Kategorie

Przejdź do sklepu

NAC (N-acetylocysteina): co pokazują badania i jak dawkować?

Kobieta w ciemnym stroju biegowym stoi na bieżni lekkoatletycznej jesienią po biegu, z dłońmi na biodrach; z prawej NAC 500 mg i Vit C Promaker

NAC, czyli N-acetylocysteina, to pochodna aminokwasu cysteiny, z której organizm wytwarza glutation, jeden z głównych przeciwutleniaczy komórek [1]. W badaniu Paschalisa i współpracowników z 2018 roku NAC poprawiła wydolność tylko u osób z niskim poziomem glutationu, a u osób z poziomem średnim i wysokim nie [1]. W metaanalizie NAC nie poprawiła istotnie wyników sportowych [5], a przeciwutleniacze mogą osłabiać część adaptacji treningowych [6]; NAC nie ma oświadczeń zdrowotnych dopuszczonych w UE [2]. To suplement dla osób, które świadomie chcą go stosować i znają jego ograniczenia, a nie środek na każdy trening.

Niżej: co pokazało badanie z NAC i wysiłkiem, dlaczego przeciwutleniacze nie zawsze pomagają, jak dawkować, kto powinien uważać i jak wybrać produkt. NAC znajdziesz w kategorii witaminy i zdrowie w sklepie PROMAKER; skład i cena pochodzą z karty produktu z 19 października 2026 roku.

Najkrótsze odpowiedzi

  • Co daje NAC? Jest prekursorem glutationu; w badaniu wydolność poprawiła się tylko u osób z niskim glutationem [1].
  • Jaka dawka? Karta produktu zaleca 1 kapsułkę, czyli 500 mg dziennie [3]; w badaniu Paschalisa stosowano eksperymentalnie 600 mg dwa razy dziennie [1], czego nie zalecamy. NAC 500 mg PROMAKER to 500 mg w kapsułce, 1 kapsułka dziennie według karty [3].
  • Składnik z oświadczeniem o ochronie przed stresem oksydacyjnym? Witamina C [2]; Vit C PROMAKER to 1 000 mg w kapsułce [4].


Co pokazało badanie z NAC i wysiłkiem?

Paschalis i współpracownicy zmierzyli poziom glutationu u 100 osób i wybrali z nich 36, tworząc trzy grupy po 12 osób z niskim, średnim i wysokim poziomem według progów tego badania [1]. Każda osoba w układzie naprzemiennym z podwójnie ślepą próbą przyjmowała przez 30 dni NAC w dawce 600 mg dwa razy dziennie albo placebo [1]. W grupie z niskim glutationem po NAC poprawiły się pułap tlenowy o 13,6%, wynik w jeździe na czas o 15,4% i moc w teście Wingate o 11,4%, a poziom glutationu wrócił do normy [1]. W grupach ze średnim i wysokim glutationem takiej poprawy nie było [1]. Grupy utworzono według metod i progów tego konkretnego badania, a badanie było małe, więc jego wyniku nie należy traktować jako sposobu samodzielnej kwalifikacji do suplementacji.

Dlaczego przeciwutleniacze nie zawsze pomagają?

Przegląd Merry i Ristow z 2016 roku opisuje, że reaktywne formy tlenu powstające podczas wysiłku są sygnałem do adaptacji mięśni, a suplementy przeciwutleniające w części badań osłabiały adaptacje do treningu wytrzymałościowego i oporowego; nie ma przekonujących dowodów, że je wzmacniają [6]. Metaanaliza Rhodes i Braakhuis z 2017 roku objęła 7 badań wydolności i 17 badań działań niepożądanych; NAC poprawiała wyniki średnio o 0,29%, co nie było istotne, a dawki wynosiły od 1,2 do 20 g dziennie [5]. Częstość działań niepożądanych nie różniła się istotnie od placebo, ale rosła wraz z dawką [5]. Autorzy badania Paschalisa wskazują, że celowana suplementacja może mieć sens u osób z niskim glutationem [1]. Dlatego NAC nie jest suplementem, który warto brać na zapas przy każdym treningu. O regeneracji po wysiłku piszemy w tekście regeneracja po treningu.

Jak dawkować NAC?

Karta NAC 500 mg PROMAKER zaleca 1 kapsułkę dziennie, czyli 500 mg, około 30 minut przed posiłkiem; przy dyskomforcie żołądka z lekkim posiłkiem [3]. W badaniu Paschalisa stosowano 1 200 mg dziennie w dwóch porcjach [1], więcej niż porcja z karty, więc wyniku tego badania nie przenosimy wprost na produkt. Trzymaj się porcji z opakowania.

Kto powinien uważać?

Przegląd kliniczny Schwalfenberga z 2021 roku opisuje, że NAC ma działanie przeciwkrzepliwe i hamujące płytki krwi, więc przy zaburzeniach krzepnięcia i lekach rozrzedzających krew jej stosowanie może być względnie przeciwwskazane, a u osób przyjmujących nitroglicerynę może powodować spadek ciśnienia [7]. Ten sam przegląd opisuje NAC jako substancję stosowaną w medycynie od lat 60., m.in. w mukowiscydozie, przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc i jako odtrutkę przy przedawkowaniu paracetamolu, w dawkach i postaciach ustalanych przez lekarza [7]; tych zastosowań nie przenosimy na suplement, a przy chorobach o stosowaniu NAC decyduje lekarz. Karta produktu dodaje, by kobiety w ciąży, karmiące piersią i dzieci stosowały NAC tylko po konsultacji z lekarzem, a osoby przyjmujące leki, szczególnie przeciwkrzepliwe, nitroglicerynę i leki immunosupresyjne, skonsultowały stosowanie z lekarzem lub farmaceutą [3]. Ta lista nie jest wyczerpująca, więc przy każdym stałym leku zapytaj farmaceutę. Kapsułka jest z żelatyny wołowej [3].

NAC czy witamina C: który produkt wybrać?

NAC 500 mg PROMAKER zawiera N-acetylo-L-cysteinę i otoczkę kapsułki, bez innych dodatków; 90 kapsułek kosztuje 39,99 zł, czyli ok. 0,44 zł dziennie [3]. Vit C PROMAKER to 1 000 mg witaminy C w kapsułce, 90 kapsułek za 25,98 zł [4]; witamina C pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym, co jest oświadczeniem zdrowotnym dopuszczonym w UE [2]. Karta Vit C zastrzega, że bez konsultacji z lekarzem nie powinny jej stosować kobiety w ciąży i karmiące oraz osoby z kamicą nerkową, hemochromatozą i niewydolnością nerek [4].

Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.

NAC w badaniu i w produkcie PROMAKER (karta sklepu, 19.10.2026)
Źródło Dawka NAC Czas Wynik lub uwaga
Badanie Paschalisa (36 osób) 600 mg 2 razy dziennie 30 dni poprawa tylko przy niskim glutationie [1]
NAC 500 mg PROMAKER 500 mg w 1 kapsułce 90 dni przy 1 kapsułce dziennie mniej niż w badaniu; ok. 0,44 zł dziennie [3]

Wszystkie preparaty znajdziesz na stronie promaker.eu.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy brać NAC: rano czy wieczorem?

Karta zaleca 1 kapsułkę dziennie, około 30 minut przed posiłkiem, a przy dyskomforcie żołądka z lekkim posiłkiem [3].

Czy NAC poprawia wyniki sportowe?

W badaniu tylko u osób z niskim poziomem glutationu; u osób z poziomem średnim i wysokim nie [1].

Czy NAC można brać codziennie?

Karta przewiduje 1 kapsułkę dziennie [3], ale przeciwutleniacze mogą osłabiać część adaptacji treningowych [6], a w metaanalizie NAC nie poprawiała istotnie wyników sportowych [5], więc warto mieć konkretny powód stosowania i omówić go z lekarzem.

Czy NAC ma oświadczenia zdrowotne?

Nie, unijny wykaz nie zawiera oświadczeń dla NAC [2].

Czy NAC wchodzi w interakcje z lekami?

Karta zaleca konsultację z lekarzem lub farmaceutą przy lekach przeciwkrzepliwych, nitroglicerynie i lekach immunosupresyjnych [3].

Podsumowanie

  • NAC jest prekursorem glutationu, jednego z głównych przeciwutleniaczy komórek [1].
  • W badaniu wydolność poprawiła się tylko u osób z niskim glutationem, przy 1 200 mg dziennie przez 30 dni [1].
  • W metaanalizie NAC nie poprawiała istotnie wyników sportowych, a działań niepożądanych przybywało wraz z dawką; przeciwutleniacze mogą osłabiać część adaptacji treningowych [5][6].
  • NAC nie ma oświadczeń zdrowotnych UE; witamina C ma oświadczenie o ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym [2].
  • NAC 500 mg PROMAKER: ok. 0,44 zł dziennie [3].

Źródła

  1. Paschalis V., Theodorou A.A., Margaritelis N.V. i wsp., 2018, N-acetylcysteine supplementation increases exercise performance and reduces oxidative stress only in individuals with low levels of glutathione, Free Radical Biology and Medicine (badanie przesiewowe 100 osób, 3 grupy po 12; NAC 600 mg 2 razy dziennie lub placebo przez 30 dni, układ naprzemienny, podwójnie ślepa próba; w grupie z niskim glutationem VO2max +13,6%, jazda na czas +15,4%, Wingate +11,4%; brak poprawy w grupach ze średnim i wysokim glutationem). DOI: 10.1016/j.freeradbiomed.2017.12.007
  2. Komisja Europejska, 2012, Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, Dz.Urz. UE L 136 (brak oświadczeń dla N-acetylocysteiny; witamina C pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym, warunek: co najmniej znacząca ilość); aktualny stan sprawdzony w unijnym rejestrze oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych, odczyt 19.10.2026: ec.europa.eu; rozporządzenie: eur-lex.europa.eu
  3. Karta produktu Promaker NAC 500 mg 90 kaps. (1 kapsułka dziennie: N-acetylo-L-cysteina 500 mg, około 30 minut przed posiłkiem; otoczka z żelatyny wołowej; ciąża, karmienie i dzieci po konsultacji z lekarzem; konsultacja przy lekach przeciwkrzepliwych, nitroglicerynie, lekach immunosupresyjnych; cena 39,99 zł; odczyt 19.10.2026): promaker.eu
  4. Karta produktu Promaker Vit C 90 kaps. (1 kapsułka dziennie: 1 000 mg witaminy C; bez konsultacji z lekarzem nie dla kobiet w ciąży i karmiących, osób z kamicą nerkową, hemochromatozą i niewydolnością nerek; cena 25,98 zł; odczyt 19.10.2026): promaker.eu
  5. Rhodes K., Braakhuis A., 2017, Performance and Side Effects of Supplementation with N-Acetylcysteine: A Systematic Review and Meta-Analysis, Sports Medicine (7 badań wydolności, 17 badań działań niepożądanych; dawki 1,2–20 g dziennie, typowo 5,8 g; poprawa wyników 0,29%, 95% CI -0,67 do 1,25; OR działań niepożądanych 1,11, 95% CI 0,88–1,39, więcej przy wyższych dawkach; autorzy nie rekomendują NAC dla poprawy wyników). DOI: 10.1007/s40279-017-0677-3
  6. Merry T.L., Ristow M., 2016, Do antioxidant supplements interfere with skeletal muscle adaptation to exercise training?, The Journal of Physiology (reaktywne formy tlenu jako sygnał adaptacji; suplementy przeciwutleniające w części badań osłabiały adaptacje do treningu wytrzymałościowego i oporowego; brak przekonujących dowodów, że wzmacniają adaptacje). DOI: 10.1113/JP270654
  7. Schwalfenberg G.K., 2021, N-Acetylcysteine: A Review of Clinical Usefulness (an Old Drug with New Tricks), Journal of Nutrition and Metabolism (przegląd zastosowań klinicznych: mukowiscydoza od 1969 r., przedawkowanie paracetamolu, przewlekła obturacyjna choroba płuc; działanie przeciwkrzepliwe i hamujące płytki krwi, względne przeciwwskazanie przy zaburzeniach krzepnięcia i lekach rozrzedzających krew; ostrożność przy nitroglicerynie z powodu ryzyka niedociśnienia). DOI: 10.1155/2021/9949453

Grafika główna tego artykułu została przygotowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu promaker.eu.