{"id":92,"date":"2025-12-31T09:20:00","date_gmt":"2025-12-31T09:20:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2026-11-01T05:49:44","modified_gmt":"2026-11-01T04:49:44","slug":"ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\/","title":{"rendered":"Ashwagandha i adaptogeny \u2014 kiedy i jak stosowa\u0107"},"content":{"rendered":"<article class=\"blog-article\">\n<p class=\"lead\">Badania nie wskazuj\u0105, czy ashwagandh\u0119 lepiej bra\u0107 rano, czy wieczorem, dlatego por\u0119 dobierz wed\u0142ug instrukcji produktu i w\u0142asnej tolerancji; karta Promaker Ashwagandha PRO+ dopuszcza obie pory i podaje porcj\u0119 1 kapsu\u0142ki dziennie. Zgodnie z uchwa\u0142\u0105 nr 7\/2020 Zespo\u0142u do spraw Suplement\u00f3w Diety przy GIS zalecana dzienna porcja powinna dostarcza\u0107 nie wi\u0119cej ni\u017c 10 mg witanolid\u00f3w i tyle ma ta kapsu\u0142ka (500 mg ekstraktu z korzenia). W badaniach z placebo ekstrakt przyjmowany przez oko\u0142o 8 tygodni wi\u0105za\u0142 si\u0119 z ni\u017cszym st\u0119\u017ceniem kortyzolu we krwi, ale metaanaliza z 2025 roku nie potwierdzi\u0142a, \u017ce razem z kortyzolem spada odczuwany stres. Ashwagandhy nie stosuje si\u0119 w ci\u0105\u017cy, podczas karmienia piersi\u0105, u dzieci ani przy chorobie w\u0105troby, a przy chorobie tarczycy i lekach przyjmowanych na sta\u0142e decyzj\u0119 podejmuje lekarz.<\/p>\n<p>Ashwagandha, czyli witania ospa\u0142a (<em>Withania somnifera<\/em>), to ro\u015blina, z kt\u00f3rej korzenia robi si\u0119 ekstrakty do suplement\u00f3w diety. Witanolidy to grupa zwi\u0105zk\u00f3w z tego korzenia, wed\u0142ug kt\u00f3rej standaryzuje si\u0119 ekstrakt. Kortyzol to hormon kory nadnerczy, kt\u00f3ry mobilizuje energi\u0119 przy wysi\u0142ku i stresie. Ashwagandh\u0119 zalicza si\u0119 do adaptogen\u00f3w, czyli ro\u015blin tradycyjnie stosowanych w okresach obci\u0105\u017cenia; to nazwa zwyczajowa, a nie kategoria prawna. W unijnym rejestrze nie ma dopuszczonego o\u015bwiadczenia zdrowotnego dla ashwagandhy [18], dlatego ni\u017cej opisujemy wyniki bada\u0144, a nie obiecujemy dzia\u0142ania produktu. Nasz\u0105 ofert\u0119 znajdziesz w kategorii <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/pl\/11-adaptogeny?utm_source=blog&#038;utm_medium=tekst&#038;utm_campaign=ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\">adaptogeny Promaker<\/a>.<\/p>\n<details class=\"spis-tresci\" open style=\"background:#f5f5f5;border:1px solid #ddd;border-radius:6px;padding:10px 14px;margin:0 0 18px\">\n<summary style=\"cursor:pointer;font-weight:700\">Spis tre\u015bci<\/summary>\n<ol style=\"margin:8px 0 0 20px;padding:0\">\n<li style=\"margin:3px 0\"><a href=\"#kiedy-brac-ashwagandhe-rano-czy-wieczorem\">Kiedy bra\u0107 ashwagandh\u0119: rano czy wieczorem?<\/a><\/li>\n<li style=\"margin:3px 0\"><a href=\"#czy-po-ashwagandzie-chce-sie-spac-sennosc-i-prowadzenie-auta\">Czy po ashwagandzie chce si\u0119 spa\u0107? Senno\u015b\u0107 i prowadzenie auta<\/a><\/li>\n<li style=\"margin:3px 0\"><a href=\"#ashwagandha-dawkowanie-ile-ekstraktu-i-ile-witanolidow-dzien\">Ashwagandha \u2013 dawkowanie: ile ekstraktu i ile witanolid\u00f3w dziennie?<\/a><\/li>\n<li style=\"margin:3px 0\"><a href=\"#czy-ashwagandha-obniza-kortyzol-co-pokazaly-badania\">Czy ashwagandha obni\u017ca kortyzol? Co pokaza\u0142y badania<\/a><\/li>\n<li style=\"margin:3px 0\"><a href=\"#po-jakim-czasie-ashwagandha-dziala-i-jak-dlugo-ja-stosowac\">Po jakim czasie ashwagandha dzia\u0142a i jak d\u0142ugo j\u0105 stosowa\u0107?<\/a><\/li>\n<li style=\"margin:3px 0\"><a href=\"#jak-obnizyc-kortyzol-gdy-trenujesz\">Jak obni\u017cy\u0107 kortyzol, gdy trenujesz?<\/a><\/li>\n<li style=\"margin:3px 0\"><a href=\"#ashwagandha-a-trening-silowy-i-sen-co-wiadomo\">Ashwagandha a trening si\u0142owy i sen: co wiadomo<\/a><\/li>\n<li style=\"margin:3px 0\"><a href=\"#kto-nie-powinien-brac-ashwagandhy-watroba-tarczyca-ciaza-i-l\">Kto nie powinien bra\u0107 ashwagandhy? W\u0105troba, tarczyca, ci\u0105\u017ca i leki<\/a><\/li>\n<li style=\"margin:3px 0\"><a href=\"#ashwagandha-a-watroba-kto-jest-w-grupie-ryzyka-i-jak-reagowa\">Ashwagandha a w\u0105troba: kto jest w grupie ryzyka i jak reagowa\u0107<\/a><\/li>\n<li style=\"margin:3px 0\"><a href=\"#ashwagandha-a-hashimoto-i-tarczyca-co-wiadomo-i-co-ustalic-z\">Ashwagandha a Hashimoto i tarczyca: co wiadomo i co ustali\u0107 z lekarzem<\/a><\/li>\n<li style=\"margin:3px 0\"><a href=\"#adaptogeny-a-karmienie-piersia-ashwagandha-rozeniec-i-inne-r\">Adaptogeny a karmienie piersi\u0105: ashwagandha, r\u00f3\u017ceniec i inne ro\u015bliny<\/a><\/li>\n<li style=\"margin:3px 0\"><a href=\"#ashwagandha-i-rozeniec-gorski-czy-adaptogeny-mozna-laczyc\">Ashwagandha i r\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski: czy adaptogeny mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107?<\/a><\/li>\n<li style=\"margin:3px 0\"><a href=\"#suplementy-promaker-przy-obciazeniu-treningiem-i-stresem-por\">Suplementy Promaker przy obci\u0105\u017ceniu treningiem i stresem: porcje z kart<\/a><\/li>\n<li style=\"margin:3px 0\"><a href=\"#najczesciej-zadawane-pytania\">Najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/a><\/li>\n<li style=\"margin:3px 0\"><a href=\"#podsumowanie\">Podsumowanie<\/a><\/li>\n<li style=\"margin:3px 0\"><a href=\"#zrodla\">\u0179r\u00f3d\u0142a<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/details>\n<div class=\"polecamy\">\n<p><strong>Polecamy<\/strong><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/promaker.eu\/pl\/adaptogeny\/79-adaptogeny-promaker-ashwagandha-pro-60kaps-5907602018189.html?utm_source=blog&#038;utm_medium=polecamy&#038;utm_campaign=ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\">Ashwagandha PRO+, 60 kapsu\u0142ek<\/a><\/strong> \u2013 500 mg ekstraktu z korzenia ashwagandhy w kapsu\u0142ce, z 10 mg witanolid\u00f3w, czyli tyle, ile wed\u0142ug uchwa\u0142y nr 7\/2020 Zespo\u0142u do spraw Suplement\u00f3w Diety przy GIS powinna najwy\u017cej dostarcza\u0107 zalecana dzienna porcja; 1 kapsu\u0142ka dziennie, ok. 0,47 z\u0142 za porcj\u0119 (cena z 31.10.2026). Produkt przeznaczony dla doros\u0142ych; nie stosuj go w ci\u0105\u017cy, podczas karmienia piersi\u0105 ani przy chorobie w\u0105troby, a przy chorobie tarczycy i lekach przyjmowanych na sta\u0142e decyzj\u0119 om\u00f3w z lekarzem.<\/p>\n        <div class=\"pmp-card pmp-card--card\">\n                            <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/79-adaptogeny-promaker-ashwagandha-pro-60kaps.html\" class=\"pmp-card__image\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\n                    <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/promaker.eu\/img\/p\/6\/7\/0\/670-medium_default.webp\" alt=\"Adaptogeny Promaker Ashwagandha PRO+ 60kaps\" loading=\"lazy\" width=\"200\" height=\"200\">                <\/a>\n                        <div class=\"pmp-card__body\">\n                <h4 class=\"pmp-card__title\">\n                    <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/79-adaptogeny-promaker-ashwagandha-pro-60kaps.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\n                        Adaptogeny Promaker Ashwagandha PRO+ 60kaps                    <\/a>\n                <\/h4>\n                                <div class=\"pmp-card__price\">\n                    <span class=\"pmp-price-old\">35,99 z\u0142<\/span> <span class=\"pmp-price\">27,99 z\u0142<\/span>                <\/div>\n                <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/79-adaptogeny-promaker-ashwagandha-pro-60kaps.html\" class=\"pmp-card__cta\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\n                    <span><svg viewBox=\"0 0 16 16\"><path d=\"M0 1.5A.5.5 0 0 1 .5 1H2a.5.5 0 0 1 .485.379L2.89 3H14.5a.5.5 0 0 1 .491.592l-1.5 8A.5.5 0 0 1 13 12H4a.5.5 0 0 1-.491-.408L2.01 3.607 1.61 2H.5a.5.5 0 0 1-.5-.5zM5 12a2 2 0 1 0 0 4 2 2 0 0 0 0-4zm7 0a2 2 0 1 0 0 4 2 2 0 0 0 0-4zm-7 1a1 1 0 1 1 0 2 1 1 0 0 1 0-2zm7 0a1 1 0 1 1 0 2 1 1 0 0 1 0-2z\"\/><\/svg>Kup teraz<\/span>\n                <\/a>\n            <\/div>\n        <\/div>\n        <\/div>\n<h2 id=\"kiedy-brac-ashwagandhe-rano-czy-wieczorem\">Kiedy bra\u0107 ashwagandh\u0119: rano czy wieczorem?<\/h2>\n<p>Przywo\u0142ane tu badania nie pozwalaj\u0105 wskaza\u0107 przewagi przyjmowania ashwagandhy rano nad wieczorem, bo \u017cadne z nich nie por\u00f3wna\u0142o obu p\u00f3r. W badaniu Lopresti i wsp. z 2019 roku uczestnicy brali 1 kapsu\u0142k\u0119 raz dziennie po kolacji [2], a w badaniach Chandrasekhara i wsp. z 2012 roku oraz Salve i wsp. z 2019 roku dawk\u0119 dzielono na dwie kapsu\u0142ki w ci\u0105gu dnia [1][3]. Te badania r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 ekstraktem, dawk\u0105 i grup\u0105, wi\u0119c nie pozwalaj\u0105 ustali\u0107, czy pora przyjmowania wp\u0142ywa na wynik. Przy konkretnym produkcie kieruj si\u0119 jego instrukcj\u0105 i w\u0142asn\u0105 tolerancj\u0105.<\/p>\n<p>Przy wyborze pory kieruj si\u0119 dwiema rzeczami:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Tolerancja:<\/strong> niemiecki instytut oceny ryzyka BfR wymienia w\u015br\u00f3d zg\u0142aszanych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych senno\u015b\u0107, zawroty g\u0142owy i dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowe [16]. Je\u015bli po kapsu\u0142ce czujesz \u0142agodn\u0105, przemijaj\u0105c\u0105 senno\u015b\u0107, bierz j\u0105 wieczorem; przy nasilonej lub utrzymuj\u0105cej si\u0119 senno\u015bci przerwij stosowanie i skonsultuj si\u0119 z lekarzem lub farmaceut\u0105. Karta naszego produktu radzi przyjmowa\u0107 kapsu\u0142k\u0119 z lekkim posi\u0142kiem, gdy na pusty \u017co\u0142\u0105dek pojawia si\u0119 dyskomfort.<\/li>\n<li><strong>Regularno\u015b\u0107:<\/strong> w badaniach efekty oceniano po tygodniach codziennego stosowania, a nie po pojedynczej dawce [1][2][3]. Wybierz por\u0119, o kt\u00f3rej nie zapomnisz, np. \u015bniadanie albo kolacj\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"czy-po-ashwagandzie-chce-sie-spac-sennosc-i-prowadzenie-auta\">Czy po ashwagandzie chce si\u0119 spa\u0107? Senno\u015b\u0107 i prowadzenie auta<\/h2>\n<p>U cz\u0119\u015bci os\u00f3b po ashwagandzie pojawia si\u0119 senno\u015b\u0107, dlatego przez pierwsze dni sprawd\u017a swoj\u0105 reakcj\u0119, zanim usi\u0105dziesz za kierownic\u0105 albo zaczniesz ci\u0119\u017cki trening. Senno\u015b\u0107 wymienia w\u015br\u00f3d zg\u0142aszanych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych niemiecki instytut BfR [16], a ameryka\u0144ska baza LactMed opisuje sedacj\u0119 jako okazjonalny skutek uboczny [19]. Cz\u0119sto\u015bci tego objawu nie znamy, a przywo\u0142ane badania nie sprawdza\u0142y jej dla naszej kapsu\u0142ki, bo badano inne ekstrakty i dawki.<\/p>\n<p>Opisano te\u017c pojedynczy, silny przypadek. Czterdziestoletni m\u0119\u017cczyzna jednego dnia przyj\u0105\u0142 jedn\u0105 tabletk\u0119 z 250 mg ekstraktu bez objaw\u00f3w, a nast\u0119pnego dnia przed snem dwie (500 mg). Spa\u0142 oko\u0142o 23 godzin, po przebudzeniu by\u0142 zdezorientowany i nie pami\u0119ta\u0142 cz\u0119\u015bci zdarze\u0144, a do trzeciej doby hospitalizacji wr\u00f3ci\u0142 do wyj\u015bciowej sprawno\u015bci poznawczej; autorzy ocenili zwi\u0105zek z ashwagandh\u0105 jako prawdopodobny (7 punkt\u00f3w w skali Naranjo), ale nie sprawdzili sk\u0142adu preparatu [20]. To jeden opis, a nie miara ryzyka, wi\u0119c nie przenosimy go na nasz produkt. Pokazuje jednak, \u017ce reakcja bywa silna.<\/p>\n<p>Z tego powodu pierwsz\u0105 kapsu\u0142k\u0119 rozs\u0105dnie przyj\u0105\u0107 wieczorem, w dzie\u0144 bez plan\u00f3w na jazd\u0119 samochodem; to nasza ostro\u017cno\u015b\u0107, a nie wynik badania. Ashwagandhy nie \u0142\u0105cz z lekami uspokajaj\u0105cymi i nasennymi [17]. Je\u015bli senno\u015b\u0107 jest silna, utrzymuje si\u0119 albo pojawia si\u0119 dezorientacja, przerwij stosowanie i skontaktuj si\u0119 z lekarzem.<\/p>\n<p>Je\u015bli Twoim celem jest sam sen, a nie stres, ashwagandha nie jest jedyn\u0105 drog\u0105: metaanaliza Cheah i wsp. wykaza\u0142a jedynie ma\u0142y efekt na og\u00f3ln\u0105 ocen\u0119 snu [5]. Melatonina w porcji 1 mg przyj\u0119tej kr\u00f3tko przed snem przyczynia si\u0119 do skr\u00f3cenia czasu potrzebnego na za\u015bni\u0119cie [18], a tyle zawiera <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/pl\/dobry-sen\/78-dobry-sen-promaker-melatonina-pro-90kaps-5904422931988.html?utm_source=blog&#038;utm_medium=tekst&#038;utm_campaign=ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\">Promaker Melatonina PRO+<\/a>: 1 mg w kapsu\u0142ce, 90 kapsu\u0142ek w opakowaniu, ok. 0,17 z\u0142 za porcj\u0119 (cena promocyjna z 31.10.2026, regularnie 19,99 z\u0142, czyli ok. 0,22 z\u0142 za porcj\u0119). Nie zaczynaj od obu produkt\u00f3w naraz, \u017ceby wiedzie\u0107, co wywo\u0142a\u0142o senno\u015b\u0107.<\/p>\n<h2 id=\"ashwagandha-dawkowanie-ile-ekstraktu-i-ile-witanolidow-dzien\">Ashwagandha \u2013 dawkowanie: ile ekstraktu i ile witanolid\u00f3w dziennie?<\/h2>\n<p>Dawk\u0119 ashwagandhy licz w dw\u00f3ch liczbach: miligramach ekstraktu i miligramach witanolid\u00f3w w dziennej porcji. Zesp\u00f3\u0142 do spraw Suplement\u00f3w Diety przy G\u0142\u00f3wnym Inspektorze Sanitarnym w uchwale nr 7\/2020 przyj\u0105\u0142, \u017ce suplement diety mo\u017ce dostarcza\u0107 najwy\u017cej 10 mg witanolid\u00f3w w zalecanej dziennej porcji, a sproszkowanego korzenia mniej ni\u017c 3 g na dob\u0119 [17]. Ta sama uchwa\u0142a rekomenduje umieszczenie ostrze\u017cenia, \u017ce produktu nie stosuj\u0105 dzieci, kobiety w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105ce oraz osoby przyjmuj\u0105ce leki uspokajaj\u0105ce, nasenne lub przeciwpadaczkowe [17].<\/p>\n<p>Porcja Promaker Ashwagandha PRO+ to 1 kapsu\u0142ka dziennie: 500 mg ekstraktu z korzenia standaryzowanego na 2% witanolid\u00f3w, czyli 10 mg witanolid\u00f3w. To dok\u0142adnie g\u00f3rna granica z uchwa\u0142y, dlatego nie bierz dw\u00f3ch kapsu\u0142ek i nie \u0142\u0105cz jej z innym produktem z ashwagandh\u0105.<\/p>\n<p>Dawki z bada\u0144 klinicznych by\u0142y inne ni\u017c porcja suplementu dost\u0119pnego w Polsce i tych liczb nie wolno myli\u0107:<\/p>\n<p class=\"tabela-podpowiedz\" style=\"font-size:13px;color:#6b7280;margin:0 0 4px\">Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n<div class=\"table-scroll\" style=\"overflow-x:auto;\">\n<table style=\"border-collapse:collapse;min-width:640px;width:auto\">\n<thead>\n<tr>\n<th style=\"min-width:150px;\">Co por\u00f3wnujemy<\/th>\n<th style=\"min-width:130px;\">Ekstrakt na dob\u0119<\/th>\n<th style=\"min-width:150px;\">Witanolidy na dob\u0119<\/th>\n<th style=\"min-width:120px;\">Czas<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Promaker Ashwagandha PRO+ (karta produktu)<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">500 mg, 1 kapsu\u0142ka<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">10 mg (2%)<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">opakowanie na 60 dni<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">G\u00f3rna warto\u015b\u0107 z uchwa\u0142y nr 7\/2020 Zespo\u0142u ds. Suplement\u00f3w Diety [17]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">nie okre\u015blono dla ekstraktu; korze\u0144 poni\u017cej 3 g<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">10 mg<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">nie okre\u015blono<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Badanie Chandrasekhara i wsp. 2012 [1]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">600 mg (2 \u00d7 300 mg)<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">co najmniej 30 mg (ekstrakt o zawarto\u015bci min. 5%)<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">60 dni<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Badanie Lopresti i wsp. 2019 [2]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">240 mg<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">84 mg glikozyd\u00f3w witanolidowych (35%)<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">60 dni<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Badanie Salve i wsp. 2019 [3]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">250 mg albo 600 mg<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">streszczenie badania nie podaje<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">8 tygodni<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>W badaniach Chandrasekhara i Lopresti deklarowane ilo\u015bci wynosi\u0142y odpowiednio co najmniej 30 mg witanolid\u00f3w i 84 mg glikozyd\u00f3w witanolidowych na dob\u0119. Bez por\u00f3wnania specyfikacji i metod oznaczania nie nale\u017cy traktowa\u0107 tych warto\u015bci jako r\u00f3wnowa\u017cnych dawek. Z tego powodu wynik\u00f3w bada\u0144 nie przenosimy na nasz\u0105 kapsu\u0142k\u0119 i nie zalecamy zwi\u0119kszania porcji, \u017ceby dogoni\u0107 dawki badawcze.<\/p>\n<p>Maksimum 10 mg z uchwa\u0142y nie jest ustalonym bezpiecznym poziomem spo\u017cycia. BfR wskazuje, \u017ce dla ashwagandhy takiego poziomu dot\u0105d nie wyznaczono [16], a trzymanie si\u0119 porcji z etykiety nie wyklucza dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych. Opisujemy je w sekcji o bezpiecze\u0144stwie.<\/p>\n<h2 id=\"czy-ashwagandha-obniza-kortyzol-co-pokazaly-badania\">Czy ashwagandha obni\u017ca kortyzol? Co pokaza\u0142y badania<\/h2>\n<p>W kilku badaniach z randomizacj\u0105 i placebo st\u0119\u017cenie kortyzolu we krwi po oko\u0142o 8 tygodniach by\u0142o ni\u017csze u os\u00f3b przyjmuj\u0105cych ekstrakt z ashwagandhy ni\u017c u os\u00f3b przyjmuj\u0105cych placebo. Nie wynika z tego, \u017ce ka\u017cdy poczuje mniejszy stres: zbiorcza analiza Albalawiego z 2025 roku wykaza\u0142a spadek kortyzolu, ale bez istotnej zmiany w skali odczuwanego stresu [4]. W tabeli PSS oznacza kwestionariusz, w kt\u00f3rym badany sam ocenia sw\u00f3j stres, HAM-A to skala l\u0119ku Hamiltona wype\u0142niana przez badacza, a DASS-21 to kwestionariusz depresji, l\u0119ku i stresu.<\/p>\n<p class=\"tabela-podpowiedz\" style=\"font-size:13px;color:#6b7280;margin:0 0 4px\">Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n<div class=\"table-scroll\" style=\"overflow-x:auto;\">\n<table style=\"border-collapse:collapse;min-width:720px;width:auto\">\n<thead>\n<tr>\n<th style=\"min-width:120px;\">Badanie<\/th>\n<th style=\"min-width:150px;\">Kto bra\u0142 udzia\u0142<\/th>\n<th style=\"min-width:130px;\">Dawka i czas<\/th>\n<th style=\"min-width:170px;\">Kortyzol<\/th>\n<th style=\"min-width:170px;\">Odczuwany stres i ograniczenia<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Chandrasekhar i wsp. 2012 [1]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">64 doros\u0142ych z przewlek\u0142ym stresem, 61 uko\u0144czy\u0142o<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">600 mg ekstraktu na dob\u0119, 60 dni<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">w surowicy ni\u017cszy o 27,9% wzgl\u0119dem pocz\u0105tku, w grupie placebo o 7,9%<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">wynik w skali PSS ni\u017cszy o 44,0%, w grupie placebo o 5,5%; jeden o\u015brodek, ma\u0142a grupa<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Lopresti i wsp. 2019 [2]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">60 zdrowych doros\u0142ych z \u0142agodnym stresem i \u0142agodnymi objawami l\u0119kowymi (HAM-A 6\u201317 pkt)<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">240 mg ekstraktu na dob\u0119, 60 dni<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">poranny kortyzol spad\u0142 wyra\u017aniej ni\u017c w grupie placebo (p &lt; 0,001)<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">wynik HAM-A istotnie ni\u017cszy, DASS-21 bez istotnej r\u00f3\u017cnicy (p = 0,096); 60 os\u00f3b i 60 dni, autorzy sami wskazuj\u0105 potrzeb\u0119 wi\u0119kszych pr\u00f3b i innych dawek<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Salve i wsp. 2019 [3]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">60 doros\u0142ych z wynikiem PSS powy\u017cej 20, 58 uko\u0144czy\u0142o<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">250 mg albo 600 mg ekstraktu na dob\u0119, 8 tygodni<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">w surowicy ni\u017cszy przy obu dawkach<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">wynik PSS ni\u017cszy przy obu dawkach; trzy ma\u0142e grupy<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Albalawi 2025, metaanaliza [4]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">488 uczestnik\u00f3w; 7 bada\u0144 z kortyzolem, 6 ze skal\u0105 PSS<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">co najmniej 250 mg na dob\u0119, co najmniej 2 tygodnie<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">\u015brednio ni\u017cszy o 1,16 \u00b5g\/dl ni\u017c w grupach placebo<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">brak istotnej zmiany w skali PSS (p = 0,40); umiarkowane ryzyko b\u0142\u0119du bada\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>Pojedyncze badania pokaza\u0142y popraw\u0119 w skali PSS [1][3], ale po zebraniu sze\u015bciu bada\u0144 razem r\u00f3\u017cnica wzgl\u0119dem placebo nie by\u0142a istotna statystycznie [4]. Autor metaanalizy nazwa\u0142 to rozbie\u017cno\u015bci\u0105 mi\u0119dzy wynikiem biochemicznym a odczuciem i wskaza\u0142, \u017ce brakuje danych o d\u0142ugim stosowaniu oraz o r\u00f3\u017cnych grupach ludzi [4].<\/p>\n<p>Dla osoby trenuj\u0105cej wa\u017cne s\u0105 trzy zastrze\u017cenia. Uczestnikami byli doro\u015bli zg\u0142aszaj\u0105cy stres, a nie sportowcy w okresie du\u017cych obci\u0105\u017ce\u0144. Ni\u017cszy kortyzol w wyniku krwi to zmiana jednego wska\u017anika, a nie dow\u00f3d lepszej regeneracji. Dawki witanolid\u00f3w w cz\u0119\u015bci bada\u0144 by\u0142y te\u017c wy\u017csze ni\u017c w suplementach dost\u0119pnych w Polsce, co pokazuje tabela w poprzedniej sekcji.<\/p>\n<h2 id=\"po-jakim-czasie-ashwagandha-dziala-i-jak-dlugo-ja-stosowac\">Po jakim czasie ashwagandha dzia\u0142a i jak d\u0142ugo j\u0105 stosowa\u0107?<\/h2>\n<p>W badaniach nad kortyzolem wynik mierzono po 8 tygodniach albo 60 dniach codziennego przyjmowania, wi\u0119c nie ma podstaw, \u017ceby oczekiwa\u0107 zmiany po kilku dniach [1][2][3]. Salve i wsp. oceniali skal\u0119 stresu tak\u017ce po 4 tygodniach [3]. Terminy pomiar\u00f3w w badaniach nie wyznaczaj\u0105 jednak ani pocz\u0105tku dzia\u0142ania, ani bezpiecznego czasu stosowania naszego produktu, bo badano inne ekstrakty i dawki.<\/p>\n<p>Na pytanie, jak d\u0142ugo mo\u017cna stosowa\u0107 ashwagandh\u0119, nie ma odpowiedzi opartej na danych: BfR podkre\u015bla, \u017ce nast\u0119pstw d\u0142ugotrwa\u0142ego przyjmowania dot\u0105d nie oceniono w wystarczaj\u0105cym stopniu [16], a autorzy metaanaliz wskazuj\u0105 na brak danych o d\u0142ugim stosowaniu [4][5]. Nie podajemy wi\u0119c \u017cadnego bezpiecznego okresu ani schematu cykli i przerw. Je\u015bli nie widzisz powodu, \u017ceby kontynuowa\u0107, przerwij stosowanie; ka\u017cdy niepokoj\u0105cy objaw z sekcji o bezpiecze\u0144stwie jest powodem, \u017ceby przerwa\u0107 od razu.<\/p>\n<h2 id=\"jak-obnizyc-kortyzol-gdy-trenujesz\">Jak obni\u017cy\u0107 kortyzol, gdy trenujesz?<\/h2>\n<p>Kortyzolu u osoby aktywnej nie obni\u017ca si\u0119 jednym suplementem. Z bada\u0144 wiadomo, \u017ce jego st\u0119\u017cenie ro\u015bnie po wysi\u0142ku tym mocniej, im wy\u017csza intensywno\u015b\u0107, a wi\u0119ksza aktywno\u015b\u0107 fizyczna wi\u0105\u017ce si\u0119 z nieco korzystniejszym profilem dobowym; dane o \u015bnie s\u0105 mniej jednoznaczne. Sam wzrost kortyzolu po mocnym treningu jest prawid\u0142ow\u0105 reakcj\u0105 organizmu, a nie problemem do usuni\u0119cia.<\/p>\n<h3>Intensywno\u015b\u0107 treningu a kortyzol<\/h3>\n<p>Kortyzol ro\u015bnie po wysi\u0142ku tym bardziej, im wy\u017csza jest intensywno\u015b\u0107. Hill i wsp. w 2008 roku zbadali 12 umiarkowanie wytrenowanych m\u0119\u017cczyzn podczas 30 minut wysi\u0142ku. Przy 40% maksymalnego poboru tlenu (VO2max) st\u0119\u017cenie kortyzolu zmieni\u0142o si\u0119 \u015brednio o +5,7%, przy 60% o +39,9%, a przy 80% o +83,1% [8]. To zmiana kr\u00f3tkotrwa\u0142a, zwi\u0105zana z samym wysi\u0142kiem.<\/p>\n<p>W d\u0142u\u017cszej perspektywie ruch wi\u0105\u017ce si\u0119 z korzystniejszym dobowym profilem kortyzolu. Metaanaliza Moyers i Haggera z 2023 roku wykaza\u0142a niewielki zwi\u0105zek mi\u0119dzy wi\u0119ksz\u0105 aktywno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105 a bardziej stromym spadkiem kortyzolu w ci\u0105gu dnia (r = \u22120,043) [9]. W eksperymencie Caplina i wsp. z 2021 roku 83 zdrowych m\u0119\u017cczyzn \u0107wiczy\u0142o 30 minut na bie\u017cni przy 30%, 50% albo 70% rezerwy t\u0119tna, a 45 minut p\u00f3\u017aniej przechodzi\u0142o test stresu spo\u0142ecznego. Po najmocniejszym wysi\u0142ku reakcja kortyzolu na stres by\u0142a s\u0142absza i szybciej wraca\u0142a do poziomu wyj\u015bciowego [10]. \u017badne z tych bada\u0144 nie dotyczy\u0142o przetrenowania, dlatego nie wynika z nich, \u017ce wi\u0119cej ci\u0119\u017ckich trening\u00f3w pod rz\u0105d jest lepsze.<\/p>\n<h3>Sen a kortyzol<\/h3>\n<p>Jedna nieprzespana noc nie podnosi kortyzolu w spos\u00f3b powtarzalny. Metaanaliza Chen i wsp. z 2024 roku obj\u0119\u0142a 24 badania ostrego niedoboru snu i w analizie \u0142\u0105cznej nie wykaza\u0142a istotnej r\u00f3\u017cnicy w st\u0119\u017ceniu kortyzolu mi\u0119dzy osobami niewyspanymi a wyspanymi; istotny wynik pojawia\u0142 si\u0119 w dw\u00f3ch podgrupach: w badaniach, w kt\u00f3rych kortyzol oznaczano w surowicy, i w badaniach z wielokrotnym pomiarem [11]. Te dane dotycz\u0105 pojedynczych nocy, a nie tygodni zbyt kr\u00f3tkiego snu. Dla regeneracji mi\u0119dzy treningami trzymaj sta\u0142e pory zasypiania i wstawania. Jak u\u0142o\u017cy\u0107 wiecz\u00f3r i suplementy na noc, opisujemy w poradniku <a href=\"\/blog\/sen-regeneracja-melatonina-tryptofan-zmb6\/\">sen i regeneracja<\/a>.<\/p>\n<p>Przywo\u0142ane badania opisuj\u0105 reakcj\u0119 kortyzolu na wysi\u0142ek i sen u zdrowych os\u00f3b. Nie dowodz\u0105, \u017ce konkretny plan obni\u017ca przewlekle podwy\u017cszony kortyzol. Poni\u017csza kolejno\u015b\u0107 to og\u00f3lne zasady regeneracji, a nie wniosek z tych bada\u0144; szerzej opisujemy je w poradniku <a href=\"\/blog\/regeneracja-po-treningu-suplementy\/\">regeneracja po treningu<\/a>:<\/p>\n<ul>\n<li>sta\u0142e pory snu przez ca\u0142y tydzie\u0144, tak\u017ce w dni bez treningu;<\/li>\n<li>ci\u0119\u017ckie jednostki przeplatane l\u017cejszymi dniami;<\/li>\n<li>dieta pokrywaj\u0105ca zapotrzebowanie na energi\u0119 i bia\u0142ko;<\/li>\n<li>suplement dopiero jako dodatek do tych trzech punkt\u00f3w, z porcj\u0105 zgodn\u0105 z etykiet\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Kiedy z kortyzolem i\u015b\u0107 do lekarza?<\/h3>\n<p>Do lekarza id\u017a wtedy, gdy zm\u0119czenie, os\u0142abienie mi\u0119\u015bni, wahania masy cia\u0142a albo problemy ze snem utrzymuj\u0105 si\u0119 mimo uporz\u0105dkowanego snu i l\u017cejszego planu treningowego. Takie objawy s\u0105 nieswoiste: towarzysz\u0105 te\u017c chorobom tarczycy, niedokrwisto\u015bci i niedoborom \u017cywieniowym, wi\u0119c z samego samopoczucia nie da si\u0119 rozpozna\u0107 wysokiego kortyzolu. Trwale podwy\u017cszony kortyzol bywa objawem choroby endokrynologicznej, np. zespo\u0142u Cushinga, i wymaga bada\u0144 zleconych przez lekarza. Suplement diety nie s\u0142u\u017cy do jej leczenia.<\/p>\n<h2 id=\"ashwagandha-a-trening-silowy-i-sen-co-wiadomo\">Ashwagandha a trening si\u0142owy i sen: co wiadomo<\/h2>\n<p>Badania sportowe nad ashwagandh\u0105 s\u0105 nieliczne i ma\u0142e, a ich wyniki dotycz\u0105 badanych ekstrakt\u00f3w i dawek, nie ka\u017cdego produktu. Wankhede i wsp. w 2015 roku przydzielili losowo 57 m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn z niewielkim sta\u017cem treningowym do grupy przyjmuj\u0105cej 300 mg ekstraktu z korzenia dwa razy dziennie albo do grupy placebo; obie grupy trenowa\u0142y si\u0142owo przez 8 tygodni. Wynik w wyciskaniu na \u0142awce wzr\u00f3s\u0142 \u015brednio o 46,0 kg w grupie ashwagandhy i o 26,4 kg w grupie placebo [6]. To jedno badanie na osobach pocz\u0105tkuj\u0105cych, u kt\u00f3rych si\u0142a ro\u015bnie szybko z samego treningu.<\/p>\n<p>Bonilla i wsp. w 2021 roku zebrali 13 bada\u0144 na zdrowych osobach, z czego 12 wesz\u0142o do metaanalizy; protoko\u0142y obejmowa\u0142y od 120 do 1 250 mg ekstraktu na dob\u0119 i r\u00f3\u017cne preparaty, a w badaniach wydolno\u015bci tlenowej suplementacj\u0119 prowadzono przez 8\u201324 tygodnie. Ashwagandha wypad\u0142a w niej lepiej ni\u017c placebo w zmiennych si\u0142y i mocy, wydolno\u015bci kr\u0105\u017ceniowo-oddechowej oraz zm\u0119czenia i regeneracji, ale autorzy zaznaczyli, \u017ce potrzeba wi\u0119cej por\u00f3wnywalnych bada\u0144 u os\u00f3b trenuj\u0105cych i sportowc\u00f3w [7].<\/p>\n<p>O \u015bnie m\u00f3wi metaanaliza Cheah i wsp. z 2021 roku: 5 bada\u0144 z randomizacj\u0105, 400 uczestnik\u00f3w, ma\u0142y, ale istotny statystycznie wp\u0142yw ekstraktu na og\u00f3ln\u0105 ocen\u0119 snu. Efekt by\u0142 wyra\u017aniejszy u os\u00f3b z rozpoznan\u0105 bezsenno\u015bci\u0105, przy dawkach co najmniej 600 mg na dob\u0119 i po co najmniej 8 tygodniach [5]. Autorzy zwr\u00f3cili uwag\u0119 na sk\u0105pe dane o bezpiecze\u0144stwie d\u0142ugiego stosowania [5]. Je\u015bli Twoim celem jest zasypianie, jedynym sk\u0142adnikiem z dopuszczonym w UE o\u015bwiadczeniem o skr\u00f3ceniu czasu potrzebnego na za\u015bni\u0119cie jest melatonina w porcji 1 mg przyj\u0119tej kr\u00f3tko przed snem [18]. Wieczorne formu\u0142y z magnezem i melatonin\u0105 por\u00f3wnujemy we wpisie <a href=\"\/blog\/jaki-magnez-na-sen\/\">jaki magnez na sen<\/a>.<\/p>\n<h2 id=\"kto-nie-powinien-brac-ashwagandhy-watroba-tarczyca-ciaza-i-l\">Kto nie powinien bra\u0107 ashwagandhy? W\u0105troba, tarczyca, ci\u0105\u017ca i leki<\/h2>\n<p>Ashwagandhy nie powinny stosowa\u0107 dzieci, kobiety w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105ce piersi\u0105 oraz osoby z ostr\u0105 lub wcze\u015bniej rozpoznan\u0105 chorob\u0105 w\u0105troby. Tak zaleca BfR w komunikacie nr 39\/2024 z 10 wrze\u015bnia 2024 roku [16], a polska uchwa\u0142a nr 7\/2020 dodaje do tej listy osoby przyjmuj\u0105ce leki uspokajaj\u0105ce, nasenne i przeciwpadaczkowe [17]. BfR radzi ostro\u017cno\u015b\u0107 tak\u017ce pozosta\u0142ym osobom, bo dane o bezpiecze\u0144stwie s\u0105 niepe\u0142ne, i informuje, \u017ce instytut oraz inne europejskie urz\u0119dy na podstawie dotychczasowych ocen ryzyka odradzaj\u0105 spo\u017cywanie suplement\u00f3w z ashwagandh\u0105 [16]. Nasz produkt jest przeznaczony dla doros\u0142ych, ale nie oznacza to, \u017ce BfR uznaje stosowanie ashwagandhy przez zdrowych doros\u0142ych za bezpieczne. Decyzj\u0119 podejmujesz, znaj\u0105c to stanowisko.<\/p>\n<h3>W\u0105troba<\/h3>\n<p>Opisano przypadki uszkodzenia w\u0105troby zwi\u0105zane z suplementami z ashwagandh\u0105. Bj\u00f6rnsson i wsp. w 2020 roku przedstawili 5 pacjent\u00f3w z Islandii i USA w wieku 21\u201362 lat: \u017c\u00f3\u0142taczka, \u015bwi\u0105d i nudno\u015bci pojawi\u0142y si\u0119 po 2\u201312 tygodniach stosowania, uszkodzenie mia\u0142o charakter cholestatyczny (zwi\u0105zany z zastojem \u017c\u00f3\u0142ci) lub mieszany, nikt nie rozwin\u0105\u0142 niewydolno\u015bci w\u0105troby, a u 4 os\u00f3b wyniki wr\u00f3ci\u0142y do normy w ci\u0105gu 1\u20135 miesi\u0119cy [14]. Philips i wsp. w 2023 roku opisali w Indiach 8 pacjent\u00f3w po preparatach jednosk\u0142adnikowych; 5 z nich mia\u0142o wcze\u015bniej przewlek\u0142\u0105 chorob\u0119 w\u0105troby, a 3 osoby z tej grupy zmar\u0142y [15].<\/p>\n<p>Przerwij stosowanie i pilnie zg\u0142o\u015b si\u0119 do lekarza, je\u015bli pojawi si\u0119 za\u017c\u00f3\u0142cenie sk\u00f3ry lub oczu, ciemny mocz, uporczywy \u015bwi\u0105d albo nudno\u015bci z b\u00f3lem brzucha. Przy chorobie w\u0105troby nie zaczynaj suplementacji.<\/p>\n<h3>Tarczyca, Hashimoto i lewotyroksyna<\/h3>\n<p>Ashwagandha mo\u017ce zmienia\u0107 wyniki hormon\u00f3w tarczycy. W badaniu Sharmy i wsp. z 2018 roku 50 os\u00f3b z subkliniczn\u0105 niedoczynno\u015bci\u0105 tarczycy dostawa\u0142o 600 mg ekstraktu z korzenia dziennie albo placebo przez 8 tygodni; w grupie ashwagandhy st\u0119\u017cenia TSH, T3 i T4 zmieni\u0142y si\u0119 istotnie wzgl\u0119dem placebo [13]. Badacze ocenili to jako korzystne w tej grupie, ale dla osoby z nadczynno\u015bci\u0105, z chorob\u0105 Hashimoto albo przyjmuj\u0105cej lewotyroksyn\u0119 taki wp\u0142yw oznacza ryzyko rozchwiania wynik\u00f3w. BfR wskazywa\u0142 na oddzia\u0142ywanie ashwagandhy na tarczyc\u0119 ju\u017c w ocenie z 2012 roku [16]. Przy ka\u017cdej chorobie tarczycy o suplementacji decyduje endokrynolog.<\/p>\n<h3>Ci\u0105\u017ca i karmienie piersi\u0105<\/h3>\n<p>W ci\u0105\u017cy i podczas karmienia piersi\u0105 ashwagandhy nie stosuj. Brakuje danych o bezpiecze\u0144stwie w tych okresach, a BfR przypomina, \u017ce ro\u015blin\u0119 historycznie u\u017cywano jako \u015brodka poronnego [16]. Niestosowanie w ci\u0105\u017cy i w trakcie laktacji zaleca te\u017c polska uchwa\u0142a [17], podobnie jak karta naszego produktu.<\/p>\n<h3>Z czym nie \u0142\u0105czy\u0107 ashwagandhy?<\/h3>\n<p>Ashwagandhy nie \u0142\u0105cz z lekami uspokajaj\u0105cymi, nasennymi i przeciwpadaczkowymi [17]. BfR wymienia te\u017c mo\u017cliwe interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi, lekami na nadci\u015bnienie i lekami immunosupresyjnymi oraz wp\u0142yw na uk\u0142ad odporno\u015bciowy, poziom glukozy i hormony p\u0142ciowe [16]. Karta Ashwagandha PRO+ zaleca konsultacj\u0119 z lekarzem osobom z chorobami tarczycy i chorobami autoimmunologicznymi oraz przyjmuj\u0105cym leki sedatywne, przeciwl\u0119kowe, immunosupresyjne, na nadci\u015bnienie lub cukrzyc\u0119.<\/p>\n<h2 id=\"ashwagandha-a-watroba-kto-jest-w-grupie-ryzyka-i-jak-reagowa\">Ashwagandha a w\u0105troba: kto jest w grupie ryzyka i jak reagowa\u0107<\/h2>\n<p>Ashwagandha mo\u017ce uszkodzi\u0107 w\u0105trob\u0119 u cz\u0119\u015bci os\u00f3b, a najgorzej ko\u0144cz\u0105 si\u0119 przypadki, w kt\u00f3rych w\u0105troba by\u0142a ju\u017c chora, dlatego przy chorobie w\u0105troby suplementu nie zaczynaj, a przy pierwszych objawach \u017c\u00f3\u0142taczki przerwij go i zg\u0142o\u015b si\u0119 do lekarza [14][15][16]. Czas do objaw\u00f3w, liczby przypadk\u00f3w i przebieg opisanych serii podali\u015bmy wy\u017cej, w cz\u0119\u015bci o w\u0105trobie powy\u017cej (nag\u0142\u00f3wek W\u0105troba).<\/p>\n<p>Prace te to serie przypadk\u00f3w, wi\u0119c nie pozwalaj\u0105 policzy\u0107, jak cz\u0119sto do uszkodzenia dochodzi, ani wskaza\u0107 dawki bez ryzyka; BfR podkre\u015bla, \u017ce bezpiecznego poziomu spo\u017cycia nie wyznaczono [16]. W serii Bj\u00f6rnssona cztery z pi\u0119ciu os\u00f3b przyjmowa\u0142y jednocze\u015bnie inne suplementy [14], co utrudnia wskazanie jednej przyczyny, ale jest te\u017c powodem, by nie dok\u0142ada\u0107 do ashwagandhy kolejnych preparat\u00f3w ro\u015blinnych na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119.<\/p>\n<p>Na co reagowa\u0107: \u017c\u00f3\u0142taczka, \u015bwi\u0105d sk\u00f3ry i nudno\u015bci by\u0142y objawami opisanymi u pacjent\u00f3w z tej serii [14]. O badaniach kontrolnych decyduje lekarz; powiedz mu o ka\u017cdym suplemencie, kt\u00f3ry bierzesz, tak\u017ce o produktach wieczornych z dodatkiem ashwagandhy.<\/p>\n<h2 id=\"ashwagandha-a-hashimoto-i-tarczyca-co-wiadomo-i-co-ustalic-z\">Ashwagandha a Hashimoto i tarczyca: co wiadomo i co ustali\u0107 z lekarzem<\/h2>\n<p>Przy Hashimoto i innych chorobach tarczycy ashwagandh\u0119 bierz tylko wtedy, gdy zgodzi si\u0119 na to endokrynolog, bo ekstrakt mo\u017ce zmienia\u0107 st\u0119\u017cenia hormon\u00f3w tarczycy [13], a po jego przyj\u0119ciu opisano przypadki nadczynno\u015bci [21][22]. Badanie Sharmy i wsp. [13] obj\u0119\u0142o wy\u0142\u0105cznie osoby z subkliniczn\u0105 niedoczynno\u015bci\u0105 i trwa\u0142o 8 tygodni, wi\u0119c nie m\u00f3wi, co dzieje si\u0119 u os\u00f3b z Hashimoto leczonych lewotyroksyn\u0105.<\/p>\n<p>Dwa opisy przypadk\u00f3w wskazuj\u0105, na co uwa\u017ca\u0107. 73-letnia kobieta z Hashimoto, kt\u00f3ra dwa lata wcze\u015bniej odstawi\u0142a lewotyroksyn\u0119 i przyjmowa\u0142a ekstrakt z ashwagandhy, trafi\u0142a na izb\u0119 przyj\u0119\u0107 z cz\u0119stoskurczem nadkomorowym i zahamowanym TSH; po odstawieniu ekstraktu objawy ust\u0105pi\u0142y, a wyniki wr\u00f3ci\u0142y w stron\u0119 jej wyj\u015bciowej niedoczynno\u015bci [21]. 47-letni kulturysta po oko\u0142o dw\u00f3ch miesi\u0105cach przyjmowania ekstraktu, kt\u00f3ry w\u0142\u0105czy\u0142 z powodu bezsenno\u015bci, mia\u0142 zm\u0119czenie, nocne stany gor\u0105czkowe i spadek masy cia\u0142a o 4 kg w dwa tygodnie, a badania wykaza\u0142y nadmiar hormon\u00f3w tarczycy przy bardzo niskim TSH; rozpoznano bezbolesne zapalenie tarczycy, a po odstawieniu preparatu objawy ust\u0105pi\u0142y i wyniki si\u0119 wyr\u00f3wna\u0142y [22]. W obu opisach autorzy zaznaczyli, \u017ce to pojedyncze przypadki, w kt\u00f3rych nie da si\u0119 potwierdzi\u0107 przyczyny, a dawka lub sk\u0142ad preparatu nie zosta\u0142y oznaczone [21][22].<\/p>\n<p>Praktyczny wniosek dotyczy ostro\u017cno\u015bci, a nie cz\u0119sto\u015bci ryzyka. Nie zast\u0119puj ashwagandh\u0105 leku na tarczyc\u0119 i nie zmieniaj samodzielnie jego dawki. Je\u015bli po rozpocz\u0119ciu suplementu pojawi si\u0119 ko\u0142atanie serca, dr\u017cenie r\u0105k, lu\u017ane stolce, nocne stany gor\u0105czkowe albo nag\u0142a utrata masy cia\u0142a [21][22], przerwij stosowanie i zg\u0142o\u015b si\u0119 do lekarza, kt\u00f3ry zleci oznaczenie TSH i hormon\u00f3w tarczycy.<\/p>\n<h2 id=\"adaptogeny-a-karmienie-piersia-ashwagandha-rozeniec-i-inne-r\">Adaptogeny a karmienie piersi\u0105: ashwagandha, r\u00f3\u017ceniec i inne ro\u015bliny<\/h2>\n<p>Podczas karmienia piersi\u0105 nie stosuj ashwagandhy, a dla innych adaptogen\u00f3w, w tym r\u00f3\u017ce\u0144ca g\u00f3rskiego, nie mamy \u017ar\u00f3d\u0142a potwierdzaj\u0105cego bezpiecze\u0144stwo w laktacji, wi\u0119c nie zalecamy ich bez zgody lekarza. Baza LactMed podaje, \u017ce nie ma danych o przenikaniu sk\u0142adnik\u00f3w ashwagandhy do mleka ani o jej bezpiecze\u0144stwie dla matki karmi\u0105cej i dziecka, i zaleca unikanie jej, zw\u0142aszcza przy karmieniu noworodka lub wcze\u015bniaka [19]. Niestosowanie w tym okresie zalecaj\u0105 te\u017c BfR [16] i polska uchwa\u0142a nr 7\/2020 [17].<\/p>\n<p>Je\u015bli si\u0119gasz po ashwagandh\u0119, bo us\u0142ysza\u0142a\u015b, \u017ce zwi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 mleka, warto wiedzie\u0107, \u017ce LactMed odnotowuje jej tradycyjne u\u017cycie w tym celu, ale wskazuje brak wiarygodnych bada\u0144 klinicznych, kt\u00f3re by to potwierdza\u0142y [19]. Nazwa adaptogeny jest zwyczajowa, a nie prawna, wi\u0119c sama etykieta ro\u015bliny nic nie m\u00f3wi o jej bezpiecze\u0144stwie w laktacji. Badanie nad r\u00f3\u017ce\u0144cem, kt\u00f3re przywo\u0142ujemy w tym poradniku, obj\u0119\u0142o osoby w wieku 20\u201355 lat z zespo\u0142em zm\u0119czenia i nie dotyczy\u0142o laktacji [12].<\/p>\n<p>Gdy karmisz piersi\u0105 i czujesz przeci\u0105\u017cenie, porozmawiaj z lekarzem, po\u0142o\u017cn\u0105 lub doradc\u0105 laktacyjnym. Z oferty Promaker nie polecamy w tym okresie \u017cadnego adaptogenu. Je\u015bli przyj\u0119\u0142a\u015b kapsu\u0142k\u0119, zanim zorientowa\u0142a\u015b si\u0119, \u017ce nie jest to wskazane, przerwij stosowanie i zapytaj lekarza.<\/p>\n<h2 id=\"ashwagandha-i-rozeniec-gorski-czy-adaptogeny-mozna-laczyc\">Ashwagandha i r\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski: czy adaptogeny mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107?<\/h2>\n<p>\u0141\u0105czenia ashwagandhy z r\u00f3\u017ce\u0144cem g\u00f3rskim (<em>Rhodiola rosea<\/em>) nie da si\u0119 oprze\u0107 na badaniach, bo przywo\u0142ane tu prace ocenia\u0142y ka\u017cd\u0105 ro\u015blin\u0119 osobno. Olsson i wsp. w 2009 roku podawali 576 mg ekstraktu SHR-5 z korzenia r\u00f3\u017ce\u0144ca dziennie przez 28 dni 60 osobom z zespo\u0142em zm\u0119czenia zwi\u0105zanym ze stresem. Wzgl\u0119dem placebo poprawi\u0142y si\u0119 wyniki w skali wypalenia i w te\u015bcie uwagi, a reakcja kortyzolu na przebudzenie by\u0142a s\u0142absza [12]. To grupa z rozpoznaniem klinicznym, wi\u0119c wyniku nie przenosimy na zwyk\u0142e zm\u0119czenie po pracy i treningu.<\/p>\n<p>Jest te\u017c pow\u00f3d do ostro\u017cno\u015bci: w opisanej wy\u017cej serii przypadk\u00f3w uszkodzenia w\u0105troby czterech z pi\u0119ciu pacjent\u00f3w przyjmowa\u0142o dodatkowe suplementy, a u jednego jako mo\u017cliw\u0105 wsp\u00f3\u0142przyczyn\u0119 wskazano r\u00f3\u017ceniec [14]. Je\u015bli chcesz stosowa\u0107 adaptogen, wybierz jeden produkt, \u017ceby da\u0142o si\u0119 oceni\u0107 tolerancj\u0119. Nie dok\u0142adaj kolejnych preparat\u00f3w ro\u015blinnych na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119.<\/p>\n<h3>Jak \u0142\u0105czy\u0107 adaptogeny, je\u015bli mimo to chcesz spr\u00f3bowa\u0107?<\/h3>\n<p>Dobra tolerancja jednego produktu nie dowodzi, \u017ce bezpieczna jest mieszanka kilku adaptogen\u00f3w, a rozpocz\u0119cie suplement\u00f3w w odst\u0119pach czasu nie wyklucza op\u00f3\u017anionego uszkodzenia w\u0105troby (opisanego wy\u017cej). Je\u015bli rozwa\u017casz po\u0142\u0105czenie dw\u00f3ch preparat\u00f3w ro\u015blinnych, zapytaj o nie lekarza lub farmaceut\u0119, zamiast dok\u0142ada\u0107 je samodzielnie. Sprawdzaj sk\u0142ad ka\u017cdego produktu, bo ashwagandha bywa dodatkiem w formu\u0142ach na sen, jak ZMB6 Sleep Formula ze 100 mg ekstraktu w porcji (opisujemy j\u0105 ni\u017cej, w zestawieniu produkt\u00f3w). Uchwa\u0142a nr 7\/2020 limituje witanolidy w zalecanej dziennej porcji [17], wi\u0119c dwa produkty z tym samym sk\u0142adnikiem mog\u0105 razem przekroczy\u0107 ten limit.<\/p>\n<h2 id=\"suplementy-promaker-przy-obciazeniu-treningiem-i-stresem-por\">Suplementy Promaker przy obci\u0105\u017ceniu treningiem i stresem: porcje z kart<\/h2>\n<p>W sklepie mamy jeden dost\u0119pny produkt z sam\u0105 ashwagandh\u0105 oraz produkty ze sk\u0142adnikami, kt\u00f3re maj\u0105 dopuszczone w UE o\u015bwiadczenia o uk\u0142adzie nerwowym i zm\u0119czeniu (witamina B6 i magnez). Liczby pochodz\u0105 z kart produkt\u00f3w promaker.eu (odczyt cen i dost\u0119pno\u015bci 31.10.2026); cena za porcj\u0119 to cena ze strony produktu podzielona przez liczb\u0119 porcji.<\/p>\n<p class=\"tabela-podpowiedz\" style=\"font-size:13px;color:#6b7280;margin:0 0 4px\">Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n<div class=\"table-scroll\" style=\"overflow-x:auto;\">\n<table style=\"border-collapse:collapse;min-width:720px;width:auto\">\n<thead>\n<tr>\n<th style=\"min-width:140px;\">Produkt<\/th>\n<th style=\"min-width:110px;\">Porcja dzienna<\/th>\n<th style=\"min-width:200px;\">Sk\u0142adniki w porcji<\/th>\n<th style=\"min-width:90px;\">Porcji w opakowaniu<\/th>\n<th style=\"min-width:110px;\">Cena za porcj\u0119<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Ashwagandha PRO+, 60 kaps.<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">1 kapsu\u0142ka<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">ekstrakt z korzenia ashwagandhy 500 mg, w tym witanolidy 10 mg<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">60<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">0,47 z\u0142 (27,99 z\u0142)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">B-Complex, 90 kaps.<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">1 kapsu\u0142ka<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">osiem witamin z grupy B po 100% referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia, w tym B6 1,4 mg<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">90<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">0,37 z\u0142 (32,99 z\u0142)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<h3>Dla kogo kt\u00f3ry produkt?<\/h3>\n<ul>\n<li><strong>Chcesz stosowa\u0107 sam\u0105 ashwagandh\u0119 w porcji zgodnej z polskim maksimum:<\/strong> <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/pl\/adaptogeny\/79-adaptogeny-promaker-ashwagandha-pro-60kaps-5907602018189.html?utm_source=blog&#038;utm_medium=tekst&#038;utm_campaign=ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\">Promaker Ashwagandha PRO+<\/a>, 1 kapsu\u0142ka dziennie. Na etykiecie masz podane witanolidy w miligramach, wi\u0119c wiesz, ile ich przyjmujesz. To produkt dla doros\u0142ych, kt\u00f3rzy nie nale\u017c\u0105 do grup wymienionych w sekcji o bezpiecze\u0144stwie. Nie \u0142\u0105cz go z <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/pl\/witaminy-i-zdrowie\/5-mineraly-dobry-sen-promaker-zmb6-sleep-formula-90kaps-5907602018158.html?utm_source=blog&#038;utm_medium=tekst&#038;utm_campaign=ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\">ZMB6 Sleep Formula<\/a>: ta wieczorna formu\u0142a te\u017c zawiera ekstrakt z ashwagandhy (100 mg w porcji), a jej karta nie podaje zawarto\u015bci witanolid\u00f3w, wi\u0119c sumy nie da si\u0119 policzy\u0107.<\/li>\n<li><strong>Nie chcesz albo nie mo\u017cesz bra\u0107 ashwagandhy, a zale\u017cy Ci na sk\u0142adniku z o\u015bwiadczeniem o zm\u0119czeniu:<\/strong> wybierz preparat z magnezem z kategorii <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/pl\/13-magnez?utm_source=blog&#038;utm_medium=tekst&#038;utm_campaign=ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\">magnez<\/a>. Magnez pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu nerwowego i przyczynia si\u0119 do zmniejszenia uczucia zm\u0119czenia i znu\u017cenia [18]. Porcj\u0119 bierz zgodnie z etykiet\u0105 wybranego produktu i pami\u0119taj, \u017ce g\u00f3rny poziom spo\u017cycia 250 mg na dob\u0119 odnosi si\u0119 do \u0142\u0105cznej ilo\u015bci magnezu z suplement\u00f3w, wody i wzbogaconej \u017cywno\u015bci, przyjmowanej w co najmniej dw\u00f3ch porcjach [23]; nie \u0142\u0105cz wi\u0119c kilku produkt\u00f3w z magnezem. Formy i limity wyja\u015bnia poradnik <a href=\"\/blog\/magnez-jaka-forme-wybrac\/\">magnez: jak\u0105 form\u0119 wybra\u0107<\/a>. \u017badne dopuszczone o\u015bwiadczenie nie m\u00f3wi o obni\u017caniu kortyzolu.<\/li>\n<li><strong>Wolisz witaminy z grupy B:<\/strong> <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/pl\/witamina-b\/64-witaminy-promaker-b-complex-90kaps-5904422931704.html?utm_source=blog&#038;utm_medium=tekst&#038;utm_campaign=ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\">Promaker B-Complex<\/a>. Witamina B6 pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu nerwowego i przyczynia si\u0119 do zmniejszenia uczucia zm\u0119czenia i znu\u017cenia [18]. Produkt nale\u017cy do kategorii <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/pl\/57-witamina-b?utm_source=blog&#038;utm_medium=tekst&#038;utm_campaign=ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\">witamina B<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Produkty na wiecz\u00f3r zebrali\u015bmy w kategorii <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/pl\/65-dobry-sen?utm_source=blog&#038;utm_medium=tekst&#038;utm_campaign=ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\">Dobry sen<\/a>, a pe\u0142n\u0105 ofert\u0119 znajdziesz w sklepie z <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/\">suplementami diety Promaker<\/a>. Je\u015bli wahasz si\u0119 mi\u0119dzy kilkoma produktami, pomo\u017ce <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/pl\/module\/promakerquiz\/quiz?utm_source=blog&#038;utm_medium=tekst&#038;utm_campaign=ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\">quiz doboru suplement\u00f3w<\/a>. Drugiej ashwagandhy z naszej oferty i r\u00f3\u017ce\u0144ca g\u00f3rskiego nie polecamy w tym poradniku, bo w dniu aktualizacji (31.10.2026) nie by\u0142y dost\u0119pne.<\/p>\n                    <h3 class=\"pmp-carousel__title\">Suplementy Promaker przy obci\u0105\u017ceniu treningiem i stresem<\/h3>\n                <div class=\"pmp-carousel pmp-carousel--few\" id=\"pmp-carousel-1\">\n            <div class=\"pmp-carousel__track\">\n                                    <div class=\"pmp-carousel__slide\">\n                        <div class=\"pmp-card pmp-card--card\">\n                                                            <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/79-adaptogeny-promaker-ashwagandha-pro-60kaps.html\" class=\"pmp-card__image\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\n                                    <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/promaker.eu\/img\/p\/6\/7\/0\/670-medium_default.webp\" alt=\"Adaptogeny Promaker Ashwagandha PRO+ 60kaps\" loading=\"lazy\" width=\"200\" height=\"200\">\n                                <\/a>\n                                                        <div class=\"pmp-card__body\">\n                                <h4 class=\"pmp-card__title\">\n                                    <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/79-adaptogeny-promaker-ashwagandha-pro-60kaps.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\n                                        Adaptogeny Promaker Ashwagandha PRO+ 60kaps                                    <\/a>\n                                <\/h4>\n                                                                <div class=\"pmp-card__price\">\n                                                                            <span class=\"pmp-price-old\">35,99 z\u0142<\/span>\n                                                                        <span class=\"pmp-price\">27,99 z\u0142<\/span>\n                                <\/div>\n                                <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/79-adaptogeny-promaker-ashwagandha-pro-60kaps.html\" class=\"pmp-card__cta\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\n                                    Kup teraz                                <\/a>\n                            <\/div>\n                        <\/div>\n                    <\/div>\n                                    <div class=\"pmp-carousel__slide\">\n                        <div class=\"pmp-card pmp-card--card\">\n                                                            <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/64-witaminy-promaker-b-complex-90kaps.html\" class=\"pmp-card__image\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\n                                    <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/promaker.eu\/img\/p\/6\/5\/0\/650-medium_default.webp\" alt=\"Witaminy Promaker B-Complex 90kaps\" loading=\"lazy\" width=\"200\" height=\"200\">\n                                <\/a>\n                                                        <div class=\"pmp-card__body\">\n                                <h4 class=\"pmp-card__title\">\n                                    <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/64-witaminy-promaker-b-complex-90kaps.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\n                                        Witaminy Promaker B-Complex 90kaps                                    <\/a>\n                                <\/h4>\n                                                                <div class=\"pmp-card__price\">\n                                                                        <span class=\"pmp-price\">32,99 z\u0142<\/span>\n                                <\/div>\n                                <a href=\"https:\/\/promaker.eu\/64-witaminy-promaker-b-complex-90kaps.html\" class=\"pmp-card__cta\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\n                                    Kup teraz                                <\/a>\n                            <\/div>\n                        <\/div>\n                    <\/div>\n                            <\/div>\n                    <\/div>\n        \n<div class=\"faq-section\">\n<h2 id=\"najczesciej-zadawane-pytania\">Najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n<h3>Czy po ashwagandzie chce si\u0119 spa\u0107?<\/h3>\n<p>U cz\u0119\u015bci os\u00f3b tak. BfR wymienia senno\u015b\u0107 i zawroty g\u0142owy w\u015br\u00f3d zg\u0142aszanych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych [16]. Je\u015bli j\u0105 odczuwasz, przenie\u015b kapsu\u0142k\u0119 na wiecz\u00f3r, a do czasu sprawdzenia swojej reakcji nie bierz jej przed prowadzeniem samochodu ani ci\u0119\u017ckim treningiem.<\/p>\n<h3>Jaka witamina obni\u017ca kortyzol?<\/h3>\n<p>\u017badna witamina ani sk\u0142adnik mineralny nie ma w unijnym rejestrze o\u015bwiadczenia o obni\u017caniu kortyzolu [18]. Dopuszczone o\u015bwiadczenia dla witaminy B6 i magnezu dotycz\u0105 uk\u0142adu nerwowego oraz uczucia zm\u0119czenia i znu\u017cenia, a nie st\u0119\u017cenia hormonu we krwi.<\/p>\n<h3>Czy ashwagandh\u0119 mo\u017cna bra\u0107 przed treningiem?<\/h3>\n<p>Mo\u017cesz j\u0105 bra\u0107 o tej porze, je\u015bli dobrze j\u0105 tolerujesz, ale przywo\u0142ane badania nie sprawdza\u0142y przyjmowania tu\u017c przed wysi\u0142kiem. W badaniu Wankhede i wsp. ekstrakt podawano dwa razy dziennie przez 8 tygodni, niezale\u017cnie od godziny treningu [6].<\/p>\n<h3>Czy ashwagandha zmniejsza brzuch kortyzolowy?<\/h3>\n<p>Nie ma na to dowod\u00f3w w przywo\u0142anych badaniach nad kortyzolem: ich streszczenia nie podaj\u0105 wynik\u00f3w dla obwodu talii [1][2][3][4]. Ashwagandha nie jest \u015brodkiem na odchudzanie, a o masie cia\u0142a decyduje bilans energii, sen i trening.<\/p>\n<h3>Czy adaptogeny mo\u017cna stosowa\u0107 podczas karmienia piersi\u0105?<\/h3>\n<p>Ashwagandhy nie: odradzaj\u0105 j\u0105 polska uchwa\u0142a nr 7\/2020 i komunikat BfR [16][17]. Dla innych ro\u015blin nazywanych adaptogenami nie mamy w tym poradniku danych o bezpiecze\u0144stwie w czasie laktacji, dlatego ka\u017cdy taki suplement skonsultuj z lekarzem.<\/p>\n<h3>Czy ashwagandh\u0119 mo\u017cna bra\u0107 przy Hashimoto i z lewotyroksyn\u0105?<\/h3>\n<p>Tylko je\u015bli zgodzi si\u0119 na to lekarz prowadz\u0105cy. W badaniu Sharmy i wsp. ekstrakt zmienia\u0142 st\u0119\u017cenia TSH, T3 i T4 [13], a streszczenie badania nie opisuje \u0142\u0105czenia ekstraktu z lewotyroksyn\u0105, wi\u0119c nie ma tu danych o takim po\u0142\u0105czeniu. Nie zmieniaj samodzielnie dawki leku.<\/p>\n<h3>Czy ashwagandha szkodzi w\u0105trobie?<\/h3>\n<p>Mo\u017ce u cz\u0119\u015bci os\u00f3b: opisano przypadki \u017c\u00f3\u0142taczki po 2\u201312 tygodniach stosowania [14], a w serii indyjskiej zgony w\u015br\u00f3d os\u00f3b z wcze\u015bniejsz\u0105 chorob\u0105 w\u0105troby [15]. Cz\u0119sto\u015bci nie znamy. Przy chorobie w\u0105troby ashwagandhy nie stosuj, a przy \u017c\u00f3\u0142taczce, \u015bwi\u0105dzie lub nudno\u015bciach przerwij j\u0105 i zg\u0142o\u015b si\u0119 do lekarza.<\/p>\n<\/div>\n<h2 id=\"podsumowanie\">Podsumowanie<\/h2>\n<ul>\n<li>Badania nie rozstrzygaj\u0105, czy lepsza jest pora poranna, czy wieczorna [1][2][3]; porcja Ashwagandha PRO+ wed\u0142ug karty produktu to 1 kapsu\u0142ka dziennie, a przy innych produktach sprawd\u017a ich instrukcj\u0119.<\/li>\n<li>Wed\u0142ug uchwa\u0142y nr 7\/2020 Zespo\u0142u do spraw Suplement\u00f3w Diety zalecana dzienna porcja powinna dostarcza\u0107 nie wi\u0119cej ni\u017c 10 mg witanolid\u00f3w [17]; Ashwagandha PRO+ ma 500 mg ekstraktu i 10 mg witanolid\u00f3w w kapsu\u0142ce.<\/li>\n<li>W badaniach z placebo kortyzol we krwi by\u0142 po oko\u0142o 8 tygodniach ni\u017cszy, ale metaanaliza nie potwierdzi\u0142a spadku odczuwanego stresu, a dawki witanolid\u00f3w bywa\u0142y wy\u017csze ni\u017c w polskich suplementach [1][2][4].<\/li>\n<li>Wysi\u0142ek o wysokiej intensywno\u015bci kr\u00f3tkotrwale podnosi kortyzol, a wi\u0119ksza aktywno\u015b\u0107 fizyczna wi\u0105\u017ce si\u0119 z nieco korzystniejszym profilem dobowym [8][9]; suplement nie zast\u0119puje snu ani planu treningowego.<\/li>\n<li>Nie stosuj ashwagandhy w ci\u0105\u017cy, podczas karmienia, u dzieci, przy chorobie w\u0105troby oraz z lekami uspokajaj\u0105cymi, nasennymi i przeciwpadaczkowymi [16][17].<\/li>\n<li>Przy chorobie tarczycy, chorobach autoimmunologicznych i lekach na sta\u0142e decyzj\u0119 podejmij z lekarzem [13][16].<\/li>\n<li>Nie \u0142\u0105cz dw\u00f3ch produkt\u00f3w z ashwagandh\u0105 ani kilku adaptogen\u00f3w jednocze\u015bnie [14][17].<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"article-sources\">\n<h2 id=\"zrodla\">\u0179r\u00f3d\u0142a<\/h2>\n<ol>\n<li>Chandrasekhar K., Kapoor J., Anishetty S., 2012, <em>A prospective, randomized double-blind, placebo-controlled study of safety and efficacy of a high-concentration full-spectrum extract of ashwagandha root in reducing stress and anxiety in adults<\/em>, Indian Journal of Psychological Medicine 34(3): 255\u2013262 (64 doros\u0142ych z przewlek\u0142ym stresem, 300 mg ekstraktu z korzenia dwa razy dziennie przez 60 dni; kortyzol w surowicy ni\u017cszy o 27,9% wobec 7,9% w grupie placebo, wynik PSS ni\u017cszy o 44,0% wobec 5,5%). DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.4103\/0253-7176.106022\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10.4103\/0253-7176.106022<\/a><\/li>\n<li>Lopresti A.L., Smith S.J., Malvi H., Kodgule R., 2019, <em>An investigation into the stress-relieving and pharmacological actions of an ashwagandha (Withania somnifera) extract: A randomized, double-blind, placebo-controlled study<\/em>, Medicine (Baltimore) 98(37): e17186 (60 zdrowych doros\u0142ych z \u0142agodnym stresem i \u0142agodnymi objawami l\u0119kowymi (HAM-A 6\u201317 pkt), 240 mg ekstraktu z 35% glikozyd\u00f3w witanolidowych raz dziennie po kolacji przez 60 dni; wi\u0119kszy spadek porannego kortyzolu ni\u017c w grupie placebo, ni\u017cszy wynik HAM-A, DASS-21 bez istotnej r\u00f3\u017cnicy). DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1097\/MD.0000000000017186\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10.1097\/MD.0000000000017186<\/a><\/li>\n<li>Salve J., Pate S., Debnath K., Langade D., 2019, <em>Adaptogenic and Anxiolytic Effects of Ashwagandha Root Extract in Healthy Adults: A Double-blind, Randomized, Placebo-controlled Clinical Study<\/em>, Cureus 11(12): e6466 (60 doros\u0142ych z PSS powy\u017cej 20, ekstrakt z korzenia 250 mg lub 600 mg na dob\u0119 albo placebo przez 8 tygodni; ni\u017cszy kortyzol w surowicy i ni\u017cszy wynik PSS przy obu dawkach). DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.7759\/cureus.6466\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10.7759\/cureus.6466<\/a><\/li>\n<li>Albalawi A.A., 2025, <em>Dual impact of Ashwagandha: Significant cortisol reduction but no effects on perceived stress \u2013 A systematic review and meta-analysis<\/em>, Nutrition and Health 31(4): 1395\u20131408 (metaanaliza bada\u0144 z randomizacj\u0105: 7 bada\u0144 z kortyzolem i 6 ze skal\u0105 PSS, 488 uczestnik\u00f3w, dawki od 250 mg na dob\u0119, co najmniej 2 tygodnie; kortyzol ni\u017cszy o 1,16 \u00b5g\/dl, brak istotnej zmiany PSS). DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1177\/02601060251363647\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10.1177\/02601060251363647<\/a><\/li>\n<li>Cheah K.L., Norhayati M.N., Husniati Yaacob L., Abdul Rahman R., 2021, <em>Effect of Ashwagandha (Withania somnifera) extract on sleep: A systematic review and meta-analysis<\/em>, PLoS One 16(9): e0257843 (5 bada\u0144 z randomizacj\u0105, 400 doros\u0142ych; ma\u0142y, istotny wp\u0142yw na og\u00f3ln\u0105 ocen\u0119 snu, wyra\u017aniejszy przy bezsenno\u015bci, dawce co najmniej 600 mg na dob\u0119 i czasie co najmniej 8 tygodni; ograniczone dane o bezpiecze\u0144stwie). DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1371\/journal.pone.0257843\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10.1371\/journal.pone.0257843<\/a><\/li>\n<li>Wankhede S., Langade D., Joshi K., Sinha S.R., Bhattacharyya S., 2015, <em>Examining the effect of Withania somnifera supplementation on muscle strength and recovery: a randomized controlled trial<\/em>, Journal of the International Society of Sports Nutrition 12: 43 (57 m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn z niewielkim sta\u017cem treningu si\u0142owego, 300 mg ekstraktu z korzenia dwa razy dziennie przez 8 tygodni treningu; wi\u0119kszy przyrost wyniku w wyciskaniu na \u0142awce: 46,0 kg wobec 26,4 kg w grupie placebo). DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1186\/s12970-015-0104-9\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10.1186\/s12970-015-0104-9<\/a><\/li>\n<li>Bonilla D.A., Moreno Y., Gho C., Petro J.L., Odriozola-Mart\u00ednez A., Kreider R.B., 2021, <em>Effects of Ashwagandha (Withania somnifera) on Physical Performance: Systematic Review and Bayesian Meta-Analysis<\/em>, Journal of Functional Morphology and Kinesiology 6(1): 20 (13 bada\u0144 na zdrowych osobach, 12 w metaanalizie, protoko\u0142y 120\u20131 250 mg na dob\u0119, r\u00f3\u017cne ekstrakty, w badaniach wydolno\u015bci tlenowej 8\u201324 tygodnie i 330\u20131 000 mg na dob\u0119; wynik korzystniejszy ni\u017c placebo dla si\u0142y i mocy, wydolno\u015bci oraz zm\u0119czenia i regeneracji; potrzeba bada\u0144 u sportowc\u00f3w). DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/jfmk6010020\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10.3390\/jfmk6010020<\/a><\/li>\n<li>Hill E.E., Zack E., Battaglini C., Viru M., Viru A., Hackney A.C., 2008, <em>Exercise and circulating cortisol levels: the intensity threshold effect<\/em>, Journal of Endocrinological Investigation 31(7): 587\u2013591 (12 umiarkowanie wytrenowanych m\u0119\u017cczyzn, 30 minut wysi\u0142ku przy 40%, 60% i 80% VO2max; zmiana kortyzolu +5,7%, +39,9% i +83,1%). DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/BF03345606\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10.1007\/BF03345606<\/a><\/li>\n<li>Moyers S.A., Hagger M.S., 2023, <em>Physical activity and cortisol regulation: A meta-analysis<\/em>, Biological Psychology 179: 108548 (metaanaliza bada\u0144 nad aktywno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105 i dobowym profilem kortyzolu; wi\u0119ksza aktywno\u015b\u0107 wi\u0105za\u0142a si\u0119 z nieco bardziej stromym dobowym spadkiem kortyzolu, r = \u22120,043; bez r\u00f3\u017cnicy w reakcji kortyzolu na przebudzenie). DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.biopsycho.2023.108548\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10.1016\/j.biopsycho.2023.108548<\/a><\/li>\n<li>Caplin A., Chen F.S., Beauchamp M.R., Puterman E., 2021, <em>The effects of exercise intensity on the cortisol response to a subsequent acute psychosocial stressor<\/em>, Psychoneuroendocrinology 131: 105336 (83 zdrowych m\u0119\u017cczyzn, 30 minut na bie\u017cni przy 30%, 50% lub 70% rezerwy t\u0119tna, test stresu spo\u0142ecznego po 45 minutach; po wysi\u0142ku 70% s\u0142absza reakcja kortyzolu na stres i szybszy powr\u00f3t do poziomu wyj\u015bciowego). DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.psyneuen.2021.105336\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10.1016\/j.psyneuen.2021.105336<\/a><\/li>\n<li>Chen Y., Xu W., Chen Y. i wsp., 2024, <em>The effect of acute sleep deprivation on cortisol level: a systematic review and meta-analysis<\/em>, Endocrine Journal 71(8): 753\u2013765 (24 badania ostrego niedoboru snu; brak istotnej r\u00f3\u017cnicy kortyzolu wzgl\u0119dem prawid\u0142owego snu, istotny wynik w podgrupach: badania z oznaczeniem w surowicy i badania z wielokrotnym pomiarem kortyzolu). DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1507\/endocrj.EJ23-0714\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10.1507\/endocrj.EJ23-0714<\/a><\/li>\n<li>Olsson E.M., von Sch\u00e9ele B., Panossian A.G., 2009, <em>A randomised, double-blind, placebo-controlled, parallel-group study of the standardised extract SHR-5 of the roots of Rhodiola rosea in the treatment of subjects with stress-related fatigue<\/em>, Planta Medica 75(2): 105\u2013112 (60 os\u00f3b w wieku 20\u201355 lat z zespo\u0142em zm\u0119czenia zwi\u0105zanym ze stresem, 576 mg ekstraktu SHR-5 dziennie przez 28 dni; poprawa w skali wypalenia i te\u015bcie uwagi, s\u0142absza reakcja kortyzolu na przebudzenie wzgl\u0119dem placebo). DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1055\/s-0028-1088346\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10.1055\/s-0028-1088346<\/a><\/li>\n<li>Sharma A.K., Basu I., Singh S., 2018, <em>Efficacy and Safety of Ashwagandha Root Extract in Subclinical Hypothyroid Patients: A Double-Blind, Randomized Placebo-Controlled Trial<\/em>, Journal of Alternative and Complementary Medicine 24(3): 243\u2013248 (50 os\u00f3b w wieku 18\u201350 lat z subkliniczn\u0105 niedoczynno\u015bci\u0105 tarczycy, 600 mg ekstraktu z korzenia dziennie albo placebo przez 8 tygodni; istotne zmiany TSH, T3 i T4 wzgl\u0119dem placebo). DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1089\/acm.2017.0183\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10.1089\/acm.2017.0183<\/a><\/li>\n<li>Bj\u00f6rnsson H.K., Bj\u00f6rnsson E.S., Avula B. i wsp., 2020, <em>Ashwagandha-induced liver injury: A case series from Iceland and the US Drug-Induced Liver Injury Network<\/em>, Liver International 40(4): 825\u2013829 (5 pacjent\u00f3w w wieku 21\u201362 lat; \u017c\u00f3\u0142taczka po 2\u201312 tygodniach stosowania, uszkodzenie cholestatyczne lub mieszane, bez niewydolno\u015bci w\u0105troby, normalizacja wynik\u00f3w u 4 os\u00f3b w 1\u20135 miesi\u0119cy; 4 osoby bra\u0142y inne suplementy, u 1 mo\u017cliwy udzia\u0142 r\u00f3\u017ce\u0144ca). DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1111\/liv.14393\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10.1111\/liv.14393<\/a><\/li>\n<li>Philips C.A., Valsan A., Theruvath A.H. i wsp., 2023, <em>Ashwagandha-induced liver injury \u2013 A case series from India and literature review<\/em>, Hepatology Communications 7(10): e0270 (8 pacjent\u00f3w z uszkodzeniem w\u0105troby po preparatach jednosk\u0142adnikowych; 5 z przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105 w\u0105troby, 3 zgony w tej grupie; obraz g\u0142\u00f3wnie cholestatyczny). DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1097\/HC9.0000000000000270\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10.1097\/HC9.0000000000000270<\/a><\/li>\n<li>Bundesinstitut f\u00fcr Risikobewertung (BfR), 2024, <em>Ashwagandha: food supplements with potential health risks<\/em>, Communication 39\/2024 z 10 wrze\u015bnia 2024 r. (stanowisko instytutu: dzieci, kobiety w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105ce oraz osoby z chorob\u0105 w\u0105troby nie powinny stosowa\u0107 suplement\u00f3w z ashwagandh\u0105; zg\u0142aszane dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane, mo\u017cliwe interakcje z lekami, brak wyznaczonego bezpiecznego poziomu spo\u017cycia). <a href=\"https:\/\/www.bfr.bund.de\/cm\/349\/ashwagandha-food-supplements-with-potential-health-risks.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">bfr.bund.de<\/a><\/li>\n<li>Zesp\u00f3\u0142 do spraw Suplement\u00f3w Diety przy G\u0142\u00f3wnym Inspektorze Sanitarnym, 2020, <em>Uchwa\u0142a nr 7\/2020 \u2013 Withania somnifera (L.) Dunal<\/em> (sproszkowany korze\u0144 poni\u017cej 3 g na dob\u0119; najwy\u017cej 10 mg witanolid\u00f3w w zalecanej dziennej porcji; ostrze\u017cenie: nie stosowa\u0107 z lekami uspokajaj\u0105cymi, nasennymi i przeciwpadaczkowymi, u dzieci, kobiet w ci\u0105\u017cy i w trakcie laktacji). <a href=\"https:\/\/www.gov.pl\/web\/gis\/zespol-do-spraw-suplementow-diety\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">gov.pl<\/a><\/li>\n<li>Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) nr 432\/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiaj\u0105ce wykaz dopuszczonych o\u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych dotycz\u0105cych \u017cywno\u015bci, innych ni\u017c o\u015bwiadczenia odnosz\u0105ce si\u0119 do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (o\u015bwiadczenia dla magnezu, witaminy B6 i melatoniny z warunkami stosowania; brak o\u015bwiadczenia dla ashwagandhy). <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/legal-content\/PL\/TXT\/?uri=CELEX:32012R0432\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">eur-lex.europa.eu<\/a><\/li>\n<li>Drugs and Lactation Database (LactMed\u00ae), National Institute of Child Health and Human Development, 2006\u2013, <em>Withania<\/em>, aktualizacja 15 grudnia 2024 (brak danych o przenikaniu do mleka oraz o bezpiecze\u0144stwie dla matki karmi\u0105cej i dziecka; zalecenie unikania, zw\u0142aszcza przy karmieniu noworodka lub wcze\u015bniaka; w\u015br\u00f3d okazjonalnych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych sedacja). <a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/books\/NBK501905\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li>Anuththara T., Amin S.S., Sebastiampillai B., 2025, <em>Parasomnia, Acute Confusion, and Transient Amnesia Temporally Associated With Ashwagandha Ingestion<\/em>, Cureus 17(10): e95438 (opis przypadku: 40-letni m\u0119\u017cczyzna, jednego dnia 250 mg ekstraktu, nast\u0119pnego dnia przed snem 500 mg; oko\u0142o 23 godzin snu, dezorientacja i niepami\u0119\u0107, powr\u00f3t do stanu wyj\u015bciowego do 3. doby hospitalizacji; ocena zwi\u0105zku: prawdopodobny, Naranjo 7, bez ponownej ekspozycji, sk\u0142ad preparatu niezweryfikowany). DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.7759\/cureus.95438\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10.7759\/cureus.95438<\/a><\/li>\n<li>Kamal H.I., Patel K., Brdak A., Heffernan J., Ahmad N., 2022, <em>Ashwagandha as a Unique Cause of Thyrotoxicosis Presenting With Supraventricular Tachycardia<\/em>, Cureus 14(3): e23494 (opis przypadku: 73-letnia kobieta z chorob\u0105 Hashimoto stosuj\u0105ca ekstrakt z korzenia ashwagandhy zamiast lewotyroksyny; cz\u0119stoskurcz nadkomorowy i zahamowane TSH, ust\u0105pienie objaw\u00f3w po odstawieniu; dawka i sk\u0142ad preparatu nieznane). DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.7759\/cureus.23494\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10.7759\/cureus.23494<\/a><\/li>\n<li>Hayashi M., Hamada H., Azuma S., Hayashi K., 2024, <em>Painless Thyroiditis by Withania somnifera (Ashwagandha)<\/em>, Cureus 16(3): e55352 (opis przypadku: 47-letni m\u0119\u017cczyzna po oko\u0142o dw\u00f3ch miesi\u0105cach przyjmowania ekstraktu; podwy\u017cszone FT3 i FT4 przy TSH 0,001 \u00b5IU\/ml, rozpoznanie bezbolesnego zapalenia tarczycy, ust\u0105pienie objaw\u00f3w po odstawieniu; dawki nie podano). DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.7759\/cureus.55352\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">10.7759\/cureus.55352<\/a><\/li>\n<li>Scientific Committee on Food, EFSA, 2006, <em>Tolerable Upper Intake Levels for Vitamins and Minerals<\/em>, rozdzia\u0142 Magnesium (UL 250 mg magnezu na dob\u0119 z \u0142atwo dysocjuj\u0105cych soli magnezu i tlenku w suplementach, wodzie i \u017cywno\u015bci wzbogacanej, bez magnezu naturalnie obecnego w \u017cywno\u015bci). <a href=\"https:\/\/www.efsa.europa.eu\/sites\/default\/files\/efsa_rep\/blobserver_assets\/ndatolerableuil.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">efsa.europa.eu<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<p class=\"article-author\">Tre\u015b\u0107 opracowana na podstawie wymienionych publikacji naukowych, stanowisk instytucji, akt\u00f3w prawnych i kart produkt\u00f3w promaker.eu (stan na 31.10.2026). W razie w\u0105tpliwo\u015bci skonsultuj si\u0119 z lekarzem lub farmaceut\u0105.<\/p>\n<p class=\"notka-ai\"><small>Grafika g\u0142\u00f3wna tego artyku\u0142u zosta\u0142a przygotowana z pomoc\u0105 sztucznej inteligencji (AI). Zdj\u0119cia produkt\u00f3w pochodz\u0105 ze sklepu promaker.eu.<\/small><\/p>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Badania nie wskazuj\u0105, czy ashwagandh\u0119 lepiej bra\u0107 rano, czy wieczorem, dlatego por\u0119 dobierz wed\u0142ug instrukcji produktu i w\u0142asnej tolerancji; karta Promaker Ashwagandha PRO+ dopuszcza obie&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":575,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-92","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-suplementacja"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ashwagandha i adaptogeny \u2014 kiedy i jak stosowa\u0107 - Promaker<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Rano czy wieczorem, ile mg ekstraktu i witanolid\u00f3w, co badania m\u00f3wi\u0105 o kortyzolu przy treningu i kto nie powinien bra\u0107 ashwagandhy. Tabela dawek, \u017ar\u00f3d\u0142a.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/promaker.eu\/blog\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ashwagandha i adaptogeny \u2014 kiedy i jak stosowa\u0107 - Promaker\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Rano czy wieczorem, ile mg ekstraktu i witanolid\u00f3w, co badania m\u00f3wi\u0105 o kortyzolu przy treningu i kto nie powinien bra\u0107 ashwagandhy. Tabela dawek, \u017ar\u00f3d\u0142a.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/promaker.eu\/blog\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Promaker - Blog\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100057039476744\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-12-31T09:20:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-11-01T04:49:44+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/ashwagandha-kiedy-brac-okladka-b83c7759.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2400\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1350\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Zesp\u00f3\u0142 Ekspert\u00f3w ProMaker\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Zesp\u00f3\u0142 Ekspert\u00f3w ProMaker\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"34 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Zesp\u00f3\u0142 Ekspert\u00f3w ProMaker\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0697f74cfa37f88159c9608719a778df\"},\"headline\":\"Ashwagandha i adaptogeny \u2014 kiedy i jak stosowa\u0107\",\"datePublished\":\"2025-12-31T09:20:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-11-01T04:49:44+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\\\/\"},\"wordCount\":6774,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/ashwagandha-kiedy-brac-okladka-b83c7759.webp\",\"articleSection\":[\"Suplementacja\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\\\/\",\"name\":\"Ashwagandha i adaptogeny \u2014 kiedy i jak stosowa\u0107 - Promaker\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/ashwagandha-kiedy-brac-okladka-b83c7759.webp\",\"datePublished\":\"2025-12-31T09:20:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-11-01T04:49:44+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0697f74cfa37f88159c9608719a778df\"},\"description\":\"Rano czy wieczorem, ile mg ekstraktu i witanolid\u00f3w, co badania m\u00f3wi\u0105 o kortyzolu przy treningu i kto nie powinien bra\u0107 ashwagandhy. Tabela dawek, \u017ar\u00f3d\u0142a.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/ashwagandha-kiedy-brac-okladka-b83c7759.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/ashwagandha-kiedy-brac-okladka-b83c7759.webp\",\"width\":2400,\"height\":1350,\"caption\":\"Wieczorny st\u00f3\u0142 po treningu: korze\u0144 i proszek ashwagandhy, herbata, r\u0119cznik i paski; obok Ashwagandha PRO+\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ashwagandha i adaptogeny \u2014 kiedy i jak stosowa\u0107\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/\",\"name\":\"Promaker - Blog\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0697f74cfa37f88159c9608719a778df\",\"name\":\"Zesp\u00f3\u0142 Ekspert\u00f3w ProMaker\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/wp-content\\\/themes\\\/promaker-blog\\\/assets\\\/img\\\/avatar-team.png\",\"url\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/wp-content\\\/themes\\\/promaker-blog\\\/assets\\\/img\\\/avatar-team.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/wp-content\\\/themes\\\/promaker-blog\\\/assets\\\/img\\\/avatar-team.png\",\"caption\":\"Zesp\u00f3\u0142 Ekspert\u00f3w ProMaker\"},\"description\":\"Redakcja bloga ProMaker \u2013 zesp\u00f3\u0142 polskiego producenta suplement\u00f3w PROMAKER. Piszemy w oparciu o etykiety produkt\u00f3w, badania naukowe i do\u015bwiadczenie z si\u0142owni.\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/promaker.eu\\\/blog\\\/author\\\/zespol-promaker\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ashwagandha i adaptogeny \u2014 kiedy i jak stosowa\u0107 - Promaker","description":"Rano czy wieczorem, ile mg ekstraktu i witanolid\u00f3w, co badania m\u00f3wi\u0105 o kortyzolu przy treningu i kto nie powinien bra\u0107 ashwagandhy. Tabela dawek, \u017ar\u00f3d\u0142a.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Ashwagandha i adaptogeny \u2014 kiedy i jak stosowa\u0107 - Promaker","og_description":"Rano czy wieczorem, ile mg ekstraktu i witanolid\u00f3w, co badania m\u00f3wi\u0105 o kortyzolu przy treningu i kto nie powinien bra\u0107 ashwagandhy. Tabela dawek, \u017ar\u00f3d\u0142a.","og_url":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\/","og_site_name":"Promaker - Blog","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100057039476744","article_published_time":"2025-12-31T09:20:00+00:00","article_modified_time":"2026-11-01T04:49:44+00:00","og_image":[{"width":2400,"height":1350,"url":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/ashwagandha-kiedy-brac-okladka-b83c7759.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Zesp\u00f3\u0142 Ekspert\u00f3w ProMaker","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Zesp\u00f3\u0142 Ekspert\u00f3w ProMaker","Szacowany czas czytania":"34 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\/"},"author":{"name":"Zesp\u00f3\u0142 Ekspert\u00f3w ProMaker","@id":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/#\/schema\/person\/0697f74cfa37f88159c9608719a778df"},"headline":"Ashwagandha i adaptogeny \u2014 kiedy i jak stosowa\u0107","datePublished":"2025-12-31T09:20:00+00:00","dateModified":"2026-11-01T04:49:44+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\/"},"wordCount":6774,"image":{"@id":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/ashwagandha-kiedy-brac-okladka-b83c7759.webp","articleSection":["Suplementacja"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\/","url":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\/","name":"Ashwagandha i adaptogeny \u2014 kiedy i jak stosowa\u0107 - Promaker","isPartOf":{"@id":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/ashwagandha-kiedy-brac-okladka-b83c7759.webp","datePublished":"2025-12-31T09:20:00+00:00","dateModified":"2026-11-01T04:49:44+00:00","author":{"@id":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/#\/schema\/person\/0697f74cfa37f88159c9608719a778df"},"description":"Rano czy wieczorem, ile mg ekstraktu i witanolid\u00f3w, co badania m\u00f3wi\u0105 o kortyzolu przy treningu i kto nie powinien bra\u0107 ashwagandhy. Tabela dawek, \u017ar\u00f3d\u0142a.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/promaker.eu\/blog\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\/#primaryimage","url":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/ashwagandha-kiedy-brac-okladka-b83c7759.webp","contentUrl":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/ashwagandha-kiedy-brac-okladka-b83c7759.webp","width":2400,"height":1350,"caption":"Wieczorny st\u00f3\u0142 po treningu: korze\u0144 i proszek ashwagandhy, herbata, r\u0119cznik i paski; obok Ashwagandha PRO+"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/ashwagandha-adaptogeny-kiedy-jak-stosowac\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ashwagandha i adaptogeny \u2014 kiedy i jak stosowa\u0107"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/#website","url":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/","name":"Promaker - Blog","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/#\/schema\/person\/0697f74cfa37f88159c9608719a778df","name":"Zesp\u00f3\u0142 Ekspert\u00f3w ProMaker","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-content\/themes\/promaker-blog\/assets\/img\/avatar-team.png","url":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-content\/themes\/promaker-blog\/assets\/img\/avatar-team.png","contentUrl":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-content\/themes\/promaker-blog\/assets\/img\/avatar-team.png","caption":"Zesp\u00f3\u0142 Ekspert\u00f3w ProMaker"},"description":"Redakcja bloga ProMaker \u2013 zesp\u00f3\u0142 polskiego producenta suplement\u00f3w PROMAKER. Piszemy w oparciu o etykiety produkt\u00f3w, badania naukowe i do\u015bwiadczenie z si\u0142owni.","sameAs":["https:\/\/promaker.eu\/"],"url":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/author\/zespol-promaker\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=92"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1463,"href":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92\/revisions\/1463"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/575"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=92"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=92"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=92"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}