{"id":355,"date":"2026-10-03T14:51:50","date_gmt":"2026-10-03T12:51:50","guid":{"rendered":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/?p=355"},"modified":"2026-10-03T21:44:06","modified_gmt":"2026-10-03T19:44:06","slug":"l-karnityna-dawkowanie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/promaker.eu\/blog\/l-karnityna-dawkowanie\/","title":{"rendered":"L-karnityna: ile bra\u0107, kiedy i czego si\u0119 po niej spodziewa\u0107?"},"content":{"rendered":"
\n

Jedna tabletka Promaker L-Carnitine dziennie to wed\u0142ug karty 680 mg L-karnityny (z 1000 mg L-winianu), a producent zaleca j\u0105 30\u201360 minut przed treningiem albo rano do \u015bniadania [1].<\/strong> W badaniach stosowano wi\u0119ksze dawki, od 1 do 4 g dziennie przez 12\u201324 tygodnie, cz\u0119sto jako mas\u0119 soli, a badania por\u00f3wnuj\u0105cego pory przyj\u0119cia nie znale\u017ali\u015bmy [2]. W rejestrze UE nie ma zatwierdzonego o\u015bwiadczenia zdrowotnego dla L-karnityny [3], wi\u0119c nie obiecujemy spalania t\u0142uszczu ani wydolno\u015bci, a z opisanych bada\u0144 nie da si\u0119 przewidzie\u0107 efektu jednej tabletki tego produktu. Wyniki bada\u0144 razem z populacjami i ograniczeniami opisujemy ni\u017cej, a kart\u0119, porcj\u0119 i cen\u0119 znajdziesz zaraz po tym akapicie.<\/p>\n

L-Carnitine Promaker: ile w tabletce jest czystej L-karnityny?<\/h2>\n

Opisujemy produkty sklepu Promaker<\/a> wed\u0142ug ich kart z 3.10.2026, a wszystkie preparaty tej grupy znajdziesz w kategorii L-karnityna<\/a>. Promaker L-Carnitine to tabletki z L-winianem L-karnityny: jedna tabletka (porcja) zawiera 1000 mg L-winianu, co wed\u0142ug karty odpowiada 680 mg czystej L-karnityny, a opakowanie ma 60 porcji [1]. Cena z karty to 39,99 z\u0142, wi\u0119c porcja kosztuje oko\u0142o 0,67 z\u0142 (39,99 z\u0142 podzielone przez 60), a 1000 mg czystej L-karnityny oko\u0142o 0,98 z\u0142 (39,99 z\u0142 podzielone przez 40,8 g w opakowaniu) [1].<\/p>\n

\n \n \"Odchudzanie <\/a>\n
\n

\n \n Odchudzanie L-karnityna Promaker L-Carnitine 60tab <\/a>\n <\/h4>\n
\n 39,99 z\u0142<\/span> <\/div>\n \n <\/svg>Kup teraz<\/span>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div>\n \n

Przelicznik 680 do 1000 zgadza si\u0119 z mas\u0105 cz\u0105steczkow\u0105: L-winian L-karnityny w proporcji dw\u00f3ch cz\u0105steczek karnityny na jedn\u0105 cz\u0105steczk\u0119 kwasu winowego wa\u017cy 472,5 g\/mol, a dwie cz\u0105steczki L-karnityny to 322,4 g\/mol, czyli 68,2% [4]. Karta nie podaje, czy w tabletce jest ta w\u0142a\u015bnie s\u00f3l 2:1, wi\u0119c to sprawdzenie arytmetyczne, a nie analiza produktu. Producent zaleca jedn\u0105 tabletk\u0119 dziennie i zastrzega, \u017ce nie wolno przekracza\u0107 porcji [1].<\/p>\n

Kt\u00f3ry produkt Promaker z L-karnityn\u0105 do kogo?<\/h2>\n

Tabela zestawia dwa produkty z L-karnityn\u0105, kt\u00f3re 3.10.2026 by\u0142y aktywne i na stanie. Wyb\u00f3r opieramy na sk\u0142adzie, porcji i cenie, a nie na efekcie L-karnityny, bo go nie potwierdzono o\u015bwiadczeniem UE.<\/p>\n

Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n
Produkty Promaker z L-karnityn\u0105: sk\u0142ad dziennej porcji, cena i dla kogo (odczyt 3.10.2026)<\/caption>\n
Produkt<\/th>\nL-karnityna w porcji dziennej<\/th>\nOpakowanie i porcje<\/th>\nCena<\/th>\nCena porcji<\/th>\nDla kogo<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
L-Carnitine 60 tabl.<\/a> (ID 9)<\/td>\n1 tabletka: 1000 mg L-winianu, w tym 680 mg L-karnityny [1]<\/td>\n60 tabletek, 60 porcji [1]<\/td>\n39,99 z\u0142<\/td>\n0,67 z\u0142 (miesi\u0105c: ok. 20 z\u0142)<\/td>\nDla osoby doros\u0142ej, kt\u00f3ra chce samej L-karnityny, bez kofeiny i innych sk\u0142adnik\u00f3w czynnych, w jednej tabletce dziennie<\/td>\n<\/tr>\n
Zestaw na Redukcj\u0119: Super Fat Burner Extreme 90 tabl. + L-Carnitine 60 tabl.<\/a> (ID 134)<\/td>\n580 mg L-karnityny z 3 tabletek Super Fat Burner Extreme (850 mg L-winianu) plus 680 mg z jednej tabletki L-Carnitine, razem 1260 mg (1850 mg L-winianu) [5]<\/td>\nDwa opakowania; Super Fat Burner Extreme na 30 dni przy 3 tabletkach dziennie [5]<\/td>\n93,10 z\u0142<\/td>\nNie liczymy: porcje obu produkt\u00f3w maj\u0105 r\u00f3\u017cn\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107<\/td>\nDla osoby doros\u0142ej bez przeciwwskaza\u0144 do kofeiny (oko\u0142o 132 mg dziennie z Super Fat Burner Extreme), kt\u00f3ra \u015bwiadomie chce zestawu i zna przeciwwskazania z karty [5]<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n

Zestaw ma sens tylko wtedy, gdy zale\u017cy ci r\u00f3wnie\u017c na produkcie z kofein\u0105, bo to on odr\u00f3\u017cnia go od samej tabletki L-karnityny. Karta zestawu wyklucza go dla dzieci, kobiet w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105cych piersi\u0105, a tak\u017ce dla os\u00f3b z chorobami uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia (nadci\u015bnienie, choroba wie\u0144cowa, arytmia), nadczynno\u015bci\u0105 tarczycy, padaczk\u0105, zaburzeniami l\u0119kowymi, jaskr\u0105 oraz chorobami nerek i w\u0105troby, a \u0142\u0105czn\u0105 kofein\u0119 ze wszystkich \u017ar\u00f3de\u0142 zaleca ograniczy\u0107 do 400 mg dziennie [5]. Dzia\u0142ania Super Fat Burner Extreme w tym wpisie nie oceniamy, bo opisujemy L-karnityn\u0119. Sk\u0142ad spalaczy z kofein\u0105 i to, co o nich wiadomo, omawia wpis czy spalacze t\u0142uszczu dzia\u0142aj\u0105<\/a>.<\/p>\n

\n \n \"Odchudzanie <\/a>\n
\n

\n \n Odchudzanie L-karnityna Promaker L-Carnitine 60tab <\/a>\n <\/h4>\n
\n 39,99 z\u0142<\/span> <\/div>\n \n <\/svg>Kup teraz<\/span>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div>\n \n

Czym jest L-karnityna i sk\u0105d j\u0105 mamy?<\/h2>\n

L-karnityna to zwi\u0105zek podobny do aminokwas\u00f3w, kt\u00f3ry uczestniczy w transporcie d\u0142ugo\u0142a\u0144cuchowych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych do mitochondri\u00f3w podczas ich utleniania [6]. Organizm pokrywa potrzeby z diety i z w\u0142asnej syntezy, a nerki skutecznie odzyskuj\u0105 j\u0105 z moczu [7]. Du\u017co L-karnityny jest w czerwonym mi\u0119sie [8].<\/p>\n

Przyswajanie zale\u017cy od \u017ar\u00f3d\u0142a: z jedzenia wch\u0142ania si\u0119 54\u201387% L-karnityny, a z suplement\u00f3w w dawkach 0,5\u20136 g tylko 14\u201318% dawki, bo wch\u0142anianie jest wtedy g\u0142\u00f3wnie bierne, a niewch\u0142oni\u0119ta cz\u0119\u015b\u0107 rozk\u0142ada si\u0119 w jelicie grubym pod wp\u0142ywem bakterii [7]. Przegl\u0105d Evansa i Fornasiniego podaje bezwzgl\u0119dn\u0105 biodost\u0119pno\u015b\u0107 5\u201318% po doustnych dawkach 1\u20136 g [9]. Nie znamy biodost\u0119pno\u015bci konkretnej tabletki Promaker, a zawarto\u015b\u0107 na etykiecie nie oznacza ilo\u015bci wch\u0142oni\u0119tej. Osoby niejedz\u0105ce mi\u0119sa nie maj\u0105 przy tym z automatu ni\u017cszego st\u0119\u017cenia: w badaniu Koetha i wsp. z 2019 roku st\u0119\u017cenie L-karnityny na czczo by\u0142o podobne u 32 wegan i wegetarian oraz u 40 os\u00f3b jedz\u0105cych mi\u0119so [10].<\/p>\n

Ile L-karnityny bra\u0107? Dawki z bada\u0144 a porcja z etykiety<\/h2>\n

W badaniach dawki podawano jako mas\u0119 L-karnityny albo mas\u0119 soli, wi\u0119c przed por\u00f3wnaniem trzeba je sprowadzi\u0107 do jednej jednostki. Systematyczny przegl\u0105d Sawickiej i wsp. z 2020 roku obj\u0105\u0142 11 bada\u0144 na zdrowych doros\u0142ych, w kt\u00f3rych L-karnityn\u0119 przyjmowano doustnie co najmniej 12 tygodni w dawkach od 1 do 4 g dziennie [2]. Analiza dawka\u2013odpowied\u017a w metaanalizie Talenezhad i wsp. wskaza\u0142a najwi\u0119kszy efekt na mas\u0119 cia\u0142a przy oko\u0142o 2000 mg dziennie, ale tylko dla masy cia\u0142a, a nie dla wska\u017anika masy cia\u0142a (BMI), obwodu talii ani procentu tkanki t\u0142uszczowej [11]. Ocena bezpiecze\u0144stwa Hathcocka i Shao z 2006 roku wyznaczy\u0142a poziom o dobrze udokumentowanym bezpiecze\u0144stwie (observed safe level, OSL) na 2000 mg L-karnityny dziennie przy przewlek\u0142ej suplementacji, a dla wi\u0119kszych dawek uzna\u0142a dane za niewystarczaj\u0105ce do pewnego wniosku [6]. To nie jest ustalony limit UL ani zalecana porcja.<\/p>\n

Tabela przelicza dawki z bada\u0144 pierwotnych na gramy czystej L-karnityny; dla L-winianu L-karnityny u\u017cyli\u015bmy wsp\u00f3\u0142czynnika 0,68 (dwie cz\u0105steczki karnityny na jedn\u0105 cz\u0105steczk\u0119 kwasu winowego) [4].<\/p>\n

Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Dawki L-karnityny: protoko\u0142y bada\u0144, poziom OSL z oceny bezpiecze\u0144stwa i porcje Promaker<\/caption>\n
\u0179r\u00f3d\u0142o<\/th>\nDawka dzienna podana w pracy<\/th>\nCzysta L-karnityna (przeliczenie)<\/th>\nUwaga<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Wall i wsp. 2011, 24 tygodnie<\/td>\n2 g L-winianu L-karnityny z 80 g w\u0119glowodan\u00f3w, dwa razy dziennie, czyli 4 g L-winianu [12]<\/td>\noko\u0142o 2,7 g<\/td>\n14 zdrowych m\u0119\u017cczyzn w dw\u00f3ch grupach; do tego 160 g w\u0119glowodan\u00f3w dziennie<\/td>\n<\/tr>\n
Stephens i wsp. 2013, 12 tygodni<\/td>\n1,36 g L-karnityny z 80 g w\u0119glowodan\u00f3w, dwa razy dziennie [13]<\/td>\n2,72 g<\/td>\n12 m\u0119\u017cczyzn (6 i 6); do tego 160 g w\u0119glowodan\u00f3w dziennie<\/td>\n<\/tr>\n
Olek i wsp. 2019, 24 tygodnie<\/td>\n1500 mg L-winianu L-karnityny [14]<\/td>\noko\u0142o 1020 mg<\/td>\n20 zdrowych kobiet w wieku 65\u201370 lat (11 z L-karnityn\u0105, 9 z placebo)<\/td>\n<\/tr>\n
Hathcock i Shao 2006<\/td>\nPoziom OSL: 2000 mg L-karnityny dziennie o dobrze udokumentowanym bezpiecze\u0144stwie przy przewlek\u0142ym stosowaniu [6]<\/td>\n2000 mg<\/td>\nOcena bezpiecze\u0144stwa, nie limit UL ani zalecenie<\/td>\n<\/tr>\n
Promaker L-Carnitine<\/td>\n1 tabletka: 1000 mg L-winianu [1]<\/td>\n680 mg<\/td>\nPorcja z etykiety, nie przekraczaj [1]<\/td>\n<\/tr>\n
Zestaw na Redukcj\u0119 (ID 134)<\/td>\n850 mg L-winianu z Super Fat Burner Extreme i 1000 mg z L-Carnitine [5]<\/td>\n580 mg i 680 mg, razem 1260 mg<\/td>\nPorcje dziennie wed\u0142ug karty zestawu<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n

Wniosek jest prosty: porcja Promaker (680 mg) jest ni\u017csza ni\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 dawek z bada\u0144, a obie prace Wall i Stephens opisuj\u0105 protok\u00f3\u0142 z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 w\u0119glowodan\u00f3w, kt\u00f3rego jedna tabletka dziennie nie odtwarza. Dlatego wynik\u00f3w bada\u0144 nie przypisujemy produktowi i nie zalecamy przekraczania porcji z etykiety.<\/p>\n

Co m\u00f3wi\u0105 metaanalizy o masie cia\u0142a i dla kogo to badano?<\/h2>\n

Trzy metaanalizy bada\u0144 z randomizacj\u0105 pokazuj\u0105 podobny obraz: r\u00f3\u017cnica masy cia\u0142a wzgl\u0119dem grupy kontrolnej wynosi\u0142a oko\u0142o 1\u20131,3 kg na korzy\u015b\u0107 grupy z L-karnityn\u0105, ale wyniki s\u0105 niejednorodne i zale\u017c\u0105 od populacji. Nie wynika z tego, ile zyskasz po jednej tabletce Promaker.<\/p>\n

Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n
Metaanalizy L-karnityny a masa cia\u0142a: populacja, wynik i ograniczenia<\/caption>\n
Praca<\/th>\nZakres<\/th>\nWynik<\/th>\nOgraniczenia<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Pooyandjoo i wsp. 2016 [15]<\/td>\n9 bada\u0144, 911 os\u00f3b doros\u0142ych<\/td>\nR\u00f3\u017cnica masy cia\u0142a \u22121,33 kg (95% przedzia\u0142 ufno\u015bci od \u22122,09 do \u22120,57); BMI \u22120,47 kg\/m\u00b2 (od \u22120,88 do \u22120,05)<\/td>\nMetaregresja: wielko\u015b\u0107 spadku mala\u0142a wraz z czasem przyjmowania (p = 0,002)<\/td>\n<\/tr>\n
Talenezhad i wsp. 2020 [11]<\/td>\n37 bada\u0144, 2292 osoby doros\u0142e (dawki i czas interwencji nie s\u0105 podane w abstrakcie)<\/td>\nMasa cia\u0142a \u22121,21 kg (95% przedzia\u0142 ufno\u015bci od \u22121,73 do \u22120,68), BMI \u22120,24 kg\/m\u00b2 (od \u22120,37 do \u22120,10), masa t\u0142uszczowa \u22122,08 kg (od \u22123,44 do \u22120,72)<\/td>\nPo ograniczeniu analizy do bada\u0144 wysokiej jako\u015bci potwierdzono tylko wp\u0142yw na mas\u0119 cia\u0142a; bez istotnego wp\u0142ywu na obw\u00f3d talii i procent tkanki t\u0142uszczowej; efekt najwyra\u017aniejszy u os\u00f3b z nadwag\u0105 lub oty\u0142o\u015bci\u0105<\/td>\n<\/tr>\n
Askarpour i wsp. 2020 [16]<\/td>\n43 badania, doro\u015bli z nadwag\u0105 i oty\u0142o\u015bci\u0105 oraz inne grupy, m.in. dializowani; mediana czasu ok. 3 miesi\u0119cy wed\u0142ug opisu w przegl\u0105dzie Sawickiej [2]<\/td>\nMasa cia\u0142a \u22121,129 kg (95% przedzia\u0142 ufno\u015bci od \u22121,590 do \u22120,669), BMI \u22120,359 kg\/m\u00b2 (od \u22120,552 do \u22120,167), masa t\u0142uszczowa \u22121,158 kg (od \u22121,763 do \u22120,554)<\/td>\nNiejednorodno\u015b\u0107 wynik\u00f3w (I\u00b2 = 63,4% dla masy cia\u0142a); efekt tylko u os\u00f3b z nadwag\u0105 i oty\u0142o\u015bci\u0105, a masa cia\u0142a i BMI spada\u0142y przy \u0142\u0105czeniu z innymi zmianami stylu \u017cycia; bez istotnej zmiany obwodu talii i procentu tkanki t\u0142uszczowej<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n

Dla osoby, kt\u00f3ra trenuje i ma prawid\u0142ow\u0105 mas\u0119 cia\u0142a, te wyniki maj\u0105 ograniczone znaczenie: w analizie Askarpour i wsp. efekt dotyczy\u0142 os\u00f3b z nadwag\u0105 i oty\u0142o\u015bci\u0105, a wed\u0142ug przegl\u0105du Sawickiej i wsp. podgrupa z BMI poni\u017cej 25 kg\/m\u00b2 nie wykaza\u0142a istotnego wp\u0142ywu na mas\u0119 cia\u0142a [2]. Nie wykazano te\u017c istotnej poprawy obwodu talii i procentu tkanki t\u0142uszczowej w \u017cadnej z dw\u00f3ch najwi\u0119kszych analiz [11][16]. Je\u015bli twoim celem jest redukcja, zacznij od kolejno\u015bci decyzji z wpis\u00f3w o tym, ile bia\u0142ka dziennie potrzebujesz, gdy trenujesz<\/a>, i o bia\u0142ku na redukcji<\/a>.<\/p>\n

Co L-karnityna robi z wysi\u0142kiem i treningiem?<\/h2>\n

W badaniu Walla i wsp. z 2011 roku 14 zdrowych m\u0119\u017cczyzn (\u015brednio 25,9 roku), podzielonych losowo na dwie grupy, przyjmowa\u0142o przez 24 tygodnie albo 2 g L-winianu L-karnityny z 80 g w\u0119glowodan\u00f3w dwa razy dziennie, albo same w\u0119glowodany. W grupie z karnityn\u0105 zawarto\u015b\u0107 karnityny w mi\u0119\u015bniach wzros\u0142a o 21% wzgl\u0119dem warto\u015bci wyj\u015bciowej, w te\u015bcie wysi\u0142kowym zu\u017cy\u0142a ona o 55% mniej glikogenu mi\u0119\u015bniowego przy 50% maksymalnego poboru tlenu ni\u017c grupa kontrolna, a praca w pr\u00f3bie wydajno\u015bciowej zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 o 11% wzgl\u0119dem punktu wyj\u015bcia, podczas gdy w kontroli si\u0119 nie zmieni\u0142a [12]. To jedno ma\u0142e badanie na m\u0142odych m\u0119\u017cczyznach i z protoko\u0142em z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 w\u0119glowodan\u00f3w.<\/p>\n

Trening sprawdzono osobno: w pracy Shannona i wsp. z 2018 roku 21 zdrowych m\u0119\u017cczyzn zacz\u0119\u0142o 24-tygodniowy trening interwa\u0142owy o wysokiej intensywno\u015bci, a 14 z nich powt\u00f3rzy\u0142o test po jego zako\u0144czeniu; cz\u0119\u015b\u0107 przyjmowa\u0142a L-karnityn\u0119 z w\u0119glowodanami. Wed\u0142ug abstraktu uczestnicy przyjmowali dwa razy dziennie 80 g w\u0119glowodan\u00f3w albo 3 g L-karnityny z w\u0119glowodanami (abstrakt nie podaje, czy to masa soli). Zawarto\u015b\u0107 wolnej karnityny w mi\u0119\u015bniach w spoczynku po 24 tygodniach by\u0142a o 30% wi\u0119ksza ni\u017c w grupie kontrolnej, ale pob\u00f3r tlenu, moc maksymalna i wykonana praca wzros\u0142y tak samo jak w grupie kontrolnej, wi\u0119c L-karnityna nie wzmocni\u0142a adaptacji do treningu ponad sam trening [17]. Z kolei w badaniu Stephensa i wsp. z 2013 roku, w kt\u00f3rym 12 m\u0119\u017cczyzn dostawa\u0142o 160 g w\u0119glowodan\u00f3w dziennie, grupa kontrolna przybra\u0142a \u015brednio 1,8 kg tkanki t\u0142uszczowej, a grupa z L-karnityn\u0105 nie zmieni\u0142a masy t\u0142uszczowej [13]. To opis braku przyrostu przy nadwy\u017cce w\u0119glowodan\u00f3w, a nie utraty t\u0142uszczu. Przegl\u0105d Sawickiej i wsp. podsumowuje, \u017ce u zdrowych os\u00f3b L-karnityna w po\u0142\u0105czeniu z w\u0119glowodanami podnosi\u0142a zawarto\u015b\u0107 karnityny w mi\u0119\u015bniach, a 24 tygodnie przyjmowania nie zmieni\u0142y si\u0142y mi\u0119\u015bniowej u zdrowych starszych kobiet [2].<\/p>\n

Kiedy bra\u0107 L-karnityn\u0119?<\/h2>\n

Nie znale\u017ali\u015bmy badania, kt\u00f3re por\u00f3wnywa\u0142oby pory dnia przyjmowania L-karnityny. Ustalono natomiast mechanizm wychwytu: w badaniu Stephensa i wsp. z 2006 roku u o\u015bmiu zdrowych m\u0119\u017cczyzn zawarto\u015b\u0107 karnityny w mi\u0119\u015bniach ros\u0142a podczas do\u017cylnego wlewu L-karnityny tylko wtedy, gdy st\u0119\u017cenie insuliny by\u0142o wysokie, a nie przy insulinie na czczo (z 22,0 do 24,7 mmol\/kg suchej masy) [18]. Dlatego protoko\u0142y z doustnym podawaniem \u0142\u0105czy\u0142y L-karnityn\u0119 z 80 g w\u0119glowodan\u00f3w [12].<\/p>\n

Karta Promaker L-Carnitine zaleca jedn\u0105 tabletk\u0119 dziennie, najlepiej 30\u201360 minut przed treningiem, a w dni bez treningu rano do \u015bniadania, a tak\u017ce przyjmowanie z lekkim posi\u0142kiem z w\u0119glowodanami [1]. To zalecenie producenta, a nie wynik badania pory przyj\u0119cia. Tabletka nie zawiera kofeiny ani innych stymulant\u00f3w wed\u0142ug karty [1], wi\u0119c wieczorne przyj\u0119cie nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z kofein\u0105; w zestawie ostatni\u0105 tabletk\u0119 Super Fat Burner Extreme karta zaleca przyj\u0105\u0107 najp\u00f3\u017aniej 6 godzin przed snem [5]. W opisanych protoko\u0142ach wyniki oceniano po 12 lub 24 tygodniach [12][13]; nie okre\u015bla to czasu dzia\u0142ania tabletki Promaker, a tolerancj\u0119 obserwuj od pierwszych dni stosowania.<\/p>\n

Bezpiecze\u0144stwo: TMAO, zapach, leki i kto powinien uwa\u017ca\u0107<\/h2>\n

Najwi\u0119kszy znak zapytania dotyczy TMAO, czyli N-tlenku trimetyloaminy. Bakterie jelitowe przekszta\u0142caj\u0105 L-karnityn\u0119 przez \u03b3-butyrobetain\u0119 w trimetyloamin\u0119 (TMA) [10], a z TMA powstaje TMAO [8]; w w\u0105trobie TMA jest zamieniana w TMAO [19]. TMAO sprzyja\u0142o mia\u017cd\u017cycy u myszy [8]. W badaniu Koetha i wsp. z 2013 roku u 2595 os\u00f3b oceniaj\u0105cych serce st\u0119\u017cenie L-karnityny w osoczu przewidywa\u0142o ryzyko zdarze\u0144 sercowo-naczyniowych tylko u os\u00f3b z jednocze\u015bnie wysokim TMAO; to obserwacja zwi\u0105zku, a nie dow\u00f3d, \u017ce suplement szkodzi [8]. W badaniu Samulaka i wsp. z 2019 roku zdrowe starsze kobiety przyjmuj\u0105ce L-karnityn\u0119 przez 24 tygodnie mia\u0142y dziesi\u0119ciokrotnie wy\u017csze st\u0119\u017cenie TMAO, a nie zmieni\u0142 si\u0119 profil lipidowy ani badane markery stanu zapalnego i mia\u017cd\u017cycy [20]. Dawka 1500 mg L-winianu dziennie by\u0142a opisana w towarzysz\u0105cej pracy Olka i wsp. o tej grupie [14]. Autorzy przegl\u0105du z 2020 roku pisz\u0105, \u017ce potrzebne s\u0105 badania d\u0142ugotrwa\u0142ego stosowania i jego wp\u0142ywu na uk\u0142ad kr\u0105\u017cenia [2]. Po podaniu znakowanej L-karnityny u wegan i wegetarian powstawa\u0142o ponad 20 razy mniej TMAO ni\u017c u os\u00f3b jedz\u0105cych mi\u0119so [10].<\/p>\n

Zapach ryby bierze si\u0119 z TMA, lotnego zwi\u0105zku o zapachu ryby, kt\u00f3ry gromadzi si\u0119 u os\u00f3b z trimetyloaminuri\u0105 [19]. Nie znale\u017ali\u015bmy w cytowanych \u017ar\u00f3d\u0142ach liczby os\u00f3b, u kt\u00f3rych pojawia si\u0119 taki zapach po suplemencie, wi\u0119c cz\u0119sto\u015bci nie podajemy; je\u015bli go zauwa\u017cysz, przerwij stosowanie i porozmawiaj z lekarzem lub farmaceut\u0105. Nie mamy te\u017c w \u017ar\u00f3d\u0142ach tego wpisu zestawienia dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych po doustnej L-karnitynie ani cz\u0119sto\u015bci dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowych, a karta ich nie opisuje [1]; to luka w naszej dokumentacji, a nie dow\u00f3d, \u017ce ich nie ma, wi\u0119c przy ka\u017cdej nowej dolegliwo\u015bci po rozpocz\u0119ciu stosowania przerwij i zapytaj lekarza lub farmaceut\u0119.<\/p>\n

Leki wymagaj\u0105 rozmowy z lekarzem. W opisie przypadku Bachmanna i Hoffmanna z 2004 roku u 33-letniego m\u0119\u017cczyzny z mechaniczn\u0105 zastawk\u0105 aortaln\u0105, leczonego acenokumarolem (\u015brednio 3,4 mg dziennie), wska\u017anik krzepni\u0119cia INR (u\u017cywany do monitorowania leczenia antagonistami witaminy K) wzr\u00f3s\u0142 do 4,65 po 10 tygodniach przyjmowania 1000 mg L-karnityny dziennie i wr\u00f3ci\u0142 do zakresu 2,4\u20132,8 po odstawieniu preparatu; autorzy nie znali mechanizmu i wskazali jedno wcze\u015bniejsze podobne doniesienie [21]. To pojedynczy przypadek, a karta wymienia leki przeciwzakrzepowe, takie jak acenokumarol, w\u015br\u00f3d powod\u00f3w do konsultacji z lekarzem [1]. W badaniu Benvengi i wsp. z 2001 roku 50 kobiet leczonych supresyjn\u0105 dawk\u0105 levotyroksyny podzielono na pi\u0119\u0107 grup po 10 os\u00f3b; w ci\u0105gu 6 miesi\u0119cy badania 2 lub 4 g L-karnityny dziennie, podawane przez 2 albo 4 miesi\u0105ce zale\u017cnie od grupy, os\u0142abia\u0142o objawy nadmiaru hormon\u00f3w tarczycy, co autorzy t\u0142umacz\u0105 dzia\u0142aniem L-karnityny jako obwodowego antagonisty hormon\u00f3w tarczycy [22]; karta wymienia choroby tarczycy w\u015br\u00f3d powod\u00f3w do konsultacji [1].<\/p>\n

Uwaga<\/strong><\/p>\n

Promaker L-Carnitine jest przeznaczony dla os\u00f3b doros\u0142ych. Choroby tarczycy lub nerek, padaczka, ci\u0105\u017ca, karmienie piersi\u0105 i przyjmowanie lek\u00f3w, zw\u0142aszcza przeciwzakrzepowych, wymagaj\u0105 konsultacji z lekarzem przed zastosowaniem [1]. Karta wskazuje mo\u017cliw\u0105 obecno\u015b\u0107 mleka, jaj, glutenu, soi, skorupiak\u00f3w, dwutlenku siarki i orzech\u00f3w [1]. Przy duszno\u015bci, obrz\u0119ku j\u0119zyka lub gard\u0142a albo omdleniu po przyj\u0119ciu suplementu natychmiast wezwij pomoc pod numerem 112. Przy l\u017cejszych objawach, takich jak wysypka, b\u00f3l brzucha lub zawroty g\u0142owy, przerwij stosowanie i skontaktuj si\u0119 z lekarzem.<\/p>\n<\/div>\n

Dla kogo L-karnityna ma sens, a kto mo\u017ce odpu\u015bci\u0107?<\/h2>\n

Je\u015bli zdecydowa\u0142e\u015b si\u0119 suplementowa\u0107 L-karnityn\u0119, tabletka Promaker L-Carnitine pozwala wybra\u0107 preparat bez kofeiny, z deklarowanymi 680 mg L-karnityny w jednej tabletce i cen\u0105 porcji oko\u0142o 0,67 z\u0142; stosuj porcj\u0119 producenta i uwzgl\u0119dnij ostrze\u017cenia z karty [1]. Je\u015bli dopiero zaczynasz trenowa\u0107, L-karnityna nie jest pierwszym zakupem; kolejno\u015b\u0107 suplement\u00f3w na start opisujemy we wpisie o tym, jakie suplementy wybra\u0107 na pocz\u0105tek na si\u0142owni<\/a>. Je\u015bli na redukcji rozwa\u017casz te\u017c kreatyn\u0119, o jej wp\u0142ywie na mas\u0119 cia\u0142a piszemy w artykule czy po kreatynie si\u0119 tyje<\/a>, a o innym sk\u0142adniku z mieszanymi wynikami bada\u0144 we wpisie o tym, co daje cytrulina<\/a>. Poni\u017cej 18. roku \u017cycia tabletka nie jest przeznaczona (karta: dla os\u00f3b doros\u0142ych) [1]. W ci\u0105\u017cy i w czasie karmienia piersi\u0105 nie zaczynaj stosowania bez konsultacji z lekarzem [1], a zestawu z Super Fat Burner Extreme w tych okresach nie stosuj [5]. Przy lekach przeciwzakrzepowych, chorobach tarczycy lub nerek skonsultuj si\u0119 z lekarzem przed zakupem [1].<\/p>\n

\n

Najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n

Czy L-karnityna spala t\u0142uszcz?<\/h3>\n

Nie ma zatwierdzonego o\u015bwiadczenia UE, \u017ce L-karnityna spala t\u0142uszcz lub przyspiesza odchudzanie [3]. Jej rol\u0105 w organizmie jest transport kwas\u00f3w t\u0142uszczowych do mitochondri\u00f3w [6], ale ta funkcja fizjologiczna nie dowodzi, \u017ce przyjmowanie suplementu zwi\u0119ksza spalanie t\u0142uszczu. Wyniki bada\u0144 i ich ograniczenia omawiamy w sekcji o metaanalizach.<\/p>\n

Czy L-karnityn\u0119 mo\u017cna bra\u0107 na noc?<\/h3>\n

Brak bada\u0144, kt\u00f3re por\u00f3wnywa\u0142yby por\u0119 dnia. Tabletka Promaker L-Carnitine nie zawiera kofeiny wed\u0142ug karty [1]; zestaw zawiera Super Fat Burner Extreme z kofein\u0105, kt\u00f3rego ostatni\u0105 tabletk\u0119 karta zaleca przyj\u0105\u0107 najp\u00f3\u017aniej 6 godzin przed snem [5].<\/p>\n

Czy wegetarianie i weganie powinni suplementowa\u0107 L-karnityn\u0119?<\/h3>\n

Samo niejedzenie mi\u0119sa nie jest wskazaniem: st\u0119\u017cenie L-karnityny na czczo by\u0142o podobne u wegan i wegetarian oraz u os\u00f3b jedz\u0105cych mi\u0119so [10]. Decyzj\u0119 o suplementacji przy diecie ro\u015blinnej podejmij po ocenie diety z lekarzem lub dietetykiem.<\/p>\n

Ile starcza jedno opakowanie i ile kosztuje miesi\u0105c?<\/h3>\n

Opakowanie ma 60 tabletek i starcza na 60 dni przy jednej tabletce dziennie; miesi\u0105c kosztuje oko\u0142o 20 z\u0142 (30 \u00d7 0,67 z\u0142) [1]. Do tej kwoty nie wlicza si\u0119 zestawu z Super Fat Burner Extreme.<\/p>\n

Czy L-karnityn\u0119 mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 z kaw\u0105 lub inn\u0105 kofein\u0105?<\/h3>\n

Karta samej tabletki nie podaje ogranicze\u0144 dla kofeiny [1]. Przy zestawie z Super Fat Burner Extreme karta zaleca sumowa\u0107 kofein\u0119 ze wszystkich \u017ar\u00f3de\u0142 i nie przekracza\u0107 400 mg dziennie [5].<\/p>\n

Czy kobiety w ci\u0105\u017cy lub karmi\u0105ce mog\u0105 bra\u0107 L-karnityn\u0119?<\/h3>\n

Karta nakazuje konsultacj\u0119 z lekarzem przed zastosowaniem w ci\u0105\u017cy i w czasie karmienia piersi\u0105 [1], a karta zestawu wyklucza zestaw dla tych grup [5].<\/p>\n<\/div>\n

Podsumowanie<\/h2>\n