2025, odczyt 20.10.2026; leki i suplementy zawierające żelazo lub cynk mogą źle współdziałać z doksycykliną; przed rozpoczęciem leku poinformuj lekarza o witaminach i suplementach): nhs.uk

Grafika główna tego artykułu została przygotowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu promaker.eu.